Təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığı: Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığının etibarlı dayaqları

Bakı:

21 °C

78 %

4 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığı: Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığının etibarlı dayaqları

Təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığı: Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığının etibarlı dayaqları

13.02.2026 [15:41]

Fevralın 10-da Bakıda imzalanmış “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiya”nın ən mühüm istiqamətlərindən biri təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsidir. Bu sahə iki ölkə arasında münasibətlərin yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, real əməli əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad üzərində qurulduğunu göstərir.

Azərbaycan və ABŞ arasında təhlükəsizlik əməkdaşlığı yeni deyil. Azərbaycan 1990-cı illərin sonlarından etibarən NATO ilə tərəfdaşlıq proqramlarında fəal iştirak edib, Əfqanıstan və digər beynəlxalq missiyalarda ABŞ və koalisiya qüvvələri ilə çiyin-çiyinə xidmət göstərib. Vitse-prezident Cey Di Vens çıxışında Azərbaycanın Əfqanıstandan çıxan son tərəf olduğunu xüsusi vurğuladı və Azərbaycan hərbçilərinin peşəkarlığını yüksək qiymətləndirdi. Bu fakt iki ölkə arasında yaranmış hərbi etimadın real təcrübəyə söykəndiyini sübut edir.

Yeni Xartiya təhlükəsizlik əməkdaşlığını institusional çərçivəyə salır və onu daha sistemli şəkildə inkişaf etdirməyi nəzərdə tutur. Sənəddə müdafiə sənayesi məhsullarının satışı və bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi xüsusi qeyd olunur. Bu, yalnız texniki avadanlıq alış-verişi deyil, həm də hərbi standartların uyğunlaşdırılması, texnoloji əməkdaşlıq və uzunmüddətli müdafiə planlaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda mühüm geostrateji mövqeyə malikdir. Xəzər dənizi hövzəsi, enerji infrastrukturunun təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizlərinin qorunması və regional sabitliyin təmin edilməsi məsələləri təhlükəsizlik əməkdaşlığını zəruri edir. ABŞ üçün də bu region enerji təhlükəsizliyi və alternativ nəqliyyat marşrutları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan müdafiə əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli deyil, həm də daha geniş geosiyasi kontekstdə qiymətləndirilməlidir.

Xartiyada terrorizmə qarşı birgə mübarizənin genişləndirilməsi xüsusi vurğulanır. Qlobal təhlükəsizlik mühiti dəyişdikcə qeyri-ənənəvi təhdidlər – radikal qruplaşmalar, transmilli cinayətkarlıq, kiberhücumlar – daha da aktuallaşır. Azərbaycan və ABŞ bu sahədə informasiya mübadiləsi, təlim proqramları və koordinasiya mexanizmləri vasitəsilə əməkdaşlığı dərinləşdirməyi planlaşdırır. Bu əməkdaşlıq yalnız region üçün deyil, beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminə də töhfə verir.

Kibertəhlükəsizlik Xartiyanın ayrıca istiqaməti kimi qeyd edilir. Rəqəmsallaşmanın sürətlə artdığı bir dövrdə dövlətlərin enerji, maliyyə və nəqliyyat infrastrukturu kiber risklərə daha açıqdır. ABŞ-ın bu sahədə qabaqcıl təcrübəsi və texnoloji imkanları Azərbaycanın müvafiq qurumları üçün mühüm dəstək rolunu oynaya bilər. Eyni zamanda, kibertəhlükəsizlik üzrə əməkdaşlıq süni intellekt və rəqəmsal infrastruktur layihələri ilə paralel şəkildə inkişaf etdiriləcək.

Humanitar minatəmizləmə məsələsi də təhlükəsizlik əməkdaşlığının mühüm komponentidir. Azərbaycan ərazilərinin mina və partlamamış sursatlarla çirklənməsi ciddi humanitar və təhlükəsizlik problemi yaradır. Xartiyada maliyyə dəstəyi və texnologiya ötürülməsi vasitəsilə bu sahədə potensialın artırılması niyyəti açıq şəkildə ifadə olunur. Bu, həm təhlükəsizlik, həm də sosial-iqtisadi bərpa baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Müdafiə əməkdaşlığı eyni zamanda qarşılıqlı siyasi etimadın göstəricisidir. Müdafiə sahəsində əməkdaşlıq adətən yüksək səviyyəli informasiya paylaşımı və strateji koordinasiya tələb edir. ABŞ ilə belə əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində rolunun artdığını göstərir.

Bununla yanaşı, təhlükəsizlik əməkdaşlığı balanslı və çoxşaxəli xarakter daşıyır. Azərbaycan öz müstəqil və çoxvektorlu xarici siyasət kursunu qoruyaraq ABŞ ilə əməkdaşlığı milli maraqlar çərçivəsində inkişaf etdirir. Bu model regional sabitlik üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nəticə etibarilə, Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının təhlükəsizlik bölməsi Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin ən möhkəm sütunlarından birini təşkil edir. Müdafiə sənayesi, antiterror fəaliyyəti, kibertəhlükəsizlik və humanitar minatəmizləmə istiqamətlərində əməkdaşlıq iki ölkə arasında etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaşlıq modelini formalaşdırır. Bu əməkdaşlıq yalnız bugünkü çağırışlara deyil, gələcək risklərə qarşı da dayanıqlı təhlükəsizlik mexanizmi yaradır.

Azər Əhmədov,
Respublika Pediatriya Mərkəzinin direktoru, Mirəsədulla Mirqasımov küçəsi 2 ( RPM PHŞ) üzrə ƏPT sədri

Paylaş:

Baxılıb: 455 dəfə