Karneqi İnstitutu Aİ-nin dərin transformasiyası barədə hesabat dərc edib
14.08.2026 [20:05]
Karneqi İnstitutu Riçard Yanqsin redaktorluğu ilə “Avropanı sıfırdan: Avripa İttifaqının (Aİ) xarici siyasətinin dəyişdirilməsi” adlı analitik məcmuə təqdim edib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, məcmuə Avropa layihəsinin mümkün dərin transformasiyasına həsr olunub. Müəlliflərin fikrincə, son illərin böhranları — Brexit və pandemiyadan tutmuş Ukraynadakı müharibəyə və Trampın Ağ Evə qayıdışına qədər — hələ 2009-cu il Lissabon müqaviləsi ilə formalaşdırılmış Aİ-nin mövcud modelinin məhdudiyyətlərini üzə çıxarıb.
Analitiklər əsas problemlərdən biri kimi Aİ-nin institusional zəifliyini və ayrı-ayrı dövlətlərin qərarların qəbul edilməsini bloklamaq imkanını göstərirlər. Alternativ olaraq daha çevik və differensial inteqrasiya modeli təklif olunur. Bu model çərçivəsində, o cümlədən Aİ-yə daxil olmayan dövlətlərin də qrupları müdafiə, təhlükəsizlik və xarici siyasət sahələrində birgə fəaliyyət göstərə bilər.
Şərqi Avropaya xüsusi diqqət yetirilir. Müəlliflər bu regionu Avropanın yeni təhlükəsizlik arxitekturasının mərkəzlərindən birinə çevirməyi təklif edirlər. Bununla yanaşı, ekspertlər Aİ-nin demokratik legitimliyinin gücləndirilməsinə və vətəndaşların Avropa layihəsinin gələcəyinin müəyyənləşdirilməsində birbaşa rol almasına çağırırlar.
Mümkün praktiki addım kimi Karneqi İnstitutu “2028-ci il Reset” təşəbbüsünü təklif edir — ümumavropa vətəndaş assambleyaları və referendumdan sonra Avropanın quruluşunun genişmiqyaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsi. Mümkün variantlar arasında həm “müxtəlif sürətli Avropa”, həm də daha sıx siyasi-müdafiə ittifaqı nəzərdən keçirilir.
Hesabatın əsas nəticəsi ondan ibarətdir ki, Aİ-yə ayrı-ayrı düzəlişlər deyil, qarşılıqlı fəaliyyət qaydalarının yenidən nəzərdən keçirilməsi, ittifaqdan kənarda olan dövlətlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsi və ümumavropa qərarlarının bloklanmasının qarşısını almağa imkan verən mexanizmlərin tapılması lazımdır.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Sosial
11 Sentyabr 08:50
Sosial
11 Sentyabr 08:37
Dünya
10 Sentyabr 23:17
Hadisə
10 Sentyabr 22:45
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 22:29
Dünya
10 Sentyabr 21:52
Dünya
10 Sentyabr 21:16
Sosial
10 Sentyabr 20:40
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 20:25
Yeni texnologiyalar
10 Sentyabr 19:49
Dünya
10 Sentyabr 19:17
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:23
Dünya
10 Sentyabr 18:20
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:19
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:16
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:13
Dünya
10 Sentyabr 17:35
Analitik
10 Sentyabr 16:41
Maraqlı
10 Sentyabr 16:40
Dünya
10 Sentyabr 16:19
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:54
Dünya
10 Sentyabr 15:50
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:48
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:45
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:31
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:28
Dünya
10 Sentyabr 15:23
Siyasət
10 Sentyabr 15:11
Xəbər lenti
10 Sentyabr 14:39
Sosial
10 Sentyabr 14:37
Siyasət
10 Sentyabr 14:36
Siyasət
10 Sentyabr 14:36
Siyasət
10 Sentyabr 14:35
Gündəm
10 Sentyabr 14:35
Dünya
10 Sentyabr 14:31
Dünya
10 Sentyabr 14:06
Dünya
10 Sentyabr 13:48
Dünya
10 Sentyabr 13:25
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:44
Gündəm
10 Sentyabr 12:43
Dünya
10 Sentyabr 12:41
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:24
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:20
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:16
Dünya
10 Sentyabr 12:14
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:12
Gündəm
10 Sentyabr 12:07
Gündəm
10 Sentyabr 11:36
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 11:12
Dünya
10 Sentyabr 11:09
Sosial
10 Sentyabr 11:00
Elm
10 Sentyabr 10:57
Dünya
10 Sentyabr 10:56
Hadisə
10 Sentyabr 10:55
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 10:43
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 10:25
Analitik
10 Sentyabr 09:52
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 09:17
Sosial
10 Sentyabr 08:50
MEDİA
10 Sentyabr 08:38
Sosial
10 Sentyabr 07:05
Dünya
09 Sentyabr 23:18
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 22:50
Dünya
09 Sentyabr 22:24
YAP xəbərləri
09 Sentyabr 22:12
Dünya
09 Sentyabr 21:43
İdman
09 Sentyabr 21:16
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 20:59
Elm
09 Sentyabr 20:25
İqtisadiyyat
09 Sentyabr 19:42
