Şamo Qasımov

Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədr müavini

Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmliyini, milli birliyini və tarixi varisliyini təmin edən əsas amillərdən biri onun zəngin ideoloji irsə və milli-mənəvi dəyərlərə söykənməsidir. Dövlətçilik yalnız siyasi hakimiyyətin, idarəetmə institutlarının və hüquqi sistemin mövcudluğu ilə məhdudlaşmır. O, eyni zamanda xalqın tarixi yaddaşını, milli kimliyini, azadlıq məfkurəsini, vətənə bağlılığını və gələcəyə dair strateji baxışlarını özündə birləşdirən bütöv bir düşüncə sistemidir. Azərbaycan xalqının dövlətçilik təfəkkürünün formalaşmasında isə milli istiqlal ideyaları, azərbaycançılıq məfkurəsi və müstəqillik ənənələri xüsusi yer tutur.

Bu baxımdan 9 Noyabr - Dövlət Bayrağı Günü yalnız dövlət rəmzlərindən birinə ehtiramın ifadəsi deyil, həm də Azərbaycan xalqının azadlıq mübarizəsinin, milli özünüdərkinin və dövlət müstəqilliyinə olan sarsılmaz iradəsinin təcəssümüdür. Üçrəngli bayrağımızın tarixi Azərbaycan dövlətçiliyinin keçdiyi mürəkkəb, lakin şərəfli inkişaf yolunun mühüm səhifələrindən biridir.

1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması xalqımızın dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Şərqdə ilk demokratik respublika kimi tarixə düşən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddət ərzində dövlət quruculuğunun əsas institutlarını formalaşdırdı, milli ordunun yaradılması, təhsil, mədəniyyət, iqtisadiyyat və xarici siyasət sahələrində mühüm addımlar atdı. Bu tarixi prosesin mühüm tərkib hissəsi isə milli dövlət rəmzlərinin müəyyənləşdirilməsi idi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli Dövlət Bayrağı 1918-ci il noyabrın 9-da Bakı şəhərində hökumətin iclasında qəbul edildi. Həmin bayraq Cümhuriyyətin suverenliyini, milli kimliyini və müstəqil dövlət qurmaq əzmini ifadə edirdi. 1920-ci il aprelin 27-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutuna qədər dövlət rəmzi statusunu qoruyan üçrəngli bayraq sonradan sovet işğalı nəticəsində dövlət atributu kimi istifadədən çıxarıldı. Lakin xalqın yaddaşında və milli istiqlal düşüncəsində öz müqəddəsliyini heç vaxt itirmədi. 

Bayrağımızın ideoloji mahiyyəti onun üç rəngində ifadə olunan milli və ümumbəşəri dəyərlərlə sıx bağlıdır. XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan milli istiqlal ideologiyasının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən görkəmli mütəfəkkir Əli bəy Hüseynzadənin irəli sürdüyü türkçülük, islamçılıq və müasirlik prinsipləri üçrəngli bayrağımızın ideya əsasını təşkil edir. Mavi rəng türk mənşəyimizi, milli kimliyimizi və tarixi köklərimizi, yaşıl rəng İslam sivilizasiyasına mənsubiyyətimizi, qırmızı rəng isə müasir cəmiyyət qurmaq, tərəqqiyə, inkişafa və demokratik dəyərlərə qovuşmaq istəyimizi ifadə edir.

Bu üç prinsip bir-birini tamamlayaraq milli ideologiyamızın bütöv mənzərəsini yaradır. Türkçülük milli kimliyin və tarixi yaddaşın qorunmasını, islamçılıq mənəvi dəyərlərə, humanizmə və əxlaqi prinsiplərə bağlılığı, müasirlik isə elmi-texniki tərəqqini, təhsili, hüquqi dövləti və demokratik inkişafı ehtiva edir. Beləliklə, bayrağımızın rəngləri yalnız keçmişimizi xatırlatmır, həm də müstəqil Azərbaycanın inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən ideoloji məzmun daşıyır. 

Lakin Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji əsaslarının formalaşması yalnız XX əsrin əvvəllərindəki milli istiqlal hərəkatı ilə məhdudlaşmır. Bu ideyaların qorunması, yeni tarixi şəraitə uyğun inkişaf etdirilməsi və ümummilli ideologiya səviyyəsinə yüksəldilməsi müstəqilliyin bərpasından sonrakı dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb etdi. Xüsusilə 1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə hökm sürən siyasi qeyri-sabitlik, hakimiyyət böhranı, iqtisadi tənəzzül və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlət müstəqilliyinin qorunmasını, milli birliyin təmin olunmasını və cəmiyyətin vahid ideya ətrafında səfərbər edilməsini zəruri edirdi.

Belə mürəkkəb tarixi şəraitdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyinin xilası və möhkəmləndirilməsi baxımından həlledici mərhələ oldu. Ulu Öndər dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirərkən milli ideologiyanın formalaşdırılmasına xüsusi önəm verdi. Onun siyasi fəaliyyətində azərbaycançılıq ideyası dövlət müstəqilliyinin qorunması, milli maraqların müdafiəsi, tarixi-mədəni irsin yaşadılması və cəmiyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşdirilməsi üçün fundamental ideoloji dayağa çevrildi.

Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi azərbaycançılıq məfkurəsi etnik, dini və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, bütün Azərbaycan vətəndaşlarını ümumi Vətən, dövlətçilik və milli maraqlar ətrafında birləşdirən ideoloji sistemdir. Bu ideologiyanın başlıca üstünlüyü onun yalnız tarixi ənənələrə deyil, həm də müasir dövlətin inkişaf tələblərinə əsaslanmasıdır. Dövlətçilik, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılıq, vətənpərvərlik, dilimizin və mədəniyyətimizin qorunması, milli həmrəylik və müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi azərbaycançılıq ideologiyasının əsas istiqamətlərini təşkil edir. 

Ümummilli Liderin dövlətçilik strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri də milli rəmzlərə münasibətin dövlət siyasəti səviyyəsində yüksəldilməsi idi. Bu baxımdan 1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sessiyasında üçrəngli bayrağımızın yenidən dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi tarixi əhəmiyyətə malik hadisə oldu. Həmin sessiyaya sədrlik edən Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə qəbul edilmiş qərar milli istiqlal iradəsinin siyasi ifadəsinə çevrildi. Naxçıvan Ali Məclisi eyni zamanda üçrəngli bayrağın Azərbaycanın rəsmi dövlət rəmzi kimi tanınması üçün müraciət etdi. 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə üçrəngli bayrağımız yenidən dövlət bayrağı statusunu qazandı. Bu hadisə milli dövlətçilik ənənələrinin bərpası və müstəqilliyə gedən yolun ideoloji baxımdan möhkəmləndirilməsi demək idi. 

Müstəqil Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında Dövlət Bayrağının dövlət rəmzi və suverenliyin ifadəsi kimi təsbit edilməsi onun hüquqi statusunu daha da möhkəmləndirdi. Konstitusiyanın 23-cü maddəsinə əsasən, Dövlət Bayrağı, Dövlət Gerbi və Dövlət Himni Azərbaycan Respublikasının dövlət rəmzləridir. Bu hüquqi norma dövlət atributlarına münasibətin yalnız mənəvi və tarixi məsələ deyil, həm də konstitusion vəzifə olduğunu göstərir. Bayrağa hörmət, əslində, dövlətin müstəqilliyinə, suverenliyinə, qanunlarına və milli maraqlarına hörmətin ifadəsidir. 

Bu ənənələrin davam etdirilməsi istiqamətində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasət xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət Bayrağına ehtiramın yüksəldilməsi, onun beynəlxalq miqyasda tanıdılması və milli həmrəyliyin rəmzinə çevrilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. 2007-ci il noyabrın 17-də Bakıda Dövlət Bayrağı Meydanının yaradılması haqqında Sərəncamın imzalanması, 2010-cu il sentyabrın 1-də Dövlət Bayrağı Meydanının açılışının keçirilməsi bu siyasətin əyani təzahürüdür. 2009-cu il noyabrın 17-də imzalanmış Sərəncamla 9 noyabrın Dövlət Bayrağı Günü kimi təsis edilməsi isə milli rəmzimizə olan ehtiramın ümumxalq səviyyəsində ifadəsinə şərait yaratdı. 

Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji təməlinin möhkəmliyi 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Zəfərlə yeni məzmun qazandı. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun torpaqlarımızı işğaldan azad etməsi xalqımızın milli birliyinin, dövlətə sədaqətinin və müstəqillik iradəsinin real təntənəsi oldu. 44 günlük Vətən müharibəsi sübut etdi ki, milli ideologiya yalnız nəzəri prinsiplərdən ibarət deyil. O, xalqın taleyüklü məqamlarda nümayiş etdirdiyi həmrəylikdə, əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlığında, şəhidlərimizin müqəddəs fədakarlığında və dövlətimizin qətiyyətli siyasətində öz əməli təcəssümünü tapır.

Bu gün üçrəngli bayrağımızın Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda dalğalanması tarixi ədalətin bərpasının, dövlət suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün təmin edilməsinin rəmzidir. Xüsusilə Şuşada, Laçında, Xankəndidə və digər şəhər və yaşayış məntəqələrimizdə Dövlət Bayrağımızın ucaldılması milli yaddaşımızda xüsusi yer tutur. 

Müasir dövrdə dövlətçiliyimizin ideoloji əsaslarının qorunması və inkişaf etdirilməsi qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qloballaşma, informasiya müharibələri və müxtəlif ideoloji təsirlərin gücləndiyi şəraitdə milli kimliyin qorunması, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi, dövlət dilinin və mədəni irsin yaşadılması, elmin, təhsilin və innovasiyaların inkişafı strateji əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə gənclərə dövlət rəmzlərinin tarixi və ideoloji mahiyyətinin düzgün izah edilməsi onların milli məsuliyyət hissinin formalaşmasına xidmət edir. Bayrağa sevgi yalnız təntənəli mərasimlərdə nümayiş etdirilən hiss deyil, gündəlik həyatda dövlətə, cəmiyyətə və Vətənə məsuliyyətli münasibətlə təsdiqlənməlidir.

Azərbaycanın üçrəngli Dövlət Bayrağı xalqımızın keçmişini, bu gününü və gələcək hədəflərini özündə birləşdirən müqəddəs dövlətçilik rəmzidir. Onun rənglərində milli kimliyimiz, mənəvi dünyamız, müasir inkişaf arzularımız və azadlıq məfkurəmiz əks olunur. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi iradəsi və dövlətçilik strategiyası ilə inkişaf etdirilən azərbaycançılıq məfkurəsi bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasətinin ideoloji əsaslarından biri kimi özünü təsdiq edir.

Üçrəngli bayrağımızın hər zaman yüksəklərdə dalğalanması müstəqilliyimizin əbədiliyinin, milli birliyimizin və dövlət suverenliyimizin rəmzidir. Bu bayraq yalnız tariximizin yadigarı deyil, həm də gələcək nəsillərə ötürülən azadlıq, məsuliyyət və dövlətçilik əmanətidir. Onu qorumaq, uca tutmaq və təmsil etdiyi dəyərləri yaşatmaq hər bir Azərbaycan vətəndaşının müqəddəs borcudur.