Bir xalqın gələcəyə inamından doğan siyasi yol

Bir xalqın gələcəyə inamından doğan siyasi yol

Şamilli Turabəxanım,

YAP Nərimanov rayon təşkilatının gənc fəalı

1992-ci il noyabrın 21-i Azərbaycanın müasir siyasi tarixində özünəməxsus yeri olan əlamətdar günlərdən biridir. Həmin tarixdə Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının keçirilməsi ölkənin mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitində yeni bir siyasi təşkilatın yaranması ilə yadda qaldı. Bu hadisə sadəcə bir partiyanın yaradılması deyil, Azərbaycanın gələcəyini düşünən insanların bir araya gələrək ölkənin taleyi ilə bağlı ortaq mövqe nümayiş etdirməsi idi.

1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün heç də asan keçmirdi. Dövlət müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkə siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi çətinliklər, Ermənistanın hərbi təcavüzü və cəbhədəki ağır vəziyyətlə üz-üzə qalmışdı. İctimai-siyasi münasibətlərdə gərginlik artır, insanların sabaha olan inamı ciddi sınaqlardan keçirdi. Belə bir dövrdə Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı.

Məhz belə bir şəraitdə Azərbaycanın tanınmış ziyalıları və ictimaiyyət nümayəndələri ölkənin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edərək ümummilli lider Heydər Əliyevə müraciət etdilər. 1992-ci il oktyabrın 16-da 91 nəfər ziyalının imzaladığı müraciətdə yeni siyasi partiyanın yaradılması təşəbbüsü irəli sürüldü. Həmin müraciət sonralar tarixə “91-lər”in müraciəti kimi düşdü. Oktyabrın 24-də Heydər Əliyev müraciətə cavab verərək belə bir partiyanın yaradılmasının tarixi zərurətdən irəli gəldiyini bildirdi və bu təşəbbüsə müsbət münasibətini ifadə etdi.

Hazırlıq işlərindən sonra 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvan şəhərində Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi. Bakı şəhərində konfransın təşkilinə imkan verilmədiyindən Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini təmsil edən 550 nəfərdən ibarət təşəbbüs qrupu Naxçıvanda bir araya gəldi. Konfrans Naxçıvan Dövlət Dram Teatrının binasında, o dövrün çətin şəraitinə baxmayaraq, böyük ruh yüksəkliyi ilə baş tutdu.

Təsis konfransında Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul edildi, partiyanın Proqramı və Nizamnaməsi təsdiqləndi. Eyni zamanda, təşkilatın rəhbər orqanları formalaşdırıldı və Heydər Əliyev yekdilliklə Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri seçildi. Bu qərar partiyanın gələcək fəaliyyətində onun siyasi xəttinin və təşkilati istiqamətlərinin müəyyənləşməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.

Yeni yaradılan partiyanın qarşıya qoyduğu əsas məqsədlər Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyünün təmin olunması, demokratik və hüquqi dövlət quruculuğunun inkişaf etdirilməsi, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin və milli həmrəyliyin gücləndirilməsi idi. Bu prinsiplər həmin dövrün reallıqları ilə sıx bağlı olmaqla yanaşı, Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün də mühüm istiqamətlər müəyyən edirdi.

Partiyanın yaranmasından sonra onun təşkilatlanma prosesi sürətlə davam etdi. Ölkənin müxtəlif bölgələrində rayon təşkilatları və yerli strukturlar yaradıldı, siyasi fəaliyyətinin coğrafiyası genişləndi. 1992-ci il dekabrın 18-də Yeni Azərbaycan Partiyası rəsmi dövlət qeydiyyatına alındı. Bu hadisə onun ölkənin siyasi sistemində fəaliyyət göstərməsi üçün hüquqi əsas yaratdı.

1993-cü ildə Azərbaycanda siyasi böhranın daha da dərinləşməsi, vətəndaş qarşıdurması təhlükəsinin artması ölkənin taleyini yenidən ciddi sınaq qarşısında qoydu. Xalqın tələbi ilə Heydər Əliyevin Bakıya qayıdışı və iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi dövlətçilik tariximizdə mühüm mərhələnin başlanğıcı oldu. Sonrakı dövrdə ölkədə sabitliyin bərpası, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və iqtisadi inkişaf istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Yeni Azərbaycan Partiyası da bu siyasi proseslərin iştirakçılarından biri kimi fəaliyyətini davam etdirdi.

Bu gün 21 noyabr tarixinə nəzər salarkən həmin günün arxasında dayanan tarixi şəraiti, insanların məsuliyyətini və gələcəyə dair gözləntilərini də xatırlamaq vacibdir. Çünki hər bir siyasi və tarixi hadisənin əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi tarixlə deyil, sonrakı proseslərə göstərdiyi təsirlə də ölçülür.

Gənc nəsil üçün bu tarix həm də Azərbaycanın müstəqillik illərində keçdiyi mürəkkəb siyasi yolu daha yaxından tanımaq baxımından əhəmiyyətlidir. Ölkəmizin bugünkü inkişafını, dövlətçilik ənənələrini və siyasi həyatını anlamaq üçün müstəqilliyin ilk illərində baş verən hadisələri bilmək lazımdır. Tarixi öyrənmək keçmişi xatırlamaqla yanaşı, bu günün hansı çətinliklər və qərarlar fonunda formalaşdığını dərk etməyə imkan verir.

21 noyabr 1992-ci il Azərbaycanın siyasi tarixində yeni bir səhifənin açıldığı tarix kimi yadda qalıb. Naxçıvanda keçirilən həmin təsis konfransı sonrakı illərdə geniş siyasi fəaliyyətə çevrilən bir yolun başlanğıcı oldu. Bu gün Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranma tarixini xatırlamaq ölkəmizin müstəqillik dövrünün mühüm hadisələrinə, həmin dövrün siyasi mənzərəsinə və dövlətçilik tariximizdə iz qoymuş qərarlara yenidən nəzər salmaq deməkdir.