Şamo Qasımov

YAP Laçın rayon təşkilatının sədr müavini

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasındakı münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, qəbul edilən Birgə Bəyanat və imzalanmış sənədlər Azərbaycan diplomatiyasının Asiya istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və yeni tərəfdaşlıq imkanlarının yaradılması istiqamətində ardıcıl siyasətinin növbəti təzahürüdür. Prezident İlham Əliyevin “Laos bizim üçün dost ölkədir” fikri isə münasibətlərin siyasi mahiyyətini, tarixi əsaslarını və gələcəyə hesablanmış xarakterini ifadə edir. 

Azərbaycan ilə Laos arasında münasibətlərin inkişafını yalnız cari siyasi proseslər kontekstində qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Bu əlaqələrin özünəməxsus tarixi, siyasi və mənəvi əsasları mövcuddur. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulandığı kimi, iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 30 ildən artıqdır ki, davam edir. Həmin müddət ərzində Azərbaycan və Laos müxtəlif beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq nümayiş etdirib, siyasi dialoqun qorunmasına və əlaqələrin inkişafına önəm veriblər.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əməkdaşlığın dayanıqlılığı təkcə iqtisadi göstəricilərlə müəyyən edilmir. Siyasi etimad, suverenliyə hörmət, qarşılıqlı maraqların nəzərə alınması və beynəlxalq məsələlərdə dialoqa üstünlük verilməsi də mühüm amillərdir. Azərbaycan-Laos münasibətlərinin inkişafında bu amillərin mövcudluğu tərəfdaşlığın gələcək perspektivləri üçün əlverişli zəmin yaradır.

Prezident İlham Əliyevin Laos Prezidentini Azərbaycanda rəsmi səfərdə görməkdən məmnunluğunu ifadə etməsi və görüşlərin ikitərəfli münasibətlərə müsbət təsir göstərəcəyinə əminliyini bildirməsi diplomatik əlaqələrin inkişafına verilən yüksək siyasi qiymətin göstəricisidir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, tərəflər arasında əvvəlki illərdə beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində də görüşlər keçirilib. Bu təmaslar qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə və ikitərəfli gündəliyin formalaşmasına xidmət edib.

Səfərin tarixi əhəmiyyətini artıran mühüm məqamlardan biri onun Laos Prezidentinin Azərbaycana ilk rəsmi səfəri olmasıdır. Thonqlun Sisulitin bildirdiyinə görə, o, bundan əvvəl, 44 il öncə Bakıda olub. Həmin dövrdən bu günə qədər Azərbaycanın keçdiyi inkişaf yolu, paytaxtın müasir görkəmi və ölkənin əldə etdiyi nailiyyətlər Laos dövlət başçısında yeni təəssüratlar yaradıb. Bu fakt təkcə Azərbaycanın inkişaf dinamikasını deyil, həm də tarixi əlaqələrin yeni dövrdə daha fəal siyasi dialoqla davam etdirilməsi imkanlarını nümayiş etdirir.

Beləliklə, rəsmi səfər iki ölkə arasındakı münasibətlərin tarixən mövcud olan dostluq zəminindən çıxış edərək müasir çağırışlara uyğun yeni məzmun qazanmasına xidmət edir.

Azərbaycan-Laos münasibətlərinin tarixi əsaslarından danışarkən Ümummilli Lider Heydər Əliyevin bu ölkə ilə əlaqələrdə oynadığı rolu xüsusi qeyd etmək lazımdır. Laos Prezidenti Thonqlun Sisulit mətbuata bəyanatında Heydər Əliyevin 1986-cı ildə Laosda səfərdə olduğunu xatırladaraq həmin səfərin yaratdığı xoş təəssüratlardan danışıb.

O dövrdə Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti Sədrinin birinci müavini və Siyasi Büronun üzvü kimi Laos Xalq İnqilabı Partiyasının IV qurultayında iştirak edib. Laos dövlət başçısının həmin səfərlə bağlı müsbət xatirələri iki xalq arasında əlaqələrin müasir diplomatik münasibətlərdən daha əvvəl formalaşmış tarixi təməllərə malik olduğunu göstərir.

Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyəti Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi, müxtəlif ölkələrlə qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin qurulması və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun müxtəlif ölkələrlə yaratdığı siyasi təmaslar sonrakı dövrdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı üçün müəyyən imkanlar formalaşdırıb.

Thonqlun Sisulitin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həmin ənənələrin davamçısı olduğunu vurğulaması tarixi irsin dövlətlərarası münasibətlərdəki rolunu ön plana çıxarır. Bu yanaşma göstərir ki, diplomatik əlaqələr yalnız rəsmi sənədlər və siyasi görüşlərlə məhdudlaşmır; tarixi yaddaş, qarşılıqlı ehtiram və xalqların bir-birinə münasibəti də həmin əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır.

Məhz bu baxımdan Azərbaycan-Laos münasibətlərinin inkişafında tarixi təcrübənin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Tarixi əlaqələrin müasir əməkdaşlıq layihələri ilə tamamlanması isə dostluğun daha davamlı və nəticəyönümlü xarakter almasına şərait yaradır.

Azərbaycan və Laos arasında siyasi əlaqələrin inkişafı dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri və görüşləri ilə yanaşı, müxtəlif institusional mexanizmlərin fəaliyyəti ilə də səciyyələnir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında parlamentlərarası münasibətlərin inkişafına xüsusi diqqət yetirilməsi bu sahənin ikitərəfli əməkdaşlıq sistemində mühüm yer tutduğunu göstərir.

Hər iki ölkənin parlamentlərində dostluq qruplarının yaradılması qanunverici orqanlar arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə, təcrübə mübadiləsinə və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərin müzakirəsinə imkan verir. Parlament diplomatiyası dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığını təmin edən mühüm vasitələrdən biridir. Çünki bu format çərçivəsində siyasi dialoq yalnız hökumətlər səviyyəsində deyil, həm də qanunverici orqanların fəaliyyəti vasitəsilə inkişaf etdirilir.

Bununla yanaşı, Azərbaycan və Laosun hakim siyasi partiyaları arasında əməkdaşlığın mövcudluğu da siyasi münasibətlərin institusional əsaslarını gücləndirir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bir neçə il əvvəl müvafiq Anlaşma Memorandumunun imzalanması partiyalararası əlaqələrin inkişafına hüquqi-siyasi zəmin yaradıb.

Bu əməkdaşlıq mexanizmləri siyasi təmasların müntəzəmliyini təmin etməklə yanaşı, ikitərəfli münasibətlərdə əldə olunan razılaşmaların digər sahələrə də təsir göstərməsinə şərait yaradır. Parlamentlər, siyasi partiyalar və dövlət qurumları arasında əlaqələrin genişlənməsi iqtisadi və humanitar əməkdaşlığın inkişafı üçün də əlverişli mühit formalaşdırır.

Azərbaycanın xarici siyasətində müxtəlif regionlarla əlaqələrin inkişafına üstünlük verilməsi ölkənin beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsinin genişləndirilməsinə xidmət edir. Laosla münasibətlərin dərinləşdirilməsi də bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Cənub-Şərqi Asiya istiqamətində siyasi dialoqun gücləndirilməsi Azərbaycanın Asiya ölkələri ilə əməkdaşlıq imkanlarının daha səmərəli reallaşdırılmasına töhfə verə bilər.

Səfərin əsas istiqamətlərindən biri iqtisadi-ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi olub. Prezident İlham Əliyev bəyanatında iki ölkə arasında mövcud ticarət dövriyyəsinin nə real potensialı, nə də tərəflərin niyyətlərini əks etdirdiyini vurğulayıb. Bu fikir iqtisadi əməkdaşlığın hazırkı səviyyəsi ilə mümkün inkişaf imkanları arasındakı fərqi aydın şəkildə ortaya qoyur.

İqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün ilk növbədə qarşılıqlı maraq doğuran sahələrin müəyyənləşdirilməsi, sahibkarlar arasında birbaşa təmasların qurulması və investisiya imkanları barədə məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsi vacibdir. Dövlət başçısının çıxışında bu istiqamətdə konkret addımların atılması ilə bağlı müvafiq göstərişlərin verildiyi bildirilib.

Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Laos-Azərbaycan biznes-forumu bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə platformalar iki ölkənin işgüzar dairələrinə qarşılıqlı bazar imkanlarını öyrənmək, potensial tərəfdaşları müəyyənləşdirmək və birgə layihələrin hazırlanması istiqamətində müzakirələr aparmaq imkanı verir.

İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün dövlətlərarası siyasi iradənin mövcudluğu mühüm şərtdir. Bununla belə, dayanıqlı nəticələr əldə etmək üçün sahibkarların təşəbbüsləri, investisiya mühitinin öyrənilməsi, layihələrin iqtisadi səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi və biznes əlaqələrinin davamlılığı da vacibdir. Bu baxımdan biznes-forumun əhəmiyyəti yalnız görüşlərin keçirilməsi ilə deyil, onların konkret müqavilələrə, investisiya qərarlarına və birgə müəssisələrə çevrilməsi ilə ölçülməlidir.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın xarici ölkələrə investisiyalarının coğrafiyasının genişləndiyini və bu sərmayələrin yeni istehsal sahələrinin, iş yerlərinin yaradılmasına imkan verdiyini diqqətə çatdırıb. O, Laos tərəfindən Azərbaycan investorlarına konkret layihələr təqdim ediləcəyi təqdirdə həmin təşəbbüslərə maraqla baxılacağını bildirib.

Bu yanaşma qarşılıqlı faydaya əsaslanan iqtisadi tərəfdaşlıq modelinin inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. İnvestisiya əməkdaşlığı yalnız kapitalın bir ölkədən digərinə yönəldilməsi demək deyil. Eyni zamanda texnologiyaların, idarəetmə təcrübəsinin və yeni istehsal imkanlarının ötürülməsi, yerli kadrların hazırlanması və iqtisadi fəallığın artırılması üçün də imkanlar yaradır.

Azərbaycan və Laos arasında iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi üçün mövcud imkanların sistemli şəkildə araşdırılması, prioritet sahələr üzrə layihələrin hazırlanması və biznes dairələri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi qarşıdakı dövrün əsas vəzifələrindəndir.

Oktyabrın 13-də imzalanmış sənədlər arasında kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu xüsusi yer tutur. Sənəd Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə Laos Xalq Demokratik Respublikasının Kənd Təsərrüfatı və Ətraf Mühit Nazirliyi arasında imzalanıb. Bu addım iki ölkənin iqtisadi əməkdaşlıq gündəliyinin konkret istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Kənd təsərrüfatı bir çox ölkələrdə ərzaq təminatı, məşğulluq, regionların inkişafı və iqtisadi dayanıqlılıq baxımından strateji sahə hesab olunur. Müasir dövrdə iqlim dəyişmələri, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, torpaqların münbitliyinin qorunması və məhsuldarlığın artırılması kimi məsələlər kənd təsərrüfatı siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir.

Azərbaycan və Laosun coğrafi, iqlim və təsərrüfat xüsusiyyətləri fərqli olsa da, aqrar sahədə təcrübə mübadiləsi üçün imkanlar mövcuddur. Bu imkanlara müasir aqrotexnologiyaların tətbiqi, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı, suvarma sistemlərinin səmərəliliyinin artırılması, torpaq ehtiyatlarından düzgün istifadə və mütəxəssis hazırlığı kimi istiqamətlər aid edilə bilər.

Əməkdaşlığın praktiki nəticələr verməsi üçün memorandumun müddəalarının müvafiq qurumlar arasında iş planları ilə dəstəklənməsi, prioritet layihələrin müəyyənləşdirilməsi və mütəxəssislərin qarşılıqlı səfərlərinin təşkili əhəmiyyətlidir. Aqrar sahədə elmi müəssisələrin və sahibkarlıq subyektlərinin prosesə cəlb olunması da əməkdaşlığın səmərəliliyini artıra bilər.

Bu sənədin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, siyasi səviyyədə ifadə olunan əməkdaşlıq niyyəti konkret sektor üzrə institusional çərçivə ilə tamamlanır. Növbəti mərhələdə əsas məsələ əldə olunan razılaşmaların davamlı əlaqələrə və qarşılıqlı fayda yaradan təşəbbüslərə çevrilməsidir.

Azərbaycan ilə Laos arasında müzakirə olunan mühüm məsələlərdən biri də nəqliyyat və bağlantılar olub. Prezident İlham Əliyev Laosun qonşu ölkələrlə dəmir yolu əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində layihələr həyata keçirdiyini qeyd edib. Həmin layihələr başa çatdıqdan sonra Laosun Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutu ilə əlaqələnməsi üçün əlavə imkanlar yarana bilər.

Müasir qlobal iqtisadiyyatda nəqliyyat dəhlizləri ölkələrin beynəlxalq ticarətdə iştirakını genişləndirən əsas amillərdən biridir. Yüklərin daha qısa müddətdə və etibarlı şəkildə daşınması, logistika xərclərinin azaldılması və təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsi ixracatçı və idxalçı ölkələrin rəqabət qabiliyyətinə birbaşa təsir göstərir.

Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, Xəzər dənizi üzərindən bağlantıları, dəmir yolları, avtomobil yolları və liman infrastrukturu ölkənin beynəlxalq nəqliyyat sistemində əhəmiyyətini artırır. Prezidentin bəyanatında vurğulandığı kimi, Azərbaycanda əsas nəqliyyat-logistika layihələrinin reallaşdırılması nəticəsində diqqət hazırda yeni yük mənbələrinin cəlb edilməsinə və daşımaların həcminin artırılmasına yönəlib.

Laosun regional dəmir yolu bağlantılarının inkişafı ilə Azərbaycanın nəqliyyat imkanlarının bir-birini tamamlaması uzunmüddətli perspektivdə yeni logistika marşrutlarının formalaşmasına şərait yarada bilər. Bununla belə, belə bağlantıların real səmərəsi marşrutların kommersiya baxımından əlverişliliyindən, tariflərdən, tranzit prosedurlarından, daşınan yüklərin həcmindən və logistika xidmətlərinin koordinasiyasından asılı olacaq.

Bu səbəbdən nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq yalnız infrastruktur layihələrinin mövcudluğu ilə məhdudlaşmamalıdır. Gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, rəqəmsal sənəd dövriyyəsi, logistika şirkətləri arasında əlaqələrin qurulması və müntəzəm yük axınlarının təmin edilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan ilə Laos arasında bu istiqamətdə aparılan müzakirələr Asiya məkanında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və yeni bazarlara çıxış imkanlarının araşdırılması baxımından perspektivlidir.

Prezidentlərin görüşündə energetika və mədənçilik sahələrində əməkdaşlıq imkanları da müzakirə edilib. Bu istiqamətlər hər iki ölkənin iqtisadi inkişaf gündəliyi baxımından əhəmiyyətli olsa da, konkret layihələrin seçilməsi üçün mövcud resursların, bazar tələbatının və texniki imkanların ətraflı araşdırılması tələb olunur.

Energetika sahəsində əməkdaşlıq enerji infrastrukturu, texnoloji təcrübə, enerji səmərəliliyi və alternativ enerji mənbələrinin inkişafı kimi istiqamətləri əhatə edə bilər. Azərbaycan enerji sektorunda formalaşdırdığı təcrübə və beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələri vasitəsilə müxtəlif ölkələrlə tərəfdaşlıq imkanlarını araşdırır. Laosla əməkdaşlıq da qarşılıqlı maraqlar nəzərə alınmaqla bu çərçivədə inkişaf etdirilə bilər.

Mədənçilik sahəsində isə resursların səmərəli idarə olunması, hasilat və emal texnologiyaları, ekoloji təhlükəsizlik və investisiya imkanlarının qiymətləndirilməsi mühüm məsələlərdir. Bu sahədə hər hansı birgə təşəbbüsün uğuru yalnız iqtisadi gəlirlə deyil, həm də ekoloji tələblərə riayət olunması və yerli iqtisadiyyata uzunmüddətli fayda verməsi ilə müəyyənləşir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında əsas diqqətin konkret addımların atılmasına yönəldilməsi bu baxımdan prinsipial əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında siyasi razılaşmalar əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirir, lakin onların real nəticələrə çevrilməsi üçün texniki-iqtisadi əsaslandırma, institusional əlaqələndirmə və biznes təşəbbüsləri zəruridir.

Azərbaycan-Laos münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri təhsil və insan kapitalının inkişafıdır. Prezident İlham Əliyev bəyanatında sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladıb və bu ənənənin bərpa olunmasını təklif edib. Bunun üçün təqaüd mexanizmlərinin yaradılması məsələsi də gündəmə gətirilib.

Bu təşəbbüs iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təhsil sahəsində əməkdaşlıq yalnız mütəxəssis hazırlığına xidmət etmir, eyni zamanda xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın, mədəni əlaqələrin və uzunmüddətli dostluğun möhkəmlənməsinə imkan yaradır.

Azərbaycanda təhsil almış laoslu tələbələr öz ölkələrinə qayıtdıqdan sonra əldə etdikləri bilik və təcrübəni müxtəlif sahələrdə tətbiq edə, iki ölkə arasında peşəkar əlaqələrin qurulmasına töhfə verə bilərlər. Bu baxımdan təqaüd proqramlarının bərpası strateji əhəmiyyətə malik təşəbbüs kimi qiymətləndirilə bilər.

Müasir dövrdə təhsil əməkdaşlığının məzmunu ənənəvi ixtisaslarla yanaşı, rəqəmsal texnologiyalar, mühəndislik, kənd təsərrüfatı, energetika, dövlət idarəçiliyi və digər sahələri də əhatə edə bilər. Birgə elmi tədqiqatların aparılması, universitetlər arasında akademik mübadilələrin təşkili və mütəxəssislərin ixtisasartırma proqramlarına cəlb olunması əməkdaşlığın əhatə dairəsini genişləndirər.

Laos Prezidentinin də təqaüd imkanlarının bərpasına müsbət münasibət bildirməsi bu məsələnin hər iki tərəf üçün əhəmiyyətini təsdiqləyir. Təhsil sahəsində qurulacaq əlaqələr iqtisadi və siyasi əməkdaşlığın da insan resursları ilə təmin olunmasına kömək edə bilər.

Azərbaycan və Laos arasında müzakirə edilən məsələlər sırasında minalarla mübarizə xüsusi yer tutur. Bu problemin hər iki ölkə üçün aktual olması humanitar sahədə təcrübə mübadiləsinin əhəmiyyətini artırır.

Prezident İlham Əliyev Ermənistanın işğalı nəticəsində Azərbaycanın ərazilərində bir milyondan çox minanın basdırıldığını və son beş-altı il ərzində 400-dən çox azərbaycanlının mina partlayışları nəticəsində həlak olduğunu və ya ağır yaralandığını bildirib. Bu rəqəmlər işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsinin insan həyatı, təhlükəsizlik və bərpa prosesləri üçün yaratdığı ciddi çətinlikləri göstərir.

Mina təhlükəsi yalnız ayrı-ayrı insanların həyatına deyil, həm də ərazilərin iqtisadi dövriyyəyə qaytarılmasına, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin bərpasına, infrastruktur layihələrinin icrasına və məskunlaşma prosesinə təsir göstərir. Buna görə də minatəmizləmə fəaliyyəti təhlükəsizlik tədbiri olmaqla yanaşı, sosial-iqtisadi inkişafın mühüm şərtlərindən biridir.

Laos Prezidentinin də ölkəsinin müharibədən sonrakı dövrdə mina problemi ilə üzləşdiyini və insanların hələ də bu təhlükədən əziyyət çəkdiyini bildirməsi iki ölkənin təcrübə mübadiləsi üçün ortaq zəminə malik olduğunu göstərir.

Bu istiqamətdə mütəxəssislərin hazırlanması, mina təhlükəsi barədə maarifləndirmə, müasir aşkarlama texnologiyalarının tətbiqi və minatəmizləmə üzrə təcrübə mübadiləsi faydalı ola bilər. Eyni zamanda zərərçəkmiş şəxslərin reabilitasiyası və mina təhlükəsi ilə bağlı ictimai məlumatlandırma proqramları da humanitar əməkdaşlığın mühüm komponentləri kimi nəzərdən keçirilə bilər.

Belə əməkdaşlıq iki ölkə arasında münasibətlərin yalnız iqtisadi maraqlara deyil, insan həyatının qorunması və təhlükəsizliyin təmin edilməsi kimi ümumbəşəri dəyərlərə də əsaslandığını nümayiş etdirər.

Oktyabrın 13-də qəbul edilən Birgə Bəyanatla yanaşı, iki mühüm sənədin mübadiləsi mərasimi keçirilib. Bunlardan biri kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu, digəri isə xidməti pasport sahiblərinin vizadan qarşılıqlı azad edilməsi haqqında Sazişdir.

Xidməti pasport sahiblərinin vizadan qarşılıqlı azad edilməsi haqqında saziş dövlət qurumlarının nümayəndələrinin rəsmi səfərlərinin və işgüzar təmaslarının asanlaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Belə mexanizmlər ikitərəfli münasibətlərdə inzibati prosedurların sadələşdirilməsinə və rəsmi əlaqələrin daha çevik qurulmasına kömək edir.

Sazişin əhatə dairəsinin xidməti pasport sahibləri ilə məhdudlaşması onun hüquqi mahiyyətinin düzgün qiymətləndirilməsi baxımından vacibdir. Bununla belə, dövlət qurumları arasında səfərlərin asanlaşdırılması iqtisadi, təhsil, kənd təsərrüfatı və digər sahələr üzrə danışıqların intensivləşməsinə şərait yarada bilər.

Birgə Bəyanat isə münasibətlərin ümumi siyasi çərçivəsini və əsas əməkdaşlıq istiqamətlərini ifadə edir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, sənəd gələcək əməkdaşlığın prioritetlərini müəyyənləşdirir. Bu baxımdan onun əhəmiyyəti mövcud əlaqələrin təsdiqlənməsi ilə yanaşı, növbəti mərhələdə həyata keçiriləcək fəaliyyət üçün siyasi istiqamət yaratmasındadır.

Dövlətlərarası sənədlərin real nəticələrə çevrilməsi üçün onların müddəalarının icrası, aidiyyəti qurumlar arasında əlaqələndirmə və müntəzəm qiymətləndirmə mexanizmləri mühüm rol oynayır. İmzalanmış sənədlər bu prosesin başlanğıcını təşkil edir, əməkdaşlığın davamlılığı isə onların praktik tətbiqindən asılıdır.

Laos Prezidentinin bəyanatında turizm, mədəniyyət və xalqlararası mübadilələrin genişləndirilməsi məsələlərinə də xüsusi diqqət yetirilib. Bu sahələr dövlətlərarası münasibətlərin ictimai əsaslarını gücləndirən, xalqların bir-birini daha yaxından tanımasına imkan verən mühüm istiqamətlərdir.

Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsi, müxtəlif turizm marşrutları, müasir şəhər infrastrukturu və qonaqpərvərlik ənənələri ölkənin beynəlxalq turizm imkanlarını genişləndirir. Laosun da özünəməxsus tarixi, mədəni və təbii irsi iki ölkə arasında qarşılıqlı maraq doğura biləcək sahələrdəndir.

Turizm əlaqələrinin inkişafı üçün qarşılıqlı məlumatlandırma, turizm şirkətləri arasında əməkdaşlıq, səfərlərin təşkili və uyğun marşrutların hazırlanması əhəmiyyətlidir. Coğrafi məsafə və nəqliyyat bağlantıları kimi amillərin nəzərə alınması da bu sahədə praktik addımların planlaşdırılmasını zəruri edir.

Mədəni əməkdaşlıq çərçivəsində sərgilərin, konsertlərin, kino nümayişlərinin, elmi tədbirlərin və digər qarşılıqlı təqdimatların keçirilməsi xalqlar arasında əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edə bilər. Bu tədbirlər müxtəlif mədəniyyətlərin tanıdılmasına, qarşılıqlı hörmətin gücləndirilməsinə və tarixi dostluq ənənələrinin yeni nəsillərə çatdırılmasına imkan yaradır.

Beləliklə, iqtisadi və siyasi əməkdaşlıqla yanaşı, mədəni və turizm əlaqələrinin inkişafı Azərbaycan-Laos münasibətlərinin daha geniş sosial əsaslar üzərində qurulmasına töhfə verə bilər.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin 2026-cı il oktyabrın 13-də Bakıda keçirdikləri görüşlər və mətbuata verdikləri bəyanatlar iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında əhəmiyyətli mərhələ təşkil edir. Səfər siyasi dialoqun möhkəmləndirilməsi, iqtisadi-ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, investisiya imkanlarının araşdırılması və humanitar əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm perspektivlər yaradıb.

Qəbul edilmiş Birgə Bəyanat, kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu və xidməti pasport sahiblərinin vizadan qarşılıqlı azad edilməsi haqqında Saziş münasibətlərin institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bu sənədlər siyasi iradənin konkret əməkdaşlıq mexanizmləri ilə tamamlanması baxımından əhəmiyyətlidir.

Bununla yanaşı, ticarət dövriyyəsinin artırılması, biznes-forumun nəticələrinin praktiki layihələrə çevrilməsi, nəqliyyat-logistika imkanlarının araşdırılması, təqaüd proqramlarının bərpası, minalarla mübarizə üzrə təcrübə mübadiləsi və mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi qarşıdakı dövr üçün mühüm vəzifələr kimi çıxış edir.

Laos Prezidentinin Azərbaycanın inkişafını yüksək qiymətləndirməsi və ölkəmizin qonaqpərvərlik ənənələrinə verdiyi müsbət qiymət də qarşılıqlı münasibətlərin mənəvi tərəfini ön plana çıxarır. Tarixi əlaqələrə əsaslanan bu münasibətlərin müasir iqtisadi və humanitar təşəbbüslərlə zənginləşdirilməsi iki ölkənin qarşılıqlı fayda əldə etməsi üçün əlavə imkanlar yarada bilər.

Azərbaycan-Laos münasibətlərinin gələcək inkişafı mövcud siyasi etimadın konkret iqtisadi layihələr, davamlı institusional əlaqələr və xalqlar arasında geniş mübadilələrlə möhkəmləndirilməsindən asılıdır. Oktyabrın 13-də keçirilən görüşlər bu məqsədə doğru mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Prezident İlham Əliyevin “Laos bizim üçün dost ölkədir” fikri yalnız diplomatik nəzakət ifadəsi deyil, həm də ikitərəfli münasibətlərin mahiyyətini və gələcək inkişaf istiqamətini əks etdirən siyasi mövqedir. Bu mövqenin praktik əməkdaşlıqla möhkəmləndirilməsi Azərbaycan ilə Laos arasında dostluğun daha geniş tərəfdaşlığa çevrilməsinə, yeni imkanların reallaşdırılmasına və qarşılıqlı faydaya əsaslanan münasibətlərin gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edəcək.