İqtisadiyyatın hərəkətverici qüvvəsi...

Bakı:

24 °C

88 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / İqtisadiyyatın hərəkətverici qüvvəsi...

İqtisadiyyatın hərəkətverici qüvvəsi...

25.09.2026 [08:50]

Azad sahibkarlıq yeni iqtisadi mərhələnin əsas şərtidir

İqtisadiyyatın dayanıqlılığını yalnız statistik rəqəmlərlə ölçmək mümkün deyil. Bəzən bir ölkənin iqtisadi dinamizmini anlamaq üçün küçələrdəki kiçik mağazalara, yeni açılan emalatxanalara, xidmət sahəsində yaranan innovativ ideyalara və öz biznesini qurmaq üçün riskə gedən insanların sayına baxmaq kifayətdir. Çünki iqtisadiyyatın real enerjisi məhz təşəbbüsdə, rəqabətdə və insanın öz əməyinə güvənərək qərar verməsində üzə çıxır.

Bu mənada, azad sahibkarlıq yalnız biznes qurmaq imkanını ifadə etmir. O, iqtisadi düşüncənin, məsuliyyətin və təşəbbüskarlığın formalaşdığı mühitdir. İnsan öz ideyasını reallaşdırmaq, məhsulunu bazara çıxarmaq, xidmət göstərmək və qazanc əldə etmək imkanına malik olduqda iqtisadi proseslərin sadəcə iştirakçısına deyil, həm də yaradıcısına çevrilir.

Rəqabət varsa, inkişaf da var...

Məlumdur ki, rəqabətin olmadığı bazarda istehlakçının seçimi daralır, biznesin yenilik etmək motivasiyası zəifləyir. Rəqabət isə şirkətləri daha keyfiyyətli məhsul istehsal etməyə, xidmət səviyyəsini yüksəltməyə, xərcləri optimallaşdırmağa və yeni texnologiyalara yatırım etməyə sövq edir. Bu baxımdan, liberal iqtisadiyyatın mahiyyətini yalnız “daha çox sərbəstlik” anlayışı ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmaz. Burada söhbət həm də məsuliyyətli rəqabət mühitindən gedir. Bazar iştirakçısı bilməlidir ki, uğur yalnız bazarda üstün mövqeyə sahib olmaqla deyil, istehlakçıya real dəyər yaratmaqla əldə edilir.

İstehlakçının seçimi genişləndikcə, sahibkar üçün də tələb artır: daha yaxşı məhsul, daha münasib qiymət, daha çevik xidmət və daha güclü reputasiya. Nəticədə, rəqabət təkcə şirkətlərin deyil, bütövlükdə, iqtisadiyyatın keyfiyyətini yüksəldir.

Yeni iqtisadi mərhələnin əsas şərti

Bu gün sahibkarlığın qarşısında əvvəlki dövrlərdən fərqli imkanlar var. Rəqəmsallaşma, elektron ticarət, süni intellekt və yeni maliyyə texnologiyaları biznesə bazara daha sürətli çıxmaq imkanı yaradır. Artıq kiçik şirkət yalnız öz şəhərinin və ya ölkəsinin bazarı ilə kifayətlənməyə bilər, düzgün strategiya ilə məhsulunu qlobal müştəriyə təqdim etmək imkanına malikdir. Belə bir şəraitdə sahibkarlıq siyasətinin məqsədi yalnız yeni müəssisələrin sayını artırmaq olmamalıdır. Əsas hədəf rəqabət qabiliyyətli, məhsuldar və innovativ bizneslərin yaranmasına şərait yaratmaqdır.

Sağlam rəqabət iqtisadiyyatın məhsuldarlığını artırır

İqtisadçı Eldəniz Əmirov “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında qeyd edib ki, azad sahibkarlığın təşviqi iqtisadi siyasətin ayrıca istiqaməti olmaqla yanaşı, dayanıqlı inkişafın əsas dayaqlarından biridir. Onun sözlərinə görə, sahibkarın iqtisadi prosesdə əsas üstünlüyü bazarın real ehtiyaclarını daha çevik müəyyən edə bilməsidir: “Azad sahibkarlıq mühiti iqtisadiyyatda təşəbbüsün və rəqabətin önünü açır. Sahibkar bazarın siqnallarına uyğun qərar verir, risk götürür, investisiya edir, yeni məhsul və xidmətlər yaratmağa çalışır. Bu proses nə qədər sağlam rəqabət şəraitində baş verirsə, iqtisadiyyatın məhsuldarlığı da bir o qədər yüksəlir”.

Sahibkarın uğuru yalnız onun qazancı deyil

İqtisadçı hesab edir ki, liberal iqtisadiyyatın səmərəli işləməsi üçün ilk növbədə mülkiyyət hüququnun etibarlı qorunması, rəqabət mühitinin gücləndirilməsi və biznes qərarları üçün proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi çərçivənin yaradılması vacibdir. “Burada dövlətin funksiyasını düzgün müəyyənləşdirmək xüsusilə önəmlidir. Dövlət biznesin yerinə qərar verən subyektə deyil, ədalətli rəqabətin qaydalarını qoruyan və iqtisadi fəaliyyət üçün sağlam mühit yaradan instituta çevrilməlidir. Sahibkarın uğuru isə yalnız onun öz qazancı deyil. Uğurlu biznes yeni iş yerləri, vergi gəlirləri, əlavə investisiya və yeni iqtisadi imkanlar deməkdir”.

Əsas meyar şirkətlərin sayı yox, keyfiyyətidir

Ekspertin fikrincə, qarşıdakı mərhələdə sahibkarlığın dəstəklənməsi kəmiyyət göstəricilərindən daha çox, keyfiyyət meyarları üzərində qurulmalıdır: “Əsas məsələ neçə yeni şirkətin yaradılması deyil, onların nə qədər dayanıqlı, innovativ və rəqabətqabiliyyətli olmasıdır. Müasir iqtisadiyyatda üstünlük daha çox resursa sahib olan deyil, dəyişikliklərə daha sürətli uyğunlaşan, texnologiyadan səmərəli istifadə edən və istehlakçıya daha yüksək dəyər təqdim edən bizneslərə keçir. Buna görə azad sahibkarlığın təşviqi eyni zamanda innovasiyanın, insan kapitalının və məhsuldarlığın təşviqi deməkdir”.

Yeganə BAYRAMOVA

Məqalə “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi”nin maliyyə dəstəyi ilə “Azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın təşviqi” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.

Paylaş:

Baxılıb: 20 dəfə