“Əkinçi” qəzeti – milli mətbuat yolunda atılan ilk addım

Bakı:

25 °C

73 %

10 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / “Əkinçi” qəzeti – milli mətbuat yolunda atılan ilk addım

“Əkinçi” qəzeti – milli mətbuat yolunda atılan ilk addım

17.07.2026 [21:09]

Azərbaycan milli mətbuatının tarixi 1875-ci il iyulun 22-dən başlanır. Həmin gün böyük maarifçi, alim və publisist Həsən bəy Zərdabi tərəfindən Azərbaycan dilində nəşr edilən “Əkinçi” qəzetinin ilk nömrəsi çap olundu. Bu qəzet təkcə ilk milli mətbuat orqanı deyil, həm də xalqın maariflənməsi, milli şüurun formalaşması və ana dilinin inkişafı istiqamətində atılmış ən mühüm addımlardan biri idi. Məhz buna görə də “Əkinçi” Azərbaycan milli mətbuatının təməl daşı hesab olunur.

XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan Rusiya imperiyasının tərkibində idi. Həmin dövrdə əhalinin böyük hissəsi savadsız idi, ana dilində mətbuat isə demək olar ki, yox idi. Həsən bəy Zərdabi bu vəziyyəti dəyişmək, xalqı elmə, təhsilə və yeniliyə təşviq etmək məqsədilə böyük çətinliklərə baxmayaraq “Əkinçi” qəzetini yaratdı. O, inanırdı ki, xalqın tərəqqisi yalnız maariflənmə və bilik yolu ilə mümkündür.

“Əkinçi” qəzeti sadə və anlaşıqlı Azərbaycan dilində yazılırdı. Bu da qəzetin geniş oxucu kütləsi tərəfindən qəbul edilməsinə şərait yaradırdı. Qəzetdə kənd təsərrüfatı, elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, iqtisadiyyat və gündəlik həyatla bağlı məqalələr dərc olunurdu. Həsən bəy Zərdabi insanların faydalı biliklər əldə etməsini, yeni əkinçilik üsullarını öyrənməsini, sağlam həyat tərzi sürməsini və cəmiyyətin inkişafında fəal iştirak etməsini istəyirdi.

“Əkinçi” yalnız kənd təsərrüfatından bəhs edən qəzet deyildi. O, milli birlik, vətən sevgisi, ana dilinin qorunması və milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması kimi mühüm məsələləri də diqqət mərkəzində saxlayırdı. Qəzet insanları düşünməyə, elm öyrənməyə və cəmiyyətin problemlərinə biganə qalmamağa çağırırdı. Bu baxımdan “Əkinçi” maarifçilik hərəkatının əsas tribunasına çevrilmişdi.

Qəzetin fəaliyyəti müxtəlif çətinliklərlə müşayiət olunurdu. Maddi imkanların məhdudluğu, oxucu sayının azlığı və senzura “Əkinçi”nin işini çətinləşdirirdi. Buna baxmayaraq, Həsən bəy Zərdabi öz məqsədindən dönmədi və böyük fədakarlıq göstərərək qəzeti yaşatmağa çalışdı. Lakin çar hakimiyyətinin təzyiqləri nəticəsində “Əkinçi” 1877-ci ildə fəaliyyətini dayandırmağa məcbur oldu. Cəmi iki il fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, onun Azərbaycan cəmiyyətinə təsiri çox böyük oldu.

“Əkinçi”dən sonra Azərbaycanda “Ziya”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Həyat”, “İrşad”, “Molla Nəsrəddin”, “Füyuzat” kimi qəzet və jurnallar nəşr olunmağa başladı. Bu mətbuat orqanları Həsən bəy Zərdabinin başladığı maarifçilik yolunu davam etdirərək milli mətbuatın inkişafına mühüm töhfələr verdilər. Beləliklə, “Əkinçi” Azərbaycan mətbuat məktəbinin əsasını qoydu və gələcək nəşrlər üçün örnək oldu.

Bu gün Azərbaycanda hər il 22 iyul – Milli Mətbuat Günü kimi qeyd edilir. Bu tarix “Əkinçi” qəzetinin ilk nömrəsinin işıq üzü gördüyü günə həsr olunmuşdur. Bu gün ölkəmizdə yüzlərlə qəzet, jurnal, televiziya kanalı və internet informasiya resursu fəaliyyət göstərir. Müasir Azərbaycan mediasının formalaşmasında “Əkinçi”nin tarixi rolu və Həsən bəy Zərdabinin xidmətləri daim yüksək qiymətləndirilir.

Nəticə etibarilə, “Əkinçi” qəzeti milli mətbuat yolunda atılmış ilk və ən mühüm addımdır. Bu qəzet xalqın maariflənməsinə, milli özünüdərkin güclənməsinə, ana dilinin inkişafına və milli jurnalistikanın formalaşmasına misilsiz töhfə vermişdir. Həsən bəy Zərdabinin yaratdığı bu irs bu gün də Azərbaycan mətbuatının inkişafında mühüm əhəmiyyət daşıyır və gələcək nəsillər üçün örnək olaraq yaşayır.

Cabbarov Ələmdar

YAP Ordubad rayon təşkilatının müavini

Paylaş:

Baxılıb: 360 dəfə