Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimində səsləndirdiyi bu fikirlər ölkəmizin müstəqillik dövründə keçdiyi inkişaf yolunun, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığının və beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqenin mühüm məqamlarını əks etdirir. Müxtəlif ölkələrdən nümayəndələri bir araya gətirən Forum mədəniyyətlərarası anlaşmanın, qarşılıqlı hörmətin və xalqlar arasında əməkdaşlığın əhəmiyyətini bir daha diqqətə çatdırdı. Prezidentin çıxışında Azərbaycanın tarixi ənənələri, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli kimliyin qorunması və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi əsas istiqamətlər kimi ön plana çıxdı.
Hər bir xalqın varlığını müəyyən edən başlıca amillərdən biri onun milli kimliyi, dili, mədəniyyəti, adət-ənənələri və həyat tərzidir. Dövlətin müstəqilliyi yalnız siyasi suverenliklə məhdudlaşmır. Müstəqillik, eyni zamanda, xalqın öz tarixi yaddaşına sahib çıxması, milli dəyərlərini yaşatması və gələcəyini öz iradəsinə uyğun müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin ənənələrin qorunub saxlanılması və daha da gücləndirilməsi ilə bağlı fikirləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan xalqı mürəkkəb tarixi dövrlərdən keçsə də, öz dilini, mədəniyyətini, mənəvi dəyərlərini və milli özünəməxsusluğunu qoruyub saxlamağı bacarıb. Müxtəlif siyasi sistemlərin mövcud olduğu dövrlərdə belə xalqın tarixi yaddaşı, ailə dəyərləri, adət-ənənələri və doğma dilinə bağlılığı milli varlığın əsas dayaqları olaraq qalıb. Nəsildən-nəslə ötürülən bu mənəvi irs müstəqilliyin bərpasından sonra milli dövlət quruculuğunun mühüm əsaslarından birinə çevrilib.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası Azərbaycan xalqına öz gələcəyini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirmək imkanı verdi. Qarşıda dayanan mürəkkəb vəzifələrə baxmayaraq, ölkənin milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması və inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Azərbaycan dilinin, milli musiqinin, ədəbiyyatın, incəsənətin, xalq yaradıcılığının və tarixi irsin yaşadılması cəmiyyətin öz köklərinə bağlılığını möhkəmləndirdi.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğuladığı kimi, Azərbaycan müstəqillik illərində təkcə öz ənənələrini qorumaqla kifayətlənməyib, onları daha da gücləndirib. Bu yanaşmanın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, milli dəyərlər keçmişin yadigarı kimi deyil, müasir cəmiyyətin inkişafında iştirak edən canlı mənəvi sərvət kimi qəbul olunur. Ənənələrin qorunması onların dəyişən zamanın tələblərinə uyğun şəkildə yaşadılması, gənc nəslə çatdırılması və gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsidir.
Bu gün milli bayramlarımızın qeyd edilməsi, muğam sənətinin, aşıq yaradıcılığının, xalçaçılığın və digər ənənəvi sənət sahələrinin yaşadılması xalqımızın zəngin mədəni irsinin davamlılığını nümayiş etdirir. Tarixi abidələrin qorunması, mədəniyyət ocaqlarının fəaliyyət göstərməsi, milli musiqi və ədəbiyyatın təbliği də bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Beləliklə, müasirliklə milli kimlik arasında ziddiyyət deyil, qarşılıqlı tamamlanma münasibəti formalaşır.
Milli dəyərlərin qorunması həm də gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi ilə bağlıdır. Öz tarixini bilən, ana dilinə hörmət edən, xalqının mədəniyyətini tanıyan gənclər milli dövlətçiliyin gələcəyinə daha məsuliyyətlə yanaşırlar. Buna görə də milli-mənəvi irsin qorunması yalnız mədəniyyət sahəsinin vəzifəsi deyil, bütövlükdə cəmiyyətin qarşısında dayanan mühüm məsuliyyətdir.
Azərbaycanın milli kimliyini səciyyələndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri müxtəlif mədəniyyətlərə və dinlərə münasibətdə qarşılıqlı hörmət prinsipinin tarixi köklərə malik olmasıdır. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz əsrlər boyu fərqli xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin təmas məkanı olub. Bu coğrafi mövqe Azərbaycanın mədəni həyatına zənginlik gətirməklə yanaşı, onun Şərq və Qərb arasında əlaqələrin inkişafında da rol oynamasına şərait yaradıb.
Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışında Azərbaycanın tarixən mədəniyyətlərarası münasibətlərə açıq ölkə olduğu vurğulanıb. Bu xüsusiyyət təkcə tarixi irslə deyil, müasir Azərbaycan cəmiyyətinin sosial quruluşu və mənəvi dəyərləri ilə də bağlıdır. Müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələrinin birgə yaşaması, onların hüquq və azadlıqlarının Konstitusiya ilə qorunması cəmiyyətin ahəngdarlığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Multikulturalizm fərqli mədəniyyətlərin mövcudluğunu qəbul etməkdən daha geniş anlayışdır. O, insanların etnik mənşəyindən və dini etiqadından asılı olmayaraq, qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşamasını, ümumi cəmiyyətin inkişafında iştirak etməsini nəzərdə tutur. Bu baxımdan milli birliklə mədəni müxtəliflik bir-birinə zidd deyil. Əksinə, ümumi dövlətçilik ideyası və vətəndaş həmrəyliyi fərqli mədəniyyətlərin vahid cəmiyyət daxilində ahəngdar mövcudluğuna imkan yaradır.
Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsində təşəbbüsləri də bu yanaşmanın beynəlxalq miqyasda təqdim olunmasına xidmət edir. 2008-ci ildə başlanmış “Bakı Prosesi” və 2011-ci ildən etibarən keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumları müxtəlif ölkələrin nümayəndələri arasında fikir mübadiləsi üçün platforma formalaşdırıb. 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən VII Forumun 100-dən artıq ölkədən iştirakçıları bir araya gətirməsi bu platformanın beynəlxalq əhatəsini göstərən faktlardan biridir.
“Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusu müasir dünyanın qarşılaşdığı problemlər fonunda xüsusi məna daşıyır. Münaqişələrin, dini və etnik ziddiyyətlərin, ayrı-seçkilik hallarının mövcud olduğu bir dövrdə xalqlar arasında dialoqun təşviqi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qarşılıqlı anlaşma olmadan davamlı əməkdaşlıq qurmaq, etimadı möhkəmləndirmək və ortaq problemlərin həllinə nail olmaq çətindir.
Azərbaycanın bu sahədə təcrübəsi milli dəyərlərə bağlılıqla başqa mədəniyyətlərə hörmətin yanaşı mövcud ola biləcəyini göstərir. Öz mədəni kimliyini qorumaq başqalarının dəyərlərini inkar etmək demək deyil. Eyni zamanda, beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak etmək milli özünəməxsusluqdan imtina etməyi tələb etmir. Əsas məsələ bu iki istiqamət arasında sağlam tarazlığın qorunmasıdır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi “Özümüzü beynəlxalq birliyin etibarlı və hörmətli bir üzvü kimi təqdim edə bilmişik” fikri Azərbaycanın xarici siyasətinin və beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələrinin qiymətləndirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir. Bu yanaşmada etibarlılıq, qarşılıqlı hörmət və müstəqil qərarvermə dövlətlərarası münasibətlərin əsas prinsipləri kimi təqdim olunur.

Milli ənənələri qorumaq keçmişə bağlılıq olduğu qədər gələcəyə məsuliyyətdir. Beynəlxalq aləmdə etimad qazanmaq isə qarşılıqlı hörmətə, əməkdaşlığa və dialoqa əsaslanan münasibətlərin davamlı inkişafını tələb edir. Bu iki istiqamətin uzlaşdırılması Azərbaycanın gələcək inkişafı, milli-mənəvi irsinin yaşadılması və dünya xalqları ilə əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi baxımından aktual əhəmiyyət daşıyır.

Mələk Rzayeva

YAP Kəngərli rayon təşkilatının əməkdaşı