31 Mart- Qan yaddaşı susmasın!

Bakı:

23 °C

68 %

12 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / 31 Mart- Qan yaddaşı susmasın!

31 Mart- Qan yaddaşı susmasın!

31.03.2026 [19:27]

Erməni daşnakların bolşeviklərlə birgə azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdiyi soyqırımdan 108 il ötür.

1918-ci il martın 30-u gecə saatlarında Bakıda başlanan kütləvi qırğınlar 20 minə yaxın günahsız insanın, o cümlədən, çox sayda qoca, qadın və uşağın qətli ilə nəticələnib.

Martın 30-dan aprelin 2-dək davam edən kütləvi qırğınlarda Stepan Şaumyanın rəhbərlik etdiyi erməni bolşevik dəstələri Bakıda minlərlə insanı qətlə yetirib, müsəlman ziyarətgahlarını yandırıb, Bakı əhalisinin 400 milyon manatlıq əmlakını müsadirə edib.

Kütləvi qırğınlar zamanı şəhərin ən möhtəşəm məscidi sayılan Təzəpir məscidi aramsız top atəşinə tutulub, ermənilər Bakının ən möhtəşəm memarlıq incilərindən olan “İsmailiyyə” binasını yandırıblar.

Azərbaycanlılara qarşı həyata keçirilən soyqırımı siyasəti təkcə Bakı şəhəri ilə məhdudlaşmayıb.

Martın 31-də erməni daşnakları Şamaxı qəzasının 53 kəndində 8027 azərbaycanlını, o cümlədən, 2560 qadın və 1277 uşağı qətlə yetiriblər. Qubanın 162 kəndində öldürülən günahsız azərbaycanlıların sayı isə 16 mindən artıq olub.

Erməni daşnakları Lənkəran, Muğan bölgəsi və Dağlıq Qarabağda minlərlə kəndi yandırıb, on minlərlə insanı vəhşicəsinə qətlə yetiriblər.

1918-ci il iyulun 15-də Azərbaycan Demokratik Respublikasının yaratdığı Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası bu qırğınlarla bağlı çoxsaylı sənədləri toplayaraq hökumətə təqdim edib, 1919-cu ildə Azərbaycan parlamenti 31 Mart tarixinin Azərbaycanlıların Soyqırımı günü kimi qeyd olunması barədə qərar qəbul edib.

Sovet hakimiyyəti illərində bu tarix yaddaşlardan silinsə də, müstəqillik dövründə tarixi sənədlər əsasında 31 mart 1918-ci ildə Azərbaycan xalqının başına gətirilən faciəvi hadisələrlə bağlı çoxsaylı araşdırmalar aparılıb, kitablar dərc olunub.

1998-ci il martın 26-da Prezident Heydər Əliyev “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” fərman imzalayıb. Həmin gündən 31 Mart tarixi Azərbaycanlıların Soyqırımı günü kimi qeyd olunur.

Hər il martın sonu gələndə havada bir ağırlıq yaranır. Sanki Bakının köhnə küçələri, Şamaxının dağlıq yolları, Qubanın meşələri hələ də o günlərin səsini daşıyır: qışqırıqlar, atəş səsləri, yanan evlərin qoxusu. 1918-ci ilin martı... Azərbaycan xalqının yaddaşında qara ləkə kimi qalan, lakin heç vaxt silinməyən bir yara.

O vaxtlar imperiyalar dağılır, yeni dövlətlər qurulurdu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti doğulmaq üzrə idi – lakin bu doğuş qan içində oldu. Bakı Soveti və daşnak dəstələri “sovet hakimiyyəti” adı altında azərbaycanlılara qarşı açıq soyqırımı siyasəti yürütdülər. Yalnız milli mənsubiyyətinə görə minlərlə insan – qadın, uşaq, qoca – vəhşicəsinə qətlə yetirildi. Bakıda Təzəpir məscidi top atəşinə tutuldu, “İsmailiyyə” binası yandırıldı, küçələr meyitlə doldu. Şamaxıda 8 mindən artıq, Qubada 16 mindən çox dinc sakin qırıldı. Zəngəzur, Qarabağ, Lənkəran, Salyan – harada azərbaycanlı yaşayırdısa, orada ölüm gəzirdi.

Bu, sadəcə qırğın deyildi. Bu, planlı, düşünülmüş etnik təmizləmə idi. Erməni millətçiliyinin “böyük Ermənistan” xülyası uğrunda Azərbaycan torpaqlarını “təmizləmək” siyasətinin ilk böyük mərhələsi. Və təəssüf ki, sonuncu deyildi – Xocalı, 1988–1990-cı illər deportasiyaları, 30 illik işğal... hamısı eyni zəncirin halqalarıdır.

Sovet dövründə bu həqiqət basdırıldı, yasaqlandı. Ancaq xalqın qan yaddaşı susmadı. Bu, sadəcə bir günün adı deyil – bu, tarixə qayıdış, özünə hörmət və gələcəyə xəbərdarlıqdır.

Bu gün Qarabağda, Şuşada, Xankəndidə Azərbaycan bayrağı dalğalanır. 44 günlük Vətən müharibəsi ilə erməni faşizminə ağır zərbə vuruldu, ərazi bütövlüyü bərpa edildi. Lakin qurbanların qanı hələ də torpaqda qaynayır. Onlar bizə deyir: “Unutmayın. Unutmayın ki, millət olaraq birliyimiz qırılmaz olsun. Unutmayın ki, tarix təkrarlanır – əgər yaddaşımız zəifləsə.”

Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin. Qan yaddaşı susmasın. Azərbaycan əbədi yaşasın.

Asim Quliyev

YAP Şahbuz rayon təşkilatının mühasibi

Paylaş:

Baxılıb: 513 dəfə