Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
24 °C
66 %
11 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb

Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb

14.07.2025 [15:40]

Lazer İnterferometr Qravitasiya-Dalğa Rəsədxanası (LIGO) layihəsində iştirak edən beynəlxalq alimlər qrupu Yerdən 10 milyard işıq ili uzaqlıqda, kosmosda iki qara dəliyin indiyə qədər ən böyük birləşməsini qeydə alıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın “The Guardian” qəzeti alimlərə istinadla məlumat yayıb.

Kardiff Universitetinin Qravitasiya Tədqiqatları İnstitutunun rəhbəri və layihənin iştirakçısı Mark Hannam qəzetə müsahibəsində bildirib: “Bunlar Kainatda müşahidə edə biləcəyimiz ən güclü, lakin siqnallar Yerə çatdıqda, alimlərin ölçə biləcəyi ən zəif hadisələrdir”.

Birləşmə prosesi ultra həssas qravitasiya dalğası detektorları sayəsində aşkar edilib. Hannamın fikrincə, hər iki qara dəliyin kütlələri etibarlı şəkildə qeydə alına bilənlər arasında ən ağırı idi: onlardan birincisi Günəşdən 103 dəfə, ikincisi isə 137 dəfə ağırdır. Eyni zamanda, hər iki dəlik bir-birinin ətrafında uzun müddət Yerin Günəş ətrafında fırlanmasından 400 min dəfə daha sürətlə hərəkət edib. Bu, nəzəri olaraq, belə kosmik obyektlər üçün maksimum sürət həddidir.

Alimlər belə böyük kütləni və digər anomal parametrləri onunla izah edirlər ki, bu kosmik cisimlər həm də daha kiçik qara dəliklərin birləşməsinin nəticəsidir.

Mark Hannam bildirib ki, alimlər gələcəkdə onların aşkarlanması üçün elmi-texniki bazanın inkişafına arxalanaraq daha böyük qara dəliklərin birləşməsini gözləyirlər. 1990-cı illərə qədər qara dəlikləri yalnız elektromaqnit şüalanma parametrlərini qeyd etməklə müşahidə etmək mümkün idi, sonra qravitasiya dalğalarının qeydə alınması üçün yeni texnologiya alimlərin imkanlarını xeyli genişləndirdi. Yaxın 10-15 il ərzində dünya rəsədxanalarında yeni avadanlıqların tətbiqi gözləmədiyimiz sürprizlər verə bilər.

LIGO layihəsinin həyata keçirilməsinə 1992-ci ildə başlanılıb, Beynəlxalq Rəsədxana Birliyi ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Almaniya, Kanada, İsrail, Çin, Hindistan və Braziliya da daxil olmaqla 20-dən çox ölkədən 40-a yaxın tədqiqat institutunu və 1,5 min alimi birləşdirir. Layihənin əsas məqsədi kosmik mənşəli qravitasiya dalğalarının eksperimental aşkarlanmasıdır.

Paylaş:
Baxılıb: 389 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

Analitik

Sülh danışıqlarının 6-cı mərhələsi...

08 İyul 09:12  

Sosial

Hər köç yeni bir başlanğıcdır!

08 İyul 08:54  

Sosial

Yayın əvəzolunmaz dadı!

08 İyul 08:39  

Dünya

ABŞ İranın 80-dən çox hədəfini vurduğunu açıqlayıb

08 İyul 07:43

Dünya

Kiyev ballistik raketlərlə vurulub, xəsarət alanlar var

08 İyul 07:37

Dünya

ABŞ qüvvələri İrana qarşı güclü zərbələr endirməyə başlayıb

08 İyul 07:36

Sosial

Şuşa və Xocavəndə növbəti köç karvanları yola salınıb

08 İyul 07:29  

Müsahibə

Almaniyada narkotiklə əlaqəli ölümlərin sayı kəskin şəkildə artıb

07 İyul 23:21

Dünya

Yaşar Güler: Ankaranın təhlükəsizlik arxitekturasından kənarlaşdırılması cəhdləri Avropanın maraqlarına uyğun deyil

07 İyul 22:37  

İdman

Avropa Liqası: “Qarabağ”ın oyununa 16 mindən çox bilet satılıb

07 İyul 22:10

Dünya

Şahzadə Harri “Daily Mail” qəzetinin naşirinə qarşı məhkəmə işinin nəticəsini gözləyir

07 İyul 21:44

Hadisə

Culfada avtomobil 65 yaşlı kişini vurub

07 İyul 21:19

Elm

Bağçaya qəbul prosesində yeni mərhələ: Dəyişikliklər nə vəd edir?

07 İyul 20:41

İqtisadiyyat

Naxçıvanda vergi daxilolmaları 2,2 faiz artıb

07 İyul 20:17

Siyasət

Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığının inkişaf perspektivləri müzakirə olunub

07 İyul 20:09

Xəbər lenti

Ermənistan vətəndaşlarının şikayətləri üzrə apellyasiya məhkəməsi davam etdirilib

07 İyul 20:08  

Elm

Sumqayıt Dövlət Universitetində mediasiya sahəsində əməkdaşlığın inkişafı müzakirə olunub

07 İyul 19:55  

Dünya

Belçika hökuməti Fələstinin tanınması prosesinə başlayır

07 İyul 19:50

Dünya

Gürcüstandan daha 54 xarici ölkə vətəndaşı deportasiya olunub

07 İyul 19:23

Sosial

Daha 30 ukraynalı uşaq reabilitasiya məqsədilə ölkəmizə gətirilib

07 İyul 18:06

Xəbər lenti

AZAL Türkiyənin Qars şəhərinə birbaşa uçuşlara başlayır

07 İyul 17:35

Siyasət

Sinqapurun xarici işlər naziri Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərindəki bərpa işləri barədə məlumatlandırılıb

07 İyul 17:09

Siyasət

Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı açıqlanıb

07 İyul 16:59

Sosial

Bu il 19 nəfər sudaboğulma təhlükəsindən xilas edilib

07 İyul 16:45

Dünya

Abbas Əraqçi: ABŞ-nin təhdidləri davam edərsə, danışıqlar başlamayacaq

07 İyul 16:20

Sosial

2029-cu ildə Azərbaycanda əhali siyahıya alınacaq

07 İyul 16:09

Siyasət

Azərbaycan “Metrik Konvensiya”ya qoşulub

07 İyul 16:09

Sosial

Narkoloji xəstələri məhdudiyyət nəzərdə tutulmuş işlərə qəbul edən vəzifəli şəxslər cərimələnəcək

07 İyul 16:08

İqtisadiyyat

Prezident 2025-ci il dövlət büdcəsinin icrası haqqında qanunu təsdiqləyib

07 İyul 16:08

YAP xəbərləri

Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində strateji tərəfdaşlıq

07 İyul 16:06

İqtisadiyyat

Milli Süni İntellekt Mərkəzi “DataRace.ai” platformasında ilk yarışı elan edib

07 İyul 16:00

YAP xəbərləri

Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyi: Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Bakı səfərinin əhəmiyyəti

07 İyul 15:50

İqtisadiyyat

Naxçıvanda aktiv təsərrüfat subyektlərinin sayı 21 faizə yaxın artıb

07 İyul 15:45

Siyasət

Baş katib: Qarabağın yenidən qurulması bütün Türk dünyasının ortaq uğurudur

07 İyul 15:35

Xəbər lenti

Qaz qurğularının xəritələrindən istifadəyə görə dövlət rüsumu ləğv edilir

07 İyul 15:25

Dünya

Mark Rutte NATO üçün 12 yanacaqdolduran təyyarə alındığını açıqlayıb

07 İyul 15:10

Dünya

Hakan Fidan: Türkiyənin məqsədi daha həmrəy və dayanıqlı NATO-ya nail olmaqdır

07 İyul 14:40

Xəbər lenti

İşə yeni qəbul olunan vəkil köməkçilərinə vəsiqələr təqdim edilib

07 İyul 14:35  

İqtisadiyyat

Milli Məclis yerli istehsalı dəstəkləyən yeni qanun layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib

07 İyul 14:30

Dünya

Gürcü deputat: ATƏT regionunda görünməmiş çətinliklərlə üzləşirik

07 İyul 14:10

YAP xəbərləri

Ağstafada “Heydər Əliyev İrsi: dünən, bu Gün və sabah” mövzusunda tədbir keçirilib

07 İyul 13:07  

Sosial

Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

07 İyul 13:03

Siyasət

Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsinə dəyişiklik təsdiqlənib

07 İyul 12:52

İqtisadiyyat

“Startap” şəhadətnaməsi almış vergi ödəyicilərinə güzəştlər şamil olunacaq

07 İyul 12:51

Elm

Milli Məclis "Ümumi təhsil haqqında" Qanuna təklif edilən dəyişiklikləri təsdiqləyib

07 İyul 12:47

Sosial

Xocavənd şəhərinə növbəti köç yola salınıb

07 İyul 12:08

İqtisadiyyat

Ölkədə aktiv ƏDV ödəyicilərinin sayı 5,1 faiz artıb

07 İyul 11:54

İqtisadiyyat

I yarımildə dövlət büdcəsinin gəlirləri proqnozu üstələyib

07 İyul 11:54

İdman

Dünya çempionatında 1/8 final mərhələsinə yekun vurulur

07 İyul 11:53

Siyasət

Milli Məclis 17 məsələnin müzakirəsinə başlayıb

07 İyul 11:35

Gündəm

Azərbaycan-ABŞ münasibətləri yüksələn xətlə və uğurla inkişaf edir

07 İyul 11:35  

Gündəm

Prezident İlham Əliyev ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsinin üzvünü qəbul edib

07 İyul 11:34  

Sosial

Uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsi qanunla tənzimlənəcək

07 İyul 11:30

Siyasət

Kolonializmdən əziyyət çəkən ölkələrin ümid yeri...

07 İyul 11:25

Siyasət

Ölkəmiz ATƏT PA-da uğurla təmsil olunur

07 İyul 11:10  

COP29

COP29-un gözəl mirası unudulmur

07 İyul 10:55  

Analitik

Diqqət ANKARAYA!!

07 İyul 10:40  

YAP xəbərləri

Ursula fon der Lyayenin Bakıya səfəri Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və strateji rolunun növbəti təsdiqidir

07 İyul 10:21

YAP xəbərləri

Əməkdaşlıq səviyyəsinin yüksəlməsi...

07 İyul 10:21

Ədəbiyyat

İRƏVAN ZİYALILARINDAN MEHDİ KAZIMOV

07 İyul 09:48  

Dünya

ABŞ Çini silahlara nəzarət üzrə dialoqda iştiraka çağırıb

07 İyul 09:41

Analitik

Hörmüz boğazı, yoxsa Hörmüz “düyünü”?

07 İyul 09:39  

Maraqlı

Yayın görünməyən təhlükəsi...

07 İyul 09:34  

Maraqlı

Bir parça xoşbəxtlik...

07 İyul 09:25

Dünya

Suriya səkkiz “Airbus” təyyarəsi almağa hazırlaşır

07 İyul 09:20

Dünya

Tramp NATO sammitində iştirak etmək üçün Türkiyəyə yola düşüb

07 İyul 08:58

Dünya

Bukinqem Sarayı: Şahzadə Harri Londona səfəri zamanı sarayda qalmayacaq

06 İyul 22:38

Dünya

Pekin Rusiya hərbçilərinin Çində təlim keçdiyinə dair iddiaları rədd edib

06 İyul 22:10

Dünya

Gürcüstan polisi külli miqdarda narkotik vasitəni müsadirə edib

06 İyul 21:45

Dünya

Çin sualtı qayıqla qitələrarası raketin sınaq buraxılışını həyata keçirib

06 İyul 21:18

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi