Azərbaycanın müasir tarixində Qubadlı şəhərinin işğaldan azad edilməsi dövlətimizin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində atılmış mühüm tarixi addımlardan biridir. 2020-ci il oktyabrın 25-də Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi uğurlu hərbi əməliyyatlar nəticəsində Qubadlı şəhəri Ermənistanın işğalından azad edilmişdir. Bu hadisə Vətən müharibəsinin gedişinə ciddi təsir göstərmiş, Azərbaycanın hərbi-strateji üstünlüyünü daha da möhkəmləndirmiş və tarixi Zəfərə gedən yolu sürətləndirmişdir.

Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun qazandığı qələbələr xalqımızın milli birliyinin, dövlətimizin siyasi iradəsinin və hərbi qüdrətinin parlaq təzahürüdür. Qubadlının azad olunması uzun illər doğma yurdlarından didərgin düşmüş sakinlərdə böyük qayıdış ümidi yaratmış, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi istiqamətində mühüm mərhələ olmuşdur.

Qubadlı şəhərinin azad edilməsi yalnız hərbi uğur deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası, milli yaddaşın qorunması və doğma torpaqlara qayıdışın başlanğıcı kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Qubadlı rayonu Azərbaycanın cənub-qərbində, Qarabağ iqtisadi rayonuna bitişik ərazilərdə, Kiçik Qafqazın cənub hissəsində yerləşir. Rayonun inzibati mərkəzi Qubadlı şəhəridir. Rayonun coğrafi mövqeyi, təbii şəraiti, su ehtiyatları, dağlıq və dağətəyi əraziləri onun sosial-iqtisadi inkişafı üçün mühüm imkanlar yaradır.

Qubadlı tarixən Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olmuş, özünəməxsus mədəni irsi, adət-ənənələri, zəngin təbiəti və əməksevər əhalisi ilə seçilmişdir. Rayon əhalisinin əsas məşğuliyyət sahələri kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, əkinçilik və digər ənənəvi təsərrüfat fəaliyyətləri olmuşdur. Ərazinin təbii ehtiyatları və əlverişli iqlim şəraiti kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişafına zəmin yaratmışdır.

Qubadlının tarixi və mədəni irsi Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərinin ayrılmaz hissəsidir. Rayonun yaşayış məntəqələri, tarixi abidələri, qəbiristanlıqları, dini-memarlıq nümunələri və xalq yaradıcılığı ənənələri bölgənin zəngin keçmişini əks etdirir.

Uzun illər davam edən işğal nəticəsində rayonun sosial infrastrukturu, yaşayış məntəqələri və iqtisadi potensialı ciddi zərər görmüşdür. Hazırda Qubadlının bərpası və inkişafı istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər onun əvvəlki iqtisadi və sosial həyatının dirçəldilməsinə, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışına xidmət edir.

Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində həyata keçirilən qanunsuz məskunlaşdırma siyasəti uzun illər ərzində regionun demoqrafik vəziyyətinə və yerli əhalinin fundamental hüquqlarına mənfi təsir göstərmişdir. Ermənistanın işğalı altında olan ərazilərdə beynəlxalq humanitar hüququn prinsiplərinə zidd addımlar atılması, azərbaycanlı əhalinin öz doğma yurdlarına qayıtmaq imkanlarından məhrum edilməsi və yaşayış məntəqələrinin dağıdılması ciddi humanitar problemlər yaratmışdır.

Qubadlı rayonunun işğalı nəticəsində yerli əhali doğma torpaqlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmış, uzun illər ərzində öz evlərindən, mülkiyyətindən və ənənəvi yaşayış mühitindən uzaqda yaşamalı olmuşdur. Bu vəziyyət təkcə insanların sosial vəziyyətinə deyil, həm də rayonun tarixi-mədəni irsinin qorunmasına və nəsillər arasında mənəvi bağlılığın davam etdirilməsinə mənfi təsir göstərmişdir.

Beynəlxalq humanitar hüquq mülki əhalinin müdafiəsini, işğal olunmuş ərazilərdə əhalinin hüquqlarına hörmət edilməsini və mülkiyyətin qorunmasını nəzərdə tutur. İşğal dövründə baş vermiş hadisələrin beynəlxalq hüquq normaları baxımından qiymətləndirilməsi tarixi faktların sənədləşdirilməsi və zərər çəkmiş insanların hüquqlarının müdafiəsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə Qubadlı sakinlərinin doğma torpaqlarına qayıtması üçün yeni imkanlar yaranmışdır. Bu prosesin uğurla həyata keçirilməsi təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılmasını, infrastrukturun bərpasını və insanların sosial rifahının təmin edilməsini tələb edir.

Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın Vətən müharibəsində əldə etdiyi mühüm hərbi-strateji nailiyyətlərdən biridir. 1993-cü il avqustun 31-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş Qubadlı rayonu 27 il ərzində işğal altında qalmışdır. 2020-ci il oktyabrın 25-də Azərbaycan Ordusunun uğurlu əməliyyatları nəticəsində Qubadlı şəhəri azad edilmiş, sonrakı hərbi əməliyyatlar və əldə olunan qələbələr isə rayonun digər ərazilərinin də işğaldan azad olunması ilə nəticələnmişdir.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ olmuşdur. Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanında qazandığı uğurlar dövlətimizin hərbi qüdrətini, şəxsi heyətin peşəkarlığını və xalqımızın Vətən sevgisini nümayiş etdirmişdir.

Qubadlının azad edilməsi Zəngilan istiqamətində hərbi əməliyyatların davam etdirilməsi və Azərbaycanın cənub-qərb bölgəsində strateji üstünlüyün möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır. Bu qələbə Vətən müharibəsinin sonrakı gedişinə təsir göstərən mühüm hadisələrdən biri kimi tarixə düşmüşdür.

Qubadlının azad olunması həm də illərlə doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların qayıdış arzusunun gerçəkləşməsi istiqamətində atılmış tarixi addım olmuşdur. Şəhərin və rayonun bərpası, əhalinin təhlükəsiz yaşayışının təmin edilməsi və sosial infrastrukturun yaradılması hazırkı inkişaf mərhələsinin əsas prioritetlərindəndir.

Qubadlının işğaldan azad olunmasından sonra rayonun qarşısında yeni inkişaf mərhələsi başlanmışdır. Bu mərhələnin əsas məqsədləri dağıdılmış infrastrukturun bərpası, müasir yaşayış mühitinin yaradılması, iqtisadi fəaliyyətin canlandırılması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına təhlükəsiz, ləyaqətli qayıdışının təmin edilməsidir.

İşğal dövründə Qubadlı rayonunun yaşayış məntəqələri, inzibati binaları, sosial obyektləri və təsərrüfat infrastrukturu ciddi dağıntılara məruz qalmışdır. Bu səbəbdən bərpa işləri kompleks yanaşma tələb edir. Müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında yolların, elektrik və su təchizatı sistemlərinin, rabitə xətlərinin, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin, eləcə də digər sosial obyektlərin yaradılması rayonun dayanıqlı inkişafı üçün vacibdir.

Qubadlıda həyata keçirilən quruculuq işləri Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin iqtisadi dövriyyəyə qaytarılması strategiyasının tərkib hissəsidir. Rayonun kənd təsərrüfatı potensialının bərpası, sahibkarlığın inkişafı, yeni iş yerlərinin yaradılması və turizm imkanlarının qiymətləndirilməsi yerli əhalinin məşğulluğunun artırılmasına şərait yarada bilər.

Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində insanların doğma torpaqlarına qayıtması yalnız mənzil təminatı ilə məhdudlaşmır. Bu proses təhsil, səhiyyə, məşğulluq, nəqliyyat, kommunal xidmətlər və sosial müdafiə imkanlarının formalaşdırılmasını da əhatə edir. Qubadlının gələcək inkişafı iqtisadi səmərəlilik, ekoloji tarazlıq və sosial rifah prinsipləri əsasında təmin edilməlidir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə müasir nəqliyyat infrastrukturunun yaradılması Azərbaycanın regional inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir. Avtomobil yollarının tikintisi yaşayış məntəqələri arasında əlaqələrin yaxşılaşdırılmasına, iqtisadi fəaliyyətin genişlənməsinə, əhalinin hərəkət imkanlarının artırılmasına və regionun ölkənin ümumi nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasına şərait yaradır.

Yeni Qubadlı–Laçın avtomobil yolunun layihələndirilməsi və tikintisi ilə bağlı tədbirlər bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il sentyabrın 5-də imzaladığı və təqdim etdiyiniz materialda adı göstərilən sərəncam işğaldan azad edilmiş ərazilərdə nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı kontekstində qeyd olunur.

Qubadlı ilə Laçın arasında nəqliyyat əlaqələrinin təkmilləşdirilməsi bölgənin iqtisadi və sosial həyatının canlandırılması baxımından mühüm imkanlar yarada bilər. Müasir avtomobil yolları kənd təsərrüfatı məhsullarının daşınmasını asanlaşdırır, sahibkarlıq subyektlərinin fəaliyyətini dəstəkləyir, turizm marşrutlarının inkişafına şərait yaradır və yaşayış məntəqələrinin əlçatanlığını artırır.

Nəqliyyat infrastrukturu Böyük Qayıdış prosesinin əsas dayaqlarından biridir. Keyfiyyətli yol şəbəkəsi əhalinin gündəlik ehtiyaclarının ödənilməsinə, təhsil və səhiyyə xidmətlərinə çıxışın yaxşılaşdırılmasına, habelə yeni iqtisadi əlaqələrin formalaşmasına kömək edir.

Yol tikintisi və digər infrastruktur layihələri həyata keçirilərkən ətraf mühitin mühafizəsi, torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadə və təhlükəsizlik standartlarının gözlənilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfərləri Azərbaycanın bərpa və quruculuq siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir. Bu səfərlər zamanı dövlət başçısı ərazilərdə görülən işlərlə tanış olur, infrastruktur layihələrinin icrasını qiymətləndirir və gələcək inkişaf istiqamətləri ilə bağlı tapşırıqlar verir.

2020-ci il dekabrın 23-də Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Qubadlı rayonuna səfər etmişdir. Səfər çərçivəsində Qubadlı şəhərində Azərbaycan bayrağının ucaldılması mühüm rəmzi hadisə olmuşdur. Dövlət bayrağının doğma torpaqda dalğalanması Azərbaycanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpasını, xalqımızın milli qürurunu və tarixi ədalətin təntənəsini ifadə etmişdir.

Qubadlıya səfər işğaldan azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi istiqamətində dövlətin qətiyyətli mövqeyini nümayiş etdirmişdir. Şəhərin gələcək inkişafı üçün qarşıya qoyulan vəzifələr əhalinin doğma yurdlarına qayıtması, yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması və iqtisadi fəallığın bərpası məqsədlərinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bərpa və quruculuq siyasəti Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində müasir yaşayış məntəqələrinin yaradılmasını, sosial xidmətlərin genişləndirilməsini və regionların iqtisadi potensialının reallaşdırılmasını nəzərdə tutur.

Qubadlıda Azərbaycan bayrağının ucaldılması yalnız rəmzi hadisə deyil, həm də yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcını ifadə edən tarixi məqamdır. Bu hadisə dövlət suverenliyinin, milli birliyin və gələcəyə inamın təcəssümü kimi xalqımızın yaddaşında yaşayır.

25 Oktyabr – Qubadlı Şəhəri Günü Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq tarixinin, milli iradəsinin və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizəsinin rəmzidir. Qubadlının 2020-ci il oktyabrın 25-də işğaldan azad edilməsi Vətən müharibəsinin mühüm hadisələrindən biri olmaqla, ölkəmizin tarixi Zəfərinə əhəmiyyətli töhfə vermişdir.

Bu əlamətdar gün doğma torpaqlar uğrunda mübarizə aparmış qəhrəman şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad etmək, qazilərimizin şücaətini yüksək qiymətləndirmək və uzun illər yurd həsrəti çəkmiş insanların qayıdış arzusunun gerçəkləşməsinin əhəmiyyətini vurğulamaq baxımından xüsusi məna daşıyır.

Bu gün Qubadlıda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri, nəqliyyat və sosial infrastrukturun inkişafı, iqtisadi potensialın yenidən canlandırılması Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin gələcəyinə yönəlmiş ardıcıl siyasətin tərkib hissəsidir.

Qubadlının dirçəldilməsi, tarixi-mədəni irsinin qorunması və əhalinin doğma yurdlarında dayanıqlı həyat şəraitinin təmin edilməsi dövlətimizin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir. Qubadlı Şəhəri Günü xalqımızın birliyini, milli qürurunu və müstəqil Azərbaycanın gələcəyinə inamını təcəssüm etdirən əlamətdar tarix kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

 

Kənan Quliyev

YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi