Keçmişdən gələcəyə...

Bakı:

16 °C

77 %

10 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Keçmişdən gələcəyə...

Keçmişdən gələcəyə...

03.04.2026 [08:30]

Qloballaşma dövründə milli kimlik və ənənələrimizin qorunması

Bir xalqın kimliyini formalaşdıran, onun keçmişini gələcəyə bağlayan ən möhkəm sütunlardan biri dövlətçilik tarixi, milli adət-ənənələr, elm və mədəniyyətdir. Bu dəyərlər yalnız tarix kitablarının səhifələrində qalmır, onlar hər bir insanın gündəlik həyatında, düşüncəsində və davranışında yaşayır. Dövlətçilik tarixi xalqın mübarizə ruhunun, müstəqillik arzularının və siyasi iradəsinin təcəssümüdür. Keçmişdə qurulan dövlətlər, qazanılan qələbələr və qarşılaşılan çətinliklər bu günümüzün formalaşmasında mühüm rol oynayır. Tarixi bilmək yalnız keçmişi öyrənmək deyil, həm də gələcək üçün düzgün istiqamət seçməkdir. Çünki tarixini unudan xalq, yolunu itirə bilər.

Milli adət-ənənələr isə xalqın mənəvi xəzinəsidir. Toy mərasimlərindən bayramlara, gündəlik davranış qaydalarından ailə dəyərlərinə qədər hər bir ənənə nəsildən-nəslə ötürülərək milli kimliyi qoruyur. Bu adətlər bizi bir-birimizə bağlayır, ortaq yaddaş yaradır və cəmiyyət daxilində həmrəylik hissini gücləndirir. Müasir dövrdə qloballaşmanın təsiri artsa da, milli ənənələrin qorunması hər zamankından daha vacibdir.

Mövzu barədə fikirlərini “Yeni Azərbaycan”la bölüşən sosioloq Üzeyir Şəfiyev bildirib ki, cəmiyyət həm qlobal mədəniyyətin müsbət tərəflərindən faydalanmalı, həm də öz milli-mədəni irsini qoruyub saxlamalıdır: “Bu proses “qlokalizasiya” adlandırılır, yəni qlobal təsirlərin yerli xüsusiyyətlərlə uyğunlaşdırılması.

Tarixi inkişaf prosesində formalaşan dövlətçilik ənənəsi əslində, insanların birgə yaşamaq, resursları bölüşmək və sosial nizam yaratmaq ehtiyacının institusional ifadəsidir. Bu baxımdan dövlətçilik tarixi xalqın sosial yaddaşının ayrılmaz hissəsi kimi çıxış edir və nəsildən-nəslə ötürülərək kollektiv kimliyin əsas dayaqlarından birinə çevrilir.

Adət-ənənələr isə bu prosesdə qeyri-rəsmi, lakin olduqca güclü sosial tənzimləyici rolunu oynayır. Onlar yazılı qanunlardan fərqli olaraq daha çevik və gündəlik həyatın içində formalaşan davranış modelləridir. Ailə münasibətləri, qonaqpərvərlik, sosial etik normalar və müxtəlif mərasimlər kimi elementlər cəmiyyət daxilində həmrəyliyi gücləndirir, fərdlər arasında qarşılıqlı etimad yaradır və sosial əlaqələrin davamlılığını təmin edir. Sosioloji nöqteyi-nəzərdən bu cür ənənələr sosial kapitalın mühüm komponenti hesab olunur, çünki onlar fərdlər arasında görünməz bağlar yaradır və kollektiv fəaliyyət üçün zəmin formalaşdırır”.

Ü.Şəfiyev qeyd edib ki, müasir dövrdə qloballaşma və sürətli sosial dəyişikliklər fonunda adət-ənənələrin qorunması məsələsi daha da aktuallaşır: “Çünki qlobal mədəni təsirlər bir tərəfdən yeni imkanlar açsa da, digər tərəfdən lokal kimliklərin zəifləməsi riskini yaradır. Əgər cəmiyyət öz tarixi yaddaşını və mədəni kodlarını qoruyub saxlamazsa, bu zaman sosial dezinteqrasiya, kimlik böhranı və dəyərlər sistemində parçalanma kimi proseslər baş verə bilər. Buna görə də adət-ənənələrin qorunması yalnız keçmişə nostalji yanaşma deyil, həm də sosial sabitliyin və davamlı inkişafın təmin edilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Bir məqamı da xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, ənənələrin qorunması onların dəyişməz şəkildə saxlanılması demək deyil. Əksinə, hər bir cəmiyyət öz ənənələrini zamanın tələblərinə uyğun şəkildə yenidən şərh edir və transformasiya edir. Bu adaptasiya prosesi həm dövlətçilik institutlarının möhkəmlənməsinə, həm də milli kimliyin dinamik şəkildə inkişafına şərait yaradır. Beləliklə, dövlətçilik tariximiz və adət-ənənələrimiz birlikdə cəmiyyətin sosial dayanıqlığını təmin edən əsas mexanizmlərdən biri kimi çıxış edir və onların qorunması gələcək nəsillərin həm kimlik, həm də sosial inteqrasiya baxımından sağlam inkişafı üçün vacib şərt kimi dəyərləndirilməlidir”.

Sosioloq sonda vurğulayıb ki, milli ənənələrin qorunması sadəcə keçmişə bağlılıq deyil, həm də gələcək nəsillər üçün sosial sabitliyin və mədəni müxtəlifliyin təmin olunması deməkdir: “Qloballaşma şəraitində öz kimliyini qoruyub saxlaya bilən cəmiyyətlər daha dayanıqlı və özünəinamlı inkişaf yolu seçə bilirlər”.

Məqalə “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi”nin maliyyə dəstəyi ilə “Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin, milli adət-ənənələrinin, elm və mədəniyyətinin təbliği” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.

Yeganə BAYRAMOVA

Paylaş:

Baxılıb: 90 dəfə