Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb
14.07.2025 [15:40]
Lazer İnterferometr Qravitasiya-Dalğa Rəsədxanası (LIGO) layihəsində iştirak edən beynəlxalq alimlər qrupu Yerdən 10 milyard işıq ili uzaqlıqda, kosmosda iki qara dəliyin indiyə qədər ən böyük birləşməsini qeydə alıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın “The Guardian” qəzeti alimlərə istinadla məlumat yayıb.
Kardiff Universitetinin Qravitasiya Tədqiqatları İnstitutunun rəhbəri və layihənin iştirakçısı Mark Hannam qəzetə müsahibəsində bildirib: “Bunlar Kainatda müşahidə edə biləcəyimiz ən güclü, lakin siqnallar Yerə çatdıqda, alimlərin ölçə biləcəyi ən zəif hadisələrdir”.
Birləşmə prosesi ultra həssas qravitasiya dalğası detektorları sayəsində aşkar edilib. Hannamın fikrincə, hər iki qara dəliyin kütlələri etibarlı şəkildə qeydə alına bilənlər arasında ən ağırı idi: onlardan birincisi Günəşdən 103 dəfə, ikincisi isə 137 dəfə ağırdır. Eyni zamanda, hər iki dəlik bir-birinin ətrafında uzun müddət Yerin Günəş ətrafında fırlanmasından 400 min dəfə daha sürətlə hərəkət edib. Bu, nəzəri olaraq, belə kosmik obyektlər üçün maksimum sürət həddidir.
Alimlər belə böyük kütləni və digər anomal parametrləri onunla izah edirlər ki, bu kosmik cisimlər həm də daha kiçik qara dəliklərin birləşməsinin nəticəsidir.
Mark Hannam bildirib ki, alimlər gələcəkdə onların aşkarlanması üçün elmi-texniki bazanın inkişafına arxalanaraq daha böyük qara dəliklərin birləşməsini gözləyirlər. 1990-cı illərə qədər qara dəlikləri yalnız elektromaqnit şüalanma parametrlərini qeyd etməklə müşahidə etmək mümkün idi, sonra qravitasiya dalğalarının qeydə alınması üçün yeni texnologiya alimlərin imkanlarını xeyli genişləndirdi. Yaxın 10-15 il ərzində dünya rəsədxanalarında yeni avadanlıqların tətbiqi gözləmədiyimiz sürprizlər verə bilər.
LIGO layihəsinin həyata keçirilməsinə 1992-ci ildə başlanılıb, Beynəlxalq Rəsədxana Birliyi ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Almaniya, Kanada, İsrail, Çin, Hindistan və Braziliya da daxil olmaqla 20-dən çox ölkədən 40-a yaxın tədqiqat institutunu və 1,5 min alimi birləşdirir. Layihənin əsas məqsədi kosmik mənşəli qravitasiya dalğalarının eksperimental aşkarlanmasıdır.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Gündəm
30 Aprel 11:35
Dünya
30 Aprel 11:15
Siyasət
30 Aprel 11:13
İqtisadiyyat
30 Aprel 10:56
MEDİA
30 Aprel 10:32
Analitik
30 Aprel 10:14
Analitik
30 Aprel 09:59
Gündəm
30 Aprel 09:33
İqtisadiyyat
30 Aprel 09:15
Mədəniyyət
30 Aprel 08:51
Sosial
30 Aprel 08:38
YAP xəbərləri
29 Aprel 23:28
Dünya
29 Aprel 23:18
Dünya
29 Aprel 22:50
Dünya
29 Aprel 22:23
Dünya
29 Aprel 21:46
Dünya
29 Aprel 21:14
Sosial
29 Aprel 20:59
Dünya
29 Aprel 20:25
İqtisadiyyat
29 Aprel 19:53
Dünya
29 Aprel 19:32
Dünya
29 Aprel 19:18
Maraqlı
29 Aprel 18:30
Siyasət
29 Aprel 18:12
YAP xəbərləri
29 Aprel 17:40
Maraqlı
29 Aprel 17:25
Sosial
29 Aprel 17:06
Dünya
29 Aprel 16:39
Analitik
29 Aprel 16:16
Dünya
29 Aprel 16:03
Dünya
29 Aprel 15:48
İqtisadiyyat
29 Aprel 15:23
YAP xəbərləri
29 Aprel 14:59
Siyasət
29 Aprel 14:41
Dünya
29 Aprel 14:32
Dünya
29 Aprel 14:09
Siyasət
29 Aprel 13:52
Dünya
29 Aprel 13:42
Hadisə
29 Aprel 13:31
Dünya
29 Aprel 13:19
Sosial
29 Aprel 12:59
Sosial
29 Aprel 12:59
Dünya
29 Aprel 12:54
Dünya
29 Aprel 12:20
İdman
29 Aprel 12:13
Siyasət
29 Aprel 11:55
Gündəm
29 Aprel 11:48
Gündəm
29 Aprel 11:25
Elm
29 Aprel 11:03
Gündəm
29 Aprel 10:59
Gündəm
29 Aprel 10:34
YAP xəbərləri
29 Aprel 10:22
Sosial
29 Aprel 10:12
Hadisə
29 Aprel 10:06
Gündəm
29 Aprel 09:55
İdman
29 Aprel 09:41
Analitik
29 Aprel 09:30
Analitik
29 Aprel 09:17
Sosial
29 Aprel 08:50
Mədəniyyət
29 Aprel 08:34
Elanlar
29 Aprel 07:50
Hadisə
29 Aprel 07:49
Sosial
29 Aprel 07:45
Dünya
28 Aprel 23:25
Dünya
28 Aprel 23:10
Sosial
28 Aprel 22:41
Dünya
28 Aprel 22:19
İqtisadiyyat
28 Aprel 22:10
Dünya
28 Aprel 21:50
Sosial
28 Aprel 21:24
