Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində qlobal gərginliklərin artması, fərqli sivilizasiyalar və mədəniyyətlər arasında dialoq platformalarının yaradılmasını vacib tələbə çevirmişdir. Müxtəlif qütblərin və geosiyasi maraqların toqquşduğu bir dövrdə humanitar diplomatiya dövlətlərarası etimad mühitinin formalaşmasında əvəzsiz rol oynayır. Azərbaycan uzun illərdir ki, bu istiqamətdə ardıcıl və məqsədyönlü siyasət yürüdərək dünya miqyasında dialoq və sülh mərkəzlərindən biri kimi tanınır. “Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu mədəniyyətlərarası münasibətləri və digər əlaqədar məsələləri həll etmək üçün olduqca səmərəli və əhatəli platformalardan birinə çevrilmişdir.” - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimindəki proqram xarakterli çıxışında vurğuladığı bu fikir, ölkəmizin beynəlxalq arenadakı sülhməramlı və təşəbbüskar missiyasının bariz təzahürüdür. Bu platforma təkcə mədəniyyət nümayəndələrinin görüş yeri deyil, qlobal təhlükəsizlik, siyasi sabitlik, hüquq və iqtisadi tərəfdaşlıq məsələlərinin müzakirə edildiyi mötəbər bir meydana çevrilmişdir. Azərbaycanın qlobal dialoq platformalarına ev sahibliyi etməsi təsadüfi xarakter daşımır. Ölkəmiz coğrafi baxımdan Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşməklə yanaşı, əsrlər boyu müxtəlif xalqların və dinlərin dinc yaşama məkanı olmuşdur. Azərbaycanda multikulturalizm və tolerantlıq sadəcə dövlət siyasəti deyil, xalqımızın minilliklər boyu formalaşdırdığı həyat tərzidir. Dövlət başçısının çıxışında xüsusi vurğulandığı kimi, Azərbaycan xalqı müxtəlif siyasi sistemlərdə və tarixi dövrlərdə yaşamasına baxmayaraq, öz milli-mənəvi dəyərlərini, özünəməxsusluğunu, dilini və adət-ənənələrini göz bəbəyi kimi qorumuşdur. Müstəqillik illərində isə bu dəyərlər həm hüquqi, həm də sosial müstəvidə daha da möhkəmləndirilmiş, dövlətçiliyin sarsılmaz sütununa çevrilmişdir. Cəmiyyətdəki etnik və dini ahəngdarlıq, milli birliyin və ölkəmizin suverenliyinin ən böyük qarantıdır. Azərbaycanın qlobal miqyasda sülh və dialoq təşəbbüsləri ilə çıxış etməsi təsadüfi deyil. Bu siyasətin təməlində Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dahi dövlətçilik fəlsəfəsi və uzaqgörən milli inkişaf strategiyası dayanır. Ümummilli Lider hər zaman qeyd edirdi ki, Azərbaycanın ən böyük sərvətlərindən biri onun çoxkonfessiyalı, çoxmillətli cəmiyyəti və bu cəmiyyətdə əsrlər boyu formalaşmış qarşılıqlı hörmət mühitidir. Bu unikal tolerantlıq və multikulturalizm mühiti ölkəmizdə ictimai-siyasi sabitliyin, milli həmrəyliyin və davamlı iqtisadi yüksəlişin əsas qarantı olmuşdur.
2008-ci ildə Azərbaycanın təşəbbüsü ilə start götürən “Bakı Prosesi” və onun çərçivəsində təşkil edilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu geniş differensial beynəlxalq normativ bazaya söykənir. UNESCO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, Dünya Turizm Təşkilatı (UNWTO) və İCESCO kimi nizamnaməli beynəlxalq təşkilatların bu forumda rəsmi tərəfdaş qismində iştirakı platformanın hüquqi çəkisini və normativ gücünü bariz şəkildə nümayiş etdirir. Eyni zamanda, dövlət başçısı öz çıxışında müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində mövcud olan ikili standartlar və beynəlxalq hüququn tətbiqindəki mexanizm çatışmazlıqlarına diqqət çəkmişdir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 4 qətnaməsinin 30 il kağız üzərində qalması və tətbiq olunmaması fonunda, Azərbaycan BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə (qanuni özünümüdafiə hüququ) əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təkbaşına təmin etmişdir. Hüquqi diplomatiyanın və dialoq platformasının əsas funksiyaları kimi götürsək, forum çərçivəsində qəbul edilən bəyannamələr dövlətlərarası humanitar normativlərin zənginləşməsinə və beynəlxalq hüququn inkişafına töhfə verir, sivilizasiyalararası qarşıdurma risklərini azaldaraq, hüquqi müstəvidə dialoq mühitinin saxlana biləcəyini nümayiş etdirir, forum böyük və kiçik dövlətlərin mədəni və hüquqi özünəməxsusluğuna hörmətlə yanaşılmasını təmin edərək, bərabərhüquqlu beynəlxalq platforma rolunu oynayır.
Azərbaycan hüquqi diplomatiya vasitəsilə beynəlxalq öhdəliklərə sadiqliyini, münaqişələrin ədalətli və beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində tənzimlənməsinin vacibliyini bütün dünyaya nümayiş etdirir. Müasir maliyyə və iqtisadi nəzəriyyələrə görə, ölkəyə xarici investisiyaların cəlb olunması, kapitallaşma və davamlı iqtisadi artım birbaşa həmin regiondakı siyasi sabitlik, hüquqi müdafiə və sosial etimad mühiti ilə bağlıdır. Risklərin minimized olunmadığı bölgələrdə maliyyə axınlarının davamlılığı mümkün deyildir. Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun formalaşdırdığı təhlükəsiz və etibarlı mühit Azərbaycanın iqtisadi diplomatiyasına və maliyyə davamlılığına birbaşa müsbət təsir göstərir. Siyasi stabilitə və daxili sosial harmoniya xarici investorlar üçün riskləri azaldır və ölkənin investisiya cəlbediciliyini yüksəldir.
44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər və antiterror əməliyyatı nəticəsində suverenliyini tam bərpa edən Azərbaycan, beynəlxalq müstəvidə keyfiyyətcə yeni bir dövrə qədəm qoymuşdur. Suverenliyini və ərazi bütövlüyünü öz gücü ilə təmin edən ölkəmiz, hazırda azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda irimiqyaslı bərpa və quruculuq işləri aparır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulandığı kimi, müharibədən dərhal sonra Ermənistana sülh təklif edilməsi və sülh sazişinin təşəbbüskarı kimi çıxış etmək Azərbaycanın regional sülhün və tərəqqinin banisi olduğunu göstərir. Azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən “Ağıllı kənd”, “Ağıllı şəhər” konseptləri və yaşıl energy layihələri iqtisadi və hüquqi baxımdan nümunəvi modeldir. Mədəniyyətlərarası dialoq yalnız keçmişin irsinə hörmət deyil, gələcəyin dayanıqlı iqtisadiyyatını, hüquqi təhlükəsizliyini və dövlət suverenliyini möhkəmləndirən strateji alətdir.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın qlobal müstəvidə yürütdüyü müstəqil, uzaqgörən və sülhməramlı xarici siyasətin uğurlu bəhrəsidir. Ölkəmizin təqdim etdiyi bu unikal model nümayiş etdirir ki, milli-mənəvi dəyərlərə sadiqlik, beynəlxalq hüququn aliliyi və effektiv iqtisadi idarəetmə Azərbaycanı qlobal sülhün və davamlı inkişafın mühüm mərkəzlərindən birinə çevirmişdir.
Sevinc Səmədova
YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı “Cəlil Məmmədquluzadə 42” ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü,
Naxçıvan MR Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin əməkdaşı
