Çin alimləri dünyada ilk insan embrion modelini hazırlayıblar
25.06.2026 [23:22]
Çinli tədqiqatçılar insan embrion diskinin ilk modelini hazırlayıblar.
AZƏRTAC xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri çərşənbə günü “Cell” jurnalında dərc edilib.
Beynəlxalq səviyyədə qaydalar mayalanmadan 14 gün sonra, yəni, qastrulasiya mərhələsindən – dölün inkişafının ən vacib dövrlərindən biri olan orqan əmələ gəlməsi prosesindən sonra bütün insan embrionlarının kultivasiyasını qadağan edir.
Bu səbəbdən laboratoriyada embrionabənzər modellər yaratmaq erkən insan inkişafının vacib 14-21 günlük dövrünü öyrənmək və embriologiyanın “qara qutusu”nu araşdırmaq üçün yeganə etik yoldur.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi və Çin Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun professoru Yu Leçyanın sözlərinə görə, alimlər qrupu insan embrion modellərinin yaradılması üçün biomühəndislik yanaşması tətbiq edib. Tədqiqatçılar erkən insan hüceyrələrinin məkan mövqeyini və siqnal mühitini ətraflı şəkildə əks etdirən əvvəlki işlərindən - yüksəkkeyfiyyətli xəritələrdən istifadə edərək müxtəlif hüceyrə növlərini dəqiq müəyyən edilmiş yerlərdə yerləşdirən mikrofabrik becərmə cihazı hazırlayıblar. Bu yanaşma təbii embrionların məkan arxitekturasını təqlid edib və orqan embrional hüceyrələrinin düzgün istiqamətlərdə ortaya çıxmasına şərait yaradıb.
Modellərin 80 faizindən çoxu əsas inkişaf proseslərini uğurla təkrarlaya bilib. Yeddigünlük becərmə dövründə onlar sinir borusu, ağciyərlərin, qaraciyərin və mədəaltı vəzinin sələflərini ehtiva edən ibtidai bağırsaq və avtonom ritmik yığılmalar nümayiş etdirən ibtidai ürək kamerasını inkişaf etdirib. Fərdi hüceyrələrin təhlili onların hüceyrə tərkibinin təbii 21 günlük insan embrionunun tərkibinə tam uyğun olduğunu təsdiqləyib.
Yu Leçyan bildirib: “Tədqiqat orqan istehsalını və regenerativ təbabəti dəstəkləmək üçün “in vitro” şəraitində orqan progenitor hüceyrələrinin genişmiqyaslı, modulyar istehsalının əsas məqsədinə çatmaq üçün təməl qoyub və potensial olaraq, toxumaların bərpasına və ya hətta laboratoriyada orqanların yaradılmasına imkan yaradıb”.
Çinin Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Milli Komitəsinin məlumatları göstərir ki, bu ölkədə hər il təxminən 300 min xəstə orqan nəqlinə ehtiyac duyur, lakin bu əməliyyat 20 mindən də az pasiyent üçün həyata keçirilir. Qlobal miqyasda ehtiyacı olan hər on xəstədən yalnız birinə transplantasiya əməliyyatı edilir.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Dünya
17 Sentyabr 20:45
Dünya
17 Sentyabr 20:17
Dünya
17 Sentyabr 19:59
Xəbər lenti
17 Sentyabr 19:21
Xəbər lenti
17 Sentyabr 18:26
YAP xəbərləri
17 Sentyabr 17:59
Siyasət
17 Sentyabr 17:24
Siyasət
17 Sentyabr 17:23
Siyasət
17 Sentyabr 17:23
Siyasət
17 Sentyabr 17:23
Gündəm
17 Sentyabr 17:16
Gündəm
17 Sentyabr 17:04
Gündəm
17 Sentyabr 17:01
YAP xəbərləri
17 Sentyabr 16:49
YAP xəbərləri
17 Sentyabr 16:47
Analitik
17 Sentyabr 16:45
YAP xəbərləri
17 Sentyabr 16:42
YAP xəbərləri
17 Sentyabr 16:39
Gündəm
17 Sentyabr 16:11
Gündəm
17 Sentyabr 15:52
YAP xəbərləri
17 Sentyabr 15:47
Hadisə
17 Sentyabr 15:27
Xəbər lenti
17 Sentyabr 15:10
Siyasət
17 Sentyabr 15:06
Sosial
17 Sentyabr 15:01
Siyasət
17 Sentyabr 14:57
Siyasət
17 Sentyabr 14:55
Siyasət
17 Sentyabr 14:13
İdman
17 Sentyabr 13:59
Gündəm
17 Sentyabr 12:57
Xəbər lenti
17 Sentyabr 12:55
Xəbər lenti
17 Sentyabr 12:53
Sosial
17 Sentyabr 12:22
Sosial
17 Sentyabr 12:21
İqtisadiyyat
17 Sentyabr 12:20
Sosial
17 Sentyabr 12:19
Siyasət
17 Sentyabr 11:08
Gündəm
17 Sentyabr 11:02
Siyasət
17 Sentyabr 10:15
İqtisadiyyat
17 Sentyabr 09:58
Analitik
17 Sentyabr 09:25
Analitik
17 Sentyabr 08:50
MEDİA
17 Sentyabr 08:36
İqtisadiyyat
16 Sentyabr 23:31
Dünya
16 Sentyabr 23:19
Dünya
16 Sentyabr 22:56
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 22:26
İdman
16 Sentyabr 22:20
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 22:14
Elanlar
16 Sentyabr 22:10
İqtisadiyyat
16 Sentyabr 21:43
Dünya
16 Sentyabr 21:18
Dünya
16 Sentyabr 20:49
Dünya
16 Sentyabr 20:25
Dünya
16 Sentyabr 19:52
Dünya
16 Sentyabr 19:17
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 19:03
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 18:48
Dünya
16 Sentyabr 18:29
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 18:03
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 18:01
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 17:57
YAP xəbərləri
16 Sentyabr 17:53
Dünya
16 Sentyabr 17:35
Analitik
16 Sentyabr 17:08
Dünya
16 Sentyabr 16:22
Sosial
16 Sentyabr 16:21
Hərbi
16 Sentyabr 16:18
Dünya
16 Sentyabr 15:51
Sosial
16 Sentyabr 15:51
