Alimlər Alzheimer xəstəliyinin beyin hüceyrələrini məhv etdiyi prosesi kəşf ediblər
15.07.2026 [20:19]
Alimlər əvvəllər elmə məlum olmayan hüceyrə ölümü formasını müəyyən ediblər ki, bu da Alzheimer xəstəliyinə və digər neyrodegenerativ xəstəliklərə səbəb olur. Onların ümumi qənaətinə görə, bu xəstəliklər irəlilədikcə, beyin hüceyrələri sürətlə məhv olur. Karyoptoz adlanan bu proses gələcək terapiyalar üçün potensial hədəfə çevrilə bilər.
AZƏRTAC “Nature Communications” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, alimlər neyronların proteotoksik stresə necə reaksiya verdiyini araşdırıblar. Bu cür zülal yığılması Alzheimer xəstəliyinin və bir sıra digər demensiya formalarının əsas xüsusiyyətidir. Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, neyronlar apoptoz kimi tanınmış mexanizmlər vasitəsilə ölmək əvəzinə, hüceyrənin ölməzdən əvvəl nüvənin tədricən parçalandığı fərqli bir prosesə məruz qala bilər.
Tədqiqatçıların fikrincə, karyoptoz hüceyrənin autofagiya-lizosom yolu kimi tanınan zülal təkrar emalı sistemi həddindən artıq yükləndikdə başlayır. Bu, nüvə örtüyünü qeyri-sabit hala gətirir, nüvənin strukturunu itirməsinə, DNT zədələnməsinin inkişafına və nüvə materialının hüceyrədən xaric edilməsinə səbəb olur. Komanda aşkar edib ki, bu proses sabitliyi p38 MAP kinaz siqnal yolu ilə tənzimlənən “Lamin B1” adlı zülaldakı dəyişikliklərlə idarə olunur.
Alimlər bu mexanizmi kök hüceyrələrindən əldə edilən becərilən neyronlar, meyvə milçəkləri və insan neyronları da daxil olmaqla bir çox laboratoriya modelində sınaqdan keçiriblər. Belə ki, p38 siqnal yolunun bloklanması nüvə zərfinə dəyən ziyanı azaldıb, neyronun sağ qalmasını yaxşılaşdırıb və xəstəliklə əlaqəli dəyişiklikləri minimuma endirib.
Tədqiqatçılar deyirlər ki, onların kəşfi zəhərli zülal yığılmasını neyron itkisi ilə əlaqələndirən əvvəllər tanınmamış bir mexanizmi ortaya qoyur. Kəşfin müalicəyə çevrilməsi üçün daha çox araşdırma tələb olunsa da, onlar karyoptozun arxasındakı molekulyar yolun hədəflənməsinin Alzheimer və əlaqəli xəstəliklərdə neyrodegenerasiyanı yavaşlatmaq üçün yeni bir strategiya təmin edə biləcəyinə inanırlar.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Dünya
19 Avqust 15:53
Sosial
19 Avqust 15:30
Dünya
19 Avqust 15:25
İdman
19 Avqust 14:53
Dünya
19 Avqust 14:15
Elm
19 Avqust 13:56
Dünya
19 Avqust 13:41
Dünya
19 Avqust 13:10
Sosial
19 Avqust 12:48
Gündəm
19 Avqust 11:58
Gündəm
19 Avqust 11:45
İqtisadiyyat
19 Avqust 11:35
Analitik
19 Avqust 11:25
İqtisadiyyat
19 Avqust 11:05
Analitik
19 Avqust 10:45
Analitik
19 Avqust 10:15
Analitik
19 Avqust 09:48
Sosial
19 Avqust 09:20
Sosial
19 Avqust 09:05
Dünya
18 Avqust 23:56
Dünya
18 Avqust 23:25
Dünya
18 Avqust 22:44
Dünya
18 Avqust 22:05
Dünya
18 Avqust 21:35
Dünya
18 Avqust 20:54
Dünya
18 Avqust 20:25
Dünya
18 Avqust 19:55
Dünya
18 Avqust 19:25
İqtisadiyyat
18 Avqust 18:55
İdman
18 Avqust 18:35
Mədəniyyət
18 Avqust 18:10
Elm
18 Avqust 17:45
Mədəniyyət
18 Avqust 17:10
İdman
18 Avqust 16:45
Sosial
18 Avqust 16:24
Sosial
18 Avqust 16:03
İqtisadiyyat
18 Avqust 15:53
Gündəm
18 Avqust 15:33
İqtisadiyyat
18 Avqust 15:14
Siyasət
18 Avqust 14:55
Xəbər lenti
18 Avqust 14:41
Dünya
18 Avqust 14:35
Xəbər lenti
18 Avqust 14:17
Dünya
18 Avqust 13:55
Dünya
18 Avqust 13:35
Xəbər lenti
18 Avqust 13:03
Elm
18 Avqust 12:45
Analitik
18 Avqust 12:07
Gündəm
18 Avqust 11:55
Gündəm
18 Avqust 11:45
Gündəm
18 Avqust 11:25
İqtisadiyyat
18 Avqust 10:55
Analitik
18 Avqust 10:30
Analitik
18 Avqust 10:05
Analitik
18 Avqust 09:45
Sosial
18 Avqust 09:05
Dünya
17 Avqust 23:58
Dünya
17 Avqust 23:25
Dünya
17 Avqust 22:50
Dünya
17 Avqust 22:22
Dünya
17 Avqust 21:48
Dünya
17 Avqust 21:10
Dünya
17 Avqust 20:35
Dünya
17 Avqust 20:07
Dünya
17 Avqust 19:45
Dünya
17 Avqust 19:15
Elm
17 Avqust 18:55
İqtisadiyyat
17 Avqust 18:30
Elm
17 Avqust 18:05
Mədəniyyət
17 Avqust 17:40
