Şəhla Cəfərova

YAP Şərur rayon təşkilatının fəal üzvü 

Bəzi şəhərlər öz coğrafi mövqeyi ilə, bəziləri memarlığı və təbiəti ilə, digərləri isə tarix boyunca daşıdıqları mənəvi yükü ilə seçilir. Şuşa bu xüsusiyyətlərin hamısını özündə birləşdirən, Azərbaycanın milli yaddaşında xüsusi yer tutan şəhərlərimizdəndir. 2026-cı il üçün İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının turizm paytaxtı seçilməsi Şuşanın yalnız ölkəmiz üçün deyil, geniş regional məkan üçün də diqqət mərkəzinə çevrilməsinin mühüm göstəricisidir. Şuşanın bu mötəbər ada layiq görülməsi 2023-cü il oktyabrın 5-də İranın Ərdəbil şəhərində keçirilən İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin turizm nazirlərinin 5-ci iclasında qəbul edilmiş qərarla rəsmiləşdirilib. Bu seçim Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtına göstərilən beynəlxalq diqqətin ifadəsi olmaqla yanaşı, üzv ölkələr arasında turizm əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2025-ci il iyunun 12-də imzaladığı Sərəncam isə bu istiqamətdə həyata keçiriləcək tədbirlərin təşkilati əsasını müəyyənləşdirib. Şuşanın turizm baxımından cəlbediciliyi onun tarixi simasında, mədəni irsində və təbii gözəlliklərində aydın görünür. Cıdır düzü, İsa bulağı, qədim küçələr, tarixi məhəllələr, məscidlər, sənətkarların izlərini yaşadan məkanlar şəhərin özünəməxsus mənzərəsini formalaşdırır. Şuşaya səfər edən insan burada yalnız görməli yerlərlə tanış olmur, həm də Azərbaycan tarixinin, musiqisinin, ədəbiyyatının və milli düşüncəsinin mühüm səhifələrinə yaxınlaşır. Bu şəhərin hər bir guşəsi müəyyən bir xatirəni, hər bir tarixi tikilisi isə keçmişdən gələn bir izni qoruyur. Şuşanın İƏT-in turizm paytaxtı seçilməsi xüsusilə ona görə əlamətdardır ki, bu qərar şəhərin keçmişi ilə yanaşı, gələcək inkişaf imkanlarını da ön plana çıxarır. Turizm Şuşanın iqtisadi həyatında yeni istiqamətlərin yaranmasına, xidmət sahələrinin genişlənməsinə, yerli sahibkarlığın inkişafına və məşğulluğun artmasına şərait yarada bilər. Mehmanxana və qonaq evlərinin fəaliyyəti, milli mətbəxin tanıdılması, sənətkarlıq məhsullarının təqdimatı, bələdçilik xidmətləri və mədəni tədbirlər şəhərin iqtisadi fəallığını gücləndirən amillərdir. Beləliklə, turizmin inkişafı Şuşanın yalnız ziyarət edilən məkan deyil, həm də yaşayan, işləyən və inkişaf edən şəhər kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Şuşanın bu statusu İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv ölkələrlə mədəni yaxınlığın daha geniş şəkildə nümayiş etdirilməsi üçün də imkan yaradır. Azərbaycan, Türkiyə, İran, Pakistan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və digər üzv ölkələr arasında tarixən mövcud olan əlaqələr turizm sahəsində yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin formalaşmasına zəmin yaradır. Ortaq mədəni xüsusiyyətlər, milli mətbəx ənənələri, musiqi və sənət nümunələri müxtəlif xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran vasitələrdir. Şuşada təşkil olunan beynəlxalq tədbirlər bu əlaqələrin daha canlı və praktik müstəvidə inkişafına xidmət edir. 2026-cı il ərzində “Şuşa – İƏT-in turizm paytaxtı” proqramı çərçivəsində keçirilən tədbirlər şəhərin beynəlxalq təqdimatına yeni məzmun qazandırır. Aprelin 27-də proqramın açılış mərasiminin keçirilməsi, 28 aprel tarixində Turizm üzrə Yüksək Səviyyəli Ekspertlər Qrupunun 9-cu iclasının, 29 aprel tarixində isə İƏT Turizm Nazirlərinin 7-ci görüşünün Şuşada təşkil olunması bu statusun real fəaliyyətlə müşayiət edildiyini göstərir. Görüşlərdə turizmin şaxələndirilməsi, ekoturizm, regional marşrutlar və üzv dövlətlər arasında birgə təşəbbüslər müzakirə olunub. Turizm sahəsində gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirən Şuşa Bəyannaməsinin qəbul edilməsi də bu prosesin mühüm nəticələrindən biridir. Şuşanın turizm paytaxtı kimi inkişafında şəhərin özünəməxsusluğunun qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tarixi abidələrin mühafizəsi, memarlıq üslubunun saxlanılması, təbiətə həssas münasibət və turizm fəaliyyətinin düşünülmüş şəkildə təşkili gələcək nəsillər üçün bu irsin yaşadılmasına xidmət etməlidir. Şəhərin dəyəri yalnız onun ziyarətçi sayında deyil, qorunan tarixi simasında, təqdim edilən mədəni məzmununda və yaradılan təəssüratın keyfiyyətində ölçülür. Şuşaya gələn hər bir qonaq buradan Azərbaycanın tarixini, mədəniyyətini və milli ruhunu daha yaxından tanımaq imkanı ilə ayrılmalıdır. Şuşanın İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının turizm paytaxtı seçilməsi Azərbaycan üçün mühüm siyasi, mədəni və iqtisadi məna daşıyan hadisədir. Bu status şəhərin beynəlxalq tanınmasını genişləndirməklə yanaşı, ölkəmizin regional turizm əməkdaşlığında fəal iştirakını da nümayiş etdirir. Şuşa bu gün öz tarixi kimliyini qoruyaraq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Onun turizm paytaxtı kimi təqdimatı isə qədim irsin müasir imkanlarla birləşdiyi, milli dəyərlərin beynəlxalq müstəvidə tanıdıldığı yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Şuşa Azərbaycanın tarixindən gələn bir şəhər olmaqla yanaşı, gələcəyinə yönələn inkişafın da mühüm ünvanıdır. Bu şəhərin İƏT-in turizm paytaxtı kimi qazandığı mövqe onun mədəni zənginliyini, tarixi əhəmiyyətini və iqtisadi potensialını daha geniş coğrafiyada tanıtmaq üçün əlverişli imkan yaradır. Şuşanın bu mərhələdə qazandığı təcrübə gələcəkdə Azərbaycanın digər turizm məkanlarının inkişafına da nümunə ola bilər. Ən başlıcası isə Şuşa özünəməxsus ruhunu qoruyaraq dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn insanları Azərbaycanla tanış edən canlı bir mədəniyyət məkanına çevrilir.