Dayanıqlı şəhərsalma siyasətində insan faktoru ön plandadır

Bakı:

22 °C

78 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Dayanıqlı şəhərsalma siyasətində insan faktoru ön plandadır

Dayanıqlı şəhərsalma siyasətində insan faktoru ön plandadır

21.05.2026 [10:23]

Meydanəli Yolçiyev

YAP Daşkəsən rayon təşkilatının sədri

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) qlobal şəhərsalma gündəliyinin müzakirə olunduğu mühüm beynəlxalq platformadır. Prezident İlham Əliyevin forumun açılış mərasimində qeyd etdiyi fikirlər təkcə şəhərsalma məsələlərini deyil, həm də tarixi irsin qorunması, ekoloji təhlükəsizlik, müasir urbanizasiya, postmünaqişə dövründə yenidənqurma və insan rifahına əsaslanan inkişaf modelini əhatə edir. Şəhərsalma artıq milli inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir.

Forumun əhatə dairəsi və iştirakçı sayı tədbirin beynəlxalq əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir. 182 ölkədən 45 mindən artıq iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun tarixində rekord göstəricilərdən biridir. Bu tədbir COP29-dan sonra Bakıda keçirilən ikinci ən böyük beynəlxalq platforma kimi diqqət çəkir. Belə mötəbər tədbirin Bakıda təşkili şəhərin beynəlxalq dialoq mərkəzi kimi rolunun getdikcə gücləndiyini nümayiş etdirir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Bakıda, qədimliklə yenilik, tarixi irsimizin qorunması ilə şəhərsalmanın planlaşdırılması və müasirləşdirilməsi zəruriliyi arasında təbii vəhdət mövcud olduğunu vurğulayıb. Şərqlə Qərbin qovuşduğu coğrafiyada yerləşən Azərbaycan tarixən müxtəlif sivilizasiyaların təmas nöqtəsi olub və bu xüsusiyyət memarlıq üslubunda da öz əksini tapıb. İçərişəhərin qədim küçələri, Şirvanşahlar sarayı kompleksi, Qız qalası kimi tarixi abidələrlə yanaşı, müasir memarlıq nümunələri Bakının unikal simasını formalaşdırır. Vaxtilə üç kilometrlik ərazini əhatə edən Bakı Bulvarının bu gün 15 kilometrdən çox olan müasir sahil məkanına çevrilməsi şəhərin planlı inkişafının göstəricisidir.

Dövlət başçısı şəhərsalma siyasətində əsas prioritetin insan amili olduğunu diqqətə çatdırıb. İnsanların rahat yaşayışı, təhlükəsizliyi, sosial rifahı və ekoloji mühitin qorunması müasir şəhərsalmanın əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunur. Bu yanaşma Bakı ilə yanaşı, digər şəhərlərdə də geniş şəkildə tətbiq edilir. Şəhərsalma ölkənin yalnız paytaxtında deyil, bütün bölgələrində gündəlik fəaliyyət istiqamətinə çevrilib.

2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan olunması isə bu sahəyə verilən strateji əhəmiyyətin göstəricisidir. Son illərdə BMT-nin Məskunlaşma Proqramı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Ağdam, Zəngilan və Xankəndidə milli şəhərsalma forumlarının keçirilməsi postmünaqişə dövründə aparılan quruculuq siyasətinin beynəlxalq səviyyədə dəstəkləndiyini göstərir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın qədim şəhərlərinin tarixi-mədəni irsi məsələsinə də toxunulub. Şamaxıdakı qədim məscid, Naxçıvandakı Möminə xatun türbəsi, Gəncənin tarixi memarlıq ənənələri, Qəbələ və Şəkinin zəngin abidələri, Kiş kəndində yerləşən qədim kilsə və Lahıcın əsrlər boyu qorunan infrastrukturu xalqımızın yüksək memarlıq mədəniyyətinin göstəricisi kimi təqdirəlayiqdir. Bu nümunələr sübut edir ki, Azərbaycan ərazisində şəhərsalma və memarlıq ənənələri əsrlərlə formalaşıb və bu irs bu gün də qorunaraq inkişaf etdirilir.

Xalqımız təkcə musiqisi və ədəbiyyatı ilə deyil, həm də memarlıq irsi ilə qürur duyur. Tarixi abidələrin bərpası və qorunması gələcək nəsillər qarşısında mühüm vəzifə kimi müəyyənləşdirilir. Bu yanaşma həm milli-mədəni irsin yaşadılmasına, həm də turizm potensialının artırılmasına xidmət edir.

30 illik işğal dövründə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdakı şəhərlər tamamilə dağıdılıb, yaşayış məntəqələri viran qoyulub. Ağdamın “Qafqazın Xirosiması” adlandırılması dağıntıların miqyasını açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bununla belə, qısa müddətdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri regionun tamamilə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu təsdiqləyir. Dövlət bu bölgələrin dayanıqlı inkişafını təmin etmək üçün genişmiqyaslı strategiya həyata keçirir. Bu gün artıq on minlərlə insanın doğma torpaqlarında yaşaması Böyük Qayıdış siyasətinin real nəticələrini ortaya qoyur. Prezident İlham Əliyev qeyd edib: “Hazırda Böyük Qayıdış Proqramı həyata keçirilir, şəhər və kəndlərin Baş planları hazırlanır. Mən, əlbəttə ki, çox rəqəm gətirə bilərəm, lakin yalnız ikisini qeyd edim. Artıq 5 il ərzində çəkdiyimiz tunellərin uzunluğu 70 kilometrdir. Digər beşi də tikiləcək. 500 körpüdən 435-i inşa olunub. Bununla yanaşı, elektrik stansiyaları, su təchizatı kəmərləri, su anbarları, evlər, məktəblər, xəstəxanalar, üç beynəlxalq hava limanı tikilib, dəmir yolları çəkilib. Bütün bunlar cəmi beş il ərzində inşa olunub”.

Qara şəhər, Bibiheybət və Böyükşor kimi ərazilərin yenidən qurulması və müasir ekoloji məkanlara çevrilməsi bu istiqamətdə görülən işlərin nəticəsidir. Bir vaxtlar çirklənmiş sənaye zonası olan “Qara şəhər”in bu gün müasir “Ağ şəhər”ə çevrilməsi şəhərsalmanın uğurlu nümunələrindən biri hesab edilir.

Son 20 ildə Bakıda 100 park və ictimai yer, bağların salınması, ictimai nəqliyyatın yenilənməsi, elektrik avtobuslarının istifadəsi, mikromobillik layihələrinin tətbiqi və metro infrastrukturunun genişləndirilməsi müasir urbanizasiya siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir. Bu yanaşma şəhərlərin daha rahat, təhlükəsiz və ekoloji baxımdan dayanıqlı inkişafına xidmət edir.

Azərbaycan müasir şəhərsalma sahəsində beynəlxalq təcrübəyə açıq olan, tarixi irsi qoruyan və insan rifahını əsas prioritet hesab edən inkişaf modeli formalaşdırıb. Forum çərçivəsində aparılan müzakirələr, beynəlxalq ekspertlərin iştirakı və təqdim olunan layihələr gələcəkdə daha dayanıqlı, təhlükəsiz və müasir şəhərlərin qurulması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Paylaş:

Baxılıb: 373 dəfə