Ana səhifə »  İqtisadiyyat »  Naxçıvan Muxtar Respublikası: qətiyyətlə reallaşan hədəflər
A+   Yenilə  A-
Naxçıvan Muxtar Respublikası: qətiyyətlə reallaşan hədəflər

Cavadxan Qasımov

Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru

 

Tərəqqiyə, intibaha və bu amillər əsasında davamlı islahatlara söykənən milli iqtisadiyyat yeni keyfiyyət göstəricilərinə malik olan mərhələlərə qədəm qoymaqdadır. Burada ölkə iqtisadiyyatının qeyri-neft sektoru, innovativ dayanıqlı idarəetmə və uzunmüddətli prioritetlər əsasında reallaşan tədbirlər aktuallığını daha da artırmaqdadır. Nəticədə isə bir-birini əvəz edən illər üzrə təşəkkül tapan iqtisadi artım milli iqtisadiyyatın müqavimətliliyinin, dayanıqlılığının və çoxşaxəliliyinin etibarlı bazası olaraq çıxış etməkdə və ümumilikdə, iqtisadiyyatın sahə strukturuna hərəkətverici təsir göstərməkdədir. Bu sahədə ölkənin həm regional, həm də milli iqtisadiyyatı üçün səmərəli olacaq amillərin üstün tutulması diqqətdə saxlanılmaqdadır. Təbii ki, hazırda makroiqtisadi inkişafın məhz regional və milli mahiyyəti yüksək olan sağlam təməllər üzərində təmin olunması həyata keçirilən iqtisadi və hüquqi tənzimlənmə mexanizmləri ilə daha da səmərəli olmaqdadır.

12 mart 2021-ci il tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri tərəfindən "2021–2025-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə Dövlət Proqramı"nın təsdiq olunması haqqında Sərəncam imzalanması bu sahədə daha etibarlı istehsal mühitinin ifadəsinə çevrilməkdədir. İnkişafın hazırkı mərhələsində mühüm əhəmiyyətə malik olan yeni Dövlət Proqramı:

– istehsal sahəsi üzrə əhatəliliyi;

– real iqtisadi artıma hərəkətverici təsiri;

– sosial sahələr üzrə güclü dayaqlar yaratması;

– məskunlaşma və məşğulluq imkanlarının stimullaşdırılması;

– aqrar sahənin dinamik inkişaf proseslərindəki rolunun daha da artırılması;

– ailə təsərrüfatlarının fəaliyyətinin innovativ imkanlara söykənən səmərəliliyinə xas olan nəticələrin əhatəsinin genişlənməsi, onların maddi-texniki təminatının və infrastruktur sahəsindəki əlçatanlığının artırılması;

– artan tələbatların yerli məhsullar hesabına qarşılanması, daxili bazarın və bu sahədəki tarazlığın qorunması sahəsində imkanların artırılması və s. məsələlərin reallaşmasındakı proseslərin səmərəliliyini daha da artıracaq.

Bir tərəfdən muxtar respublikada 462 min nəfərə yaxın əhalinin 70 faizinin, yəni 323 min nəfərdən çoxunun kənd yerlərində yaşaması, digər tərəfdən, ekoloji tarazlığın qorunması sahəsində reallaşan tədbirlər çərçivəsində yeni Dövlət Proqramı daha mühüm səmərə verəcəkdir. Qeyd edək ki, 2012-2020-ci illərdə muxtar respublikada kənd təsərrüfatının ümumi məhsulu 1,7 dəfə artmışdır. Həmin dövrdə bitkiçilik məhsullarının həcmi 1,6 dəfədən çox, heyvandarlıq məhsullarının həcmi isə 1,8 dəfə artmışdır.

Məhz Dövlət Proqramının məqsədlərinə diqqət etdiyimiz zaman onun geniş məhsuldarlıq və etibarlılıq mahiyyətli xüsusiyyətlərini görə bilirik. Belə ki, orada:

– meyvə-tərəvəzə olan tələbatın yerli istehsal hesabına ödənilməsi və ixrac imkanlarının artırılmasından;

– müvafiq sahədə ailə təsərrüfatlarının fəaliyyətinin genişləndirilməsindən;

– müasir texnologiyalar əsasında yeni meyvə və tərəvəz emalı müəssisələrinin qurulmasından ibarət olan məqsədlərin müəyyən olunması qarşıdakı dövrlər üzrə hədəflərin əlçatanlığını bir daha göstərir. Digər tərəfdən, Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi üzrə təsdiq olunan 21 bənddən ibarət olan Tədbirlər Planına diqqət edərkən aydın olur ki, onun hər birində zəruri amillər yer almaqdadır. Bunlar:

– meyvə-tərəvəz sahəsində məhsuldarlıqdan;

– ixracın stimullaşdırılmasından;

– aqrar sektorun səmərəlilik mexanizmlərinin işləkliyindən;

– meyvə-tərəvəz istehsalı ilə məşğul olan ailə təsərrüfatlarına dəstək verilməsindən və yenilərinin yaradılmasından;

– emal sənayesinin inkişafından;

– soyuducu anbarların və istixana komplekslərinin qurulmasından;

– aqrokimyəvi qulluğun göstərilməsindən;

– istehsal münasibətlərinin inkişafından;

– bu sahədəki proseslərin əlçatanlığı üçün meyvə-tərəvəz məhsulları yarmarkalarının keçirilməsindən ibarət olmaqla, etibarlı maddi-texniki təminatının gücləndirilməsinə istiqamətlənmişdir.

Bunu keçən dövrlər üzrə, yəni Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2012–2015, 2016–2020-ci illərdə birinci və ikinci mərhələlər üzrə uğurla icra olunan meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə Dövlət proqramlarının icrasının nəticələri də göstərməkdədir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında meyvə və giləmeyvələr üzrə əkmələrin sahəsi və ümumi yığımı haqqında məlumat (ha/ton)

 

Hesablamalar göstərir ki, 2012–2015-ci illərdə meyvə və giləmeyvələr üzrə əkmələrin sahəsi 418,5 hektar, 2016–2020-ci illərdə isə 597,9 hektar artmışdır. Bu göstərici, həmin məhsullar üzrə ümumi yığım göstəricilərində 2012–2015-ci illərdə 1,2 dəfədən çox, 2016–2020-ci illərdə isə 1 dəfədən çox təşkil etmişdir. Digər tərəfdən, 2012–2020-ci illərdə  meyvə və giləmeyvələr üzrə əkmələrin sahəsi 1098,8 hektar çox olmuş, həmin məhsullar üzrə ümumi yığım göstəricilərində 1,3 dəfə artmışdır.

Keçdiyimiz dövrlərdə müvafiq sahə üzrə əldə olunan makroiqtisadi uğurlar bu sahə üzrə göstəricilərin təşəkkülündə üzümçülüyün inkişafı və səmərəliliyinin artırılmasına da stimul olmuşdur. Bu, həmçinin ümumilikdə, milli iqtisadi quruculuq proseslərində həm üzümçülüyün, həm də muxtar respublikanın rolunu daha da artıracaqdır.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında üzüm üzrə əkmələrin sahəsi və ümumi yığımı haqqında məlumat (ha/ton)

 

İstinad olunan illər üzrə apardığımız təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada üzümçülük üzrə əkmələrin sahəsi 428,3 hektar, ümumi yığım isə 1,2 dəfəyə yaxın artmışdır. Təbii ki, həmin dövrlər ərzində üzümçülüklə yanaşı, muxtar respublikada kənd təsərrüfatı bitkiləri üzrə göstəricilər də artmışdır. Bunu həm də cəmi əkin sahəsi üzrə də görmək olar.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkin sahəsi haqqında məlumat (ha)

 

Eyni müqayisəni bitkiçilik məhsullarının istehsalı üzrə apardıqda aydın olur ki, istər 2012–2015, istərsə də 2016–2020-ci illər müvafiq keyfiyyət göstəricilərinin təşəkkülündə etibarlı baza rolunu oynaya bilmişdir. Eyni zamanda, müasir müstəqilliyin son 25 ildən artıq dövründə uzaqgörən ideyalar əsasında müəyyən olunan dayanıqlı inkişaf strategiyası bu sahədə də hərəkətverici qüvvəyə çevrilmişdir. Xüsusilə bu, 2004-cü ildən uğurla icra olunan sosial-iqtisadi inkişaf Dövlət proqramlarının məqsəd və vəzifələrinin reallaşmasını sürətləndirmiş, həmçinin digər sahəvi tənzimləmələrin rolunu daha da artırmışdır. Nəticədə, Naxçıvan Muxtar Respublikasında sağlam investisiya, infrastruktur, tarazlaşdırma, təsərrüfatçılıq, məşğulluq mühitinin güclü təsisatları yaradılmışdır. Təbii ki, bununla da məhsuldarlıq göstəriciləri artan dinamikaya sadiq qalmışdır. Aşağıdakı şəklin məlumatlarında bu göstəricilər öz əksini tapmaqdadır.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında bitkiçilik məhsullarının istehsalı haqqında məlumat (ton)

 

Təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada 2012–2020-ci illərdə bitkiçilik məhsullarının istehsal həcmi 1,1–1,3 dəfə artmışdır. Burada onu da qeyd edə bilərik ki, ölkəmizdə, onun regionlarında və ayrılmaz tərkib hissəsi olan, Naxçıvan Muxtar Respublikasında milli iqtisadi quruculuq proseslərinin dinamik artıma söykənən ifadəsi olaraq pandemiyanın təsirləri qarşısında da dayanıqlılıq və müqavimətlilik qazanılmışdır. Nəticədə isə qəbul və icra olunan hüquqi və iqtisadi tənzimləmə vasitələrinin səmərəli icrası üçün əlverişli zəmin mövcud olmuşdur.

Təbii ki, qeyd olunanlar bir daha təsdiq olunan "2021–2025-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə Dövlət Proqramı"nın  qarşıdakı dövrlər üzrə daha məhsuldar istehsal, məşğulluq və təminat mühitinin əsaslarını gücləndirəcək. Məhz yeni Dövlət Proqramının gözlənilən nəticələri olaraq müəyyən olunan:

– daxili bazarda meyvə-tərəvəz məhsullarına olan tələbatın yerli istehsal hesabına ödənilməsindən;

– ixracyönümlü və ekoloji təmiz meyvə-tərəvəz məhsulları istehsalı sahələrinin yaradılmasından;

– muxtar respublikanın rayonlarında relyef və iqlim şəraiti nəzərə alınmaqla yeni meyvə bağlarının salınması, tərəvəz əkininin genişləndirilməsindən ibarət olan təminatlar daha da əlçatan olacaqdır.

Beləliklə, Naxçıvan Muxtar Respublikası ölkənin milli iqtisadi quruculuq proseslərində çevik iştirakı ilə uzunmüddətli prioritetlərini etibarlı şəkildə reallaşdırmaqdadır. Bu, özünün sosial və iqtisadi mahiyyətinə görə həm regional, həm milli iqtisadi inkişaf üçün mövcud dayaqları gücləndirməklə, daha qətiyyətli hədəflərin müəyyən olunmasına yol açmaqdadır. Qarşıdakı dövrlərdə bunun perspektivləri çox olacaq.

 
  • Oxunub:  3360  |  
  • Tarix:  18-03-2021  |  
  •    Çap et   |  
Azərbaycanda həyata keçirilən siyasət respublikamızın müxtəlif sahələrdə uğurlu inkişafını təmin edir

22 Aprel 21:09
Daxili İşlər Nazirliyində kollegiya iclası keçirilib
22 Aprel 20:59
Güləşçimiz Mariya Stadnik səkkizqat Avropa çempionu olub
22 Aprel 20:57
Beynəlxalq Hüquq Forumunda Ermənistanın hərbi cinayətləri diqqətə çatdırılıb
22 Aprel 20:53
Ahmet Yıldız: AŞPA-dakı nümayəndə heyətlərimiz arasında sıx əməkdaşlıq mövcuddur
22 Aprel 20:44
Azərbaycanda xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanların sosial müdafiəsi dövlət tərəfindən təmin olunur
22 Aprel 20:40
Şahbuz rayonunda yeni torpaqlar əkin dövriyyəsinə qatılıb, üç kəndin elektrik sistemi yenilənib
22 Aprel 20:37
Azərbaycanda yürüdülən məqsədyönlü siyasət nəticəsində cəmiyyət həyatının müasirləşməsi günümüzün reallığıdır
22 Aprel 20:31
Türkiyə Prezident Administrasiyasının Ali Məşvərət Şurasının növbəti iclası keçirilib
22 Aprel 20:26
Pakistanla Azərbaycan arasında müxtəlif sahələrdə əlaqələrin genişləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub
22 Aprel 20:20
Komitə sədri: Azərbaycanda dinindən və milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquqları qanunla qorunur
22 Aprel 18:54
Fransalı hüquqşünaslar Gəncədə Ermənistanın müharibə cinayətləri ilə tanış olublar
22 Aprel 18:50
Kamilə Əliyeva: Bu gün Azərbaycan sürətlə inkişaf edən dövlət olduğunu bir daha sübut edir
22 Aprel 18:47
“Erkən Uşaqlıq Dövrü İnkişafı və Azərbaycanda Milli EUDİ kampaniyası”nın təqdimatı olub
22 Aprel 18:42
Dünya Axıska Türkləri Birliyinin sədri Milli Məclisdə olub
22 Aprel 18:38
Pirallahıda “Dəmir Yumruq” filmi nümayiş olunub
22 Aprel 18:19
Azərbaycanda vurulan vaksin dozalarının sayı 1 milyon 400 minə yaxındır
22 Aprel 18:15
Azərbaycanda ali təhsil, peşə təhsili və təlimində dayanıqlılıq naminə öyrənmə mövzusunda seminar keçirilib
22 Aprel 18:04
Azərbaycanda koronavirusa 2047 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
22 Aprel 17:57
“Avro-2020”: İsveçrəli futbol azarkeşlərinin Bakıya gəlişi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılıb
22 Aprel 17:49
Yevlax şəhərinin içməli su təchizatı infrastrukturunun yenidən qurulmasına başlanılıb
22 Aprel 17:43
Türkiyəyə göndərilən daha 2 qazimiz sağalaraq Vətənə geri dönüb
22 Aprel 17:40
Bəzi səhiyyə strukturlarının səlahiyyət sahibi olmuş şəxsləri tərəfindən neqativ hallara yol verilməsi çox təəssüfedicidir
22 Aprel 17:30
Vətən müharibəsinin iştirakçısı: Olimpiya çempionu olmaq istəyirəm
22 Aprel 17:27
Nazir: Apreldə qeyri-neft-qaz sektorunda əhəmiyyətli artım gözləyirik
22 Aprel 17:21
Sabah YAP İdarə Heyətinin iclasında Hüseynbala Mirələmovun məsələsinə baxılacaq
22 Aprel 17:11
Hulusi Akar: Atəşkəs Azərbaycanla Ermənistan arasında yeni səhifə açmaq üçün yaxşı fürsət yaradır
22 Aprel 17:03
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Türk dünyasının uşaqlarının görüşü” adlı tədbir təşkil olunub
22 Aprel 16:58
Fransalı hüquqşünas: “Bir zamanlar böyük bir şəhər olmuş Ağdamın bu cür dağıdıldığını görmək dəhşətlidir”
22 Aprel 16:45
Abşeron rayonunda Palçıq Vulkanları Turizm Kompleksinin təməli qoyulub
22 Aprel 16:27
İƏT-in Milli Xəbər Agentlikləri Birliyinin saytı Prezident İlham Əliyevin xalqımızın Zəngəzura qayıdacağı ilə bağlı fikirlərini yayıb
22 Aprel 16:24
Jurnalistlər Suqovuşan ərazisində minaların təmizlənməsi prosesi ilə tanış olublar
22 Aprel 16:16
Finlandiyalı deputat: Minalanmış ərazilərin xəritəsinin verilməməsi münaqişənin fəsadlarının aradan qaldırılmasına ciddi maneədir
22 Aprel 16:08
Eldar İbrahimov: Ölkəmizdə sənayeləşmə prosesi uğurla həyata keçirilir
22 Aprel 15:48
Fransalı hüquqşünaslar Ağdamda Şahbulaq qalasını ziyarət ediblər
22 Aprel 15:45
Şamaxıda qanvermə aksiyası keçirilib
22 Aprel 15:37
Aprelin 23-dən etibarən DİM-də imtahan protokollarının və cavab vərəqlərinin emalına başlanılacaq
22 Aprel 15:25
“İMZA” Sosial İnkişafa Dəstək İctimai Birliyinin kollektivi və könüllüləri Hərbi Qənimətlər Parkını ziyarət edib
22 Aprel 15:19
Qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatların idxalı azalıb
22 Aprel 15:14
Azərbaycanlı deputat: AŞPA-da ikili standartlar, qeyri-obyektiv və sifarişli çıxışlar çoxalıb
22 Aprel 14:53
İqtisadiyyat Nazirliyinin “Telegram” kanalı fəaliyyətə başlayıb
22 Aprel 14:41
Səhiyyə Nazirliyi, İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi və TƏBİB-in birgə məlumatı
22 Aprel 14:31
YAP Gənclər Birliyi “Türkdilli dövlətlər və Azərbaycan arasında münasibətlər Vətən müharibəsindən sonra” mövzusunda görüş keçirib
22 Aprel 14:22
Maykl Ceksonun heykəli 4 milyona satışa çıxarılıb
22 Aprel 14:21
Koronavirusun beyni zədələmə mexanizmi aşkar edilib
22 Aprel 14:09
Regionlarda reallaşdırılan sosial-iqtisadi layihələr əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına xidmət edir
22 Aprel 14:03
Sərbəst güləş yığmamız komanda hesabında Avropa dördüncüsü olub
22 Aprel 13:55
YAP Samux rayon təşkilatında ərazi ilk partiya təşkilatlarının videokonfransı keçirilib
22 Aprel 13:44
NATO-nun sammiti iyunun 14-də Brüsseldə keçiriləcək
22 Aprel 13:41
BDU və Özbəkistan ali məktəbləri arasında əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub
22 Aprel 13:37
Deputat: Qiymətləndirmə başa çatdırılandan sonra təzminatın ödənilməsi üçün Ermənistan beynəlxalq məhkəmələrə veriləcək
22 Aprel 13:14
Pakistanın Qlobal və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin icraçı direktoru Ağdama səfərindən yazıb
22 Aprel 13:08
Adil Əliyev: Ölkəmizin sərvətlərinin talan edilməsində Ermənistanla bərabər, onun xarici tərəfdaşları da məsuliyyət daşıyırlar
22 Aprel 13:05
Qazilər sosial-psixoloji dəstək layihəsinə cəlb olunublar
22 Aprel 13:01
Ermənistanın müharibə cinayətləri davam edir
22 Aprel 12:56
YAP Nəsimi rayon təşkilatının nümayəndələri şəhid Zeynallı Rəşad Qiyas oğlunun məzarını ziyarət ediblər
22 Aprel 12:52
Mehriban Vəliyeva: Distant təhsil mövcud vəziyyətdə ən optimal seçimdir
22 Aprel 12:49
Baş Prokurorluq: 7 nömrəli Tibbi Sosial Ekspert Komissiyasının sədri həbs edilib
22 Aprel 12:43
Banklar Assosiasiyası elektron ticarətdə ƏDV-nin tətbiqinə dair açıqlama yayıb
22 Aprel 12:21
Azərbaycanda ictimai yerlərdə su sızmaları ilə bağlı mobil tətbiq yaradılıb
22 Aprel 12:17
Qarabağ Dirçəliş Fondunun Müşahidə Şurasının ikinci iclası keçirilib
22 Aprel 12:07
Bakı Ali Neft Məktəbinin rektoru İtaliyanın “Maire Tecnimont” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb
22 Aprel 12:02
Media nümayəndələri Hacıqabul Sənaye Məhəlləsinin fəaliyyəti ilə tanış olub
22 Aprel 11:39
DYP sosial şəbəkələrdə yol polisinin fəaliyyəti ilə bağlı narazılıqlara cavab verib
22 Aprel 11:28
Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tibb Mərkəzinin Modul Tipli Hospitalının baş həkiminin qanunsuz əməlləri ifşa edilib
22 Aprel 11:23
Azərbaycanla Serbiya arasında sosial təminat sahəsində əməkdaşlığa dair Saziş layihəsi hazırlanıb
22 Aprel 11:20
“YAŞAT” Fondun fəaliyyət istiqamətləri üzrə 19 milyon manatdan çox vəsait xərclənib
22 Aprel 11:08
İctimai xadimlər Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritələrini Azərbaycana verməsi ilə bağlı petisiyaya qoşulmağa çağırış ediblər
22 Aprel 10:55
Üç ayda ölkəyə 15,5 mindən çox avtomobil idxal olunub
22 Aprel 10:44
“Yeni klinika” tibb müəssisənin direktorunun qanunsuz əməlləri ifşa edilib
22 Aprel 10:36
Deputat: Azərbaycan regionlarının sürətli sosial-iqtisadi inkişafı mənzərəsini tezliklə işğaldan azad olunmuş ərazilərdə də müşahidə edəcəyik

Video

 
»»»
 

»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA