Akademik Zərifə Əliyevanın Elm və İnsanlıq Zirvəsi

Bakı:

14 °C

51 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Akademik Zərifə Əliyevanın Elm və İnsanlıq Zirvəsi

Akademik Zərifə Əliyevanın Elm və İnsanlıq Zirvəsi

15.04.2026 [11:34]

Azərbaycanın elmi və ictimai fikir tarixində elə simalar var ki, onların fəaliyyəti zaman keçdikcə daha böyük məna kəsb edir, nəsillər üçün əsl həyat məktəbinə çevrilir. Aprel ayının 15-i xalqımızın qəlbində həm kədər, həm də sonsuz bir ehtiramla anılan təqvimlərdən biridir. Bu gün müasir Azərbaycan oftalmologiya elminin banisi, akademik Zərifə xanım Əliyevanın anım günüdür. O, təkcə yüksək ixtisaslı həkim və dünya şöhrətli alim deyil, həm də mənəvi saflığı, humanistliyi və kübarlığı ilə qəlblərdə taxt qurmuş əsl Azərbaycan qadını idi. Onun ömür yolu fədakarlığın, elmə bağlılığın və insanlara xidmətin parlaq nümunəsidir.

Akademik Zərifə Əliyeva 1923-cü ildə qədim Naxçıvanın Şahtaxtı kəndində, Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi, tibb elmləri doktoru Əziz Əliyevin ailəsində dünyaya göz açmışdır. Belə bir ziyalı mühitində böyümək, atasının xalqı qarşısında göstərdiyi fədakarlıqları yaxından görmək Zərifə xanımın xarakterinin formalaşmasında həlledici rol oynamışdır. O, orta məktəbi bitirdikdən sonra tərəddüd etmədən tibb yolunu seçmiş, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsil almışdır. Lakin onun seçimi təkcə peşə deyil, həm də xalqın ağır dərdinə şəfa olmaq istəyi idi. O illərdə Azərbaycanda insanların görmə qabiliyyətini itirməsinə səbəb olan traxoma xəstəliyi tüğyan edirdi. Zərifə xanım məhz bu çətin yolda – oftalmologiya sahəsində ixtisaslaşmağı və xalqını bu qaranlıqdan xilas etməyi özünə mənəvi borc bildi.

Akademik Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti çoxşaxəliliyi və fundamentallığı ilə seçilir. Onun əsas elmi uğurları xüsusilə peşə oftalmologiyası ilə bağlıdır. O, dünyada ilk dəfə olaraq sənaye sahələrində, xüsusən də kimya və elektronika zavodlarında çalışan işçilərin görmə orqanına zərərli maddələrin təsirini tədqiq etmişdir. Bu tədqiqatların nəticələri təkcə Azərbaycanda deyil, keçmiş SSRİ məkanında və beynəlxalq elmi dairələrdə böyük əks-səda doğurdu. O, apardığı elmi araşdırmalar sayəsində peşə ilə bağlı görmə patologiyalarının diaqnostikası və profilaktikası üçün yeni metodlar işləyib hazırladı. 1981-ci ildə bu sahədəki müstəsna xidmətlərinə görə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının ən nüfuzlu mükafatlarından olan M.İ.Averbax adına mükafata layiq görülən ilk qadın alim oldu. Bu, Azərbaycan elminin böyük bir zəfəri idi.

Zərifə xanım üçün ağ xalat geyinmək böyük bir məsuliyyət demək idi. O, hər bir xəstəyə öz yaxını kimi yanaşır, onlara təkcə dərmanla deyil, həm də xoş sözlə, ümidlə şəfa verirdi. Onun "Yüksək əqidə: Həkimlik etikası, həkimin mənəviyyatı, vicdanı və şərəfi" əsəri bu gün də tibb tələbələri və həkimlər üçün masaüstü kitabdır. Zərifə xanım hesab edirdi ki, həkimin ən böyük silahı onun vicdanıdır. O, oftalmologiya ilə yanaşı, iridodiaqnostika (gözün qüzeyli qişasına görə xəstəliklərin təyin edilməsi) kimi nadir sahələrin də inkişafına böyük töhfələr vermiş, gənc kadrların yetişdirilməsində misilsiz əmək sərf etmişdir. Onun rəhbərliyi altında onlarla elmlər namizədi və doktoru yetişmişdir ki, onlar bu gün də akademiklərin işıqlı yolunu davam etdirirlər.

Zərifə xanımın həyatının ən mühüm səhifələrindən biri də onun dahi şəxsiyyət, ümummilli lider Heydər Əliyevlə olan birgə ömür yoludur. O, Azərbaycanın taleyini dəyişən bir liderin ən sadiq silahdaşı, mənəvi dayağı və sirdaşı olmuşdur. Heydər Əliyev hər zaman vurğulayırdı ki, onun dövlətçilik fəaliyyətində qazandığı uğurların arxasında Zərifə xanımın ona yaratdığı mənəvi rahatlıq və səmimi ailə mühiti dayanır. Zərifə xanım həm də nümunəvi bir ana idi. O, bu gün Azərbaycanı böyük uğurlarla idarə edən cənab Prezident İlham Əliyevə hər şeydən öncə sadəlik, dürüstlük və vətənpərvərlik aşılamışdır. Bir ailədə həm dünya şöhrətli alim, həm də böyük bir liderin xanımı olmaq məsuliyyətini o, böyük zərifliklə daşıya bilmişdi.

1985-ci il aprelin 15-də bu nurlu insanın fiziki ömrü başa çatsa da, mənəvi ömrü əbədiyyətə qovuşdu. Zərifə xanım Əliyeva Azərbaycan tarixinə "Nur paylayan insan" kimi düşdü. Bu gün onun adı Milli Oftalmologiya Mərkəzində, təhsil müəssisələrində, küçələrdə və parklarda yaşayır. Lakin ən böyük abidəsi insanların qəlbindədir. Aprel ayı gələndə onun xatirəsi önündə baş əyən minlərlə insan, onun müalicə etdiyi xəstələrin nəvələri və onun elmi ilə yoluna işıq tutan gənc həkimlər bu böyük şəxsiyyəti ehtiramla anırlar. Zərifə xanımın ömür yolu bizə öyrədir ki, əsl xoşbəxtlik başqalarının gözünə işıq, könlünə sevinc bəxş etməkdir. Onun ruhu bu gün şaddır, çünki onun ən böyük arzusu olan güclü və suveren Azərbaycan bu gün dünya miqyasında öz sözünü deyir.

Varis Rüstəmov,

Yeni Azərbaycan Partiyası Sabirabad rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 93 dəfə