Azər­bay­can­da apa­rı­lan uğur­lu, məq­səd­yön­lü si­ya­sət nə­ti­cə­sin­də öl­kə­də iş­gü­zar fə­al­lı­ğın da­ha da yük­səl­dil­mə­si­nə, yox­sul­lu­ğun azal­dıl­ma­sı­na əl­ve­riş­li şə­ra­it ya­ranıb, əha­li­nin eti­bar­lı so­si­al mü­da­fiə­si tə­min edilib. Azər­bay­ca­nın iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın da­vam­lı in­ki­şa­fı əsa­sı xal­qı­mı­zın Ümum­mil­li li­de­ri Hey­dər Əli­yev tə­rə­fin­dən qo­yul­muş və Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev tə­rə­fin­dən ye­ni döv­rün ça­ğı­rış­la­rı­na uy­ğun ola­raq da­vam et­di­ri­lən mil­li iq­ti­sa­di in­ki­şaf mo­de­li­nin möh­kəm tə­məl­lər üzə­rin­də qu­rul­ma­sı­nın əya­ni gös­tə­ri­ci­si­dir. Azər­bay­can­da sü­rət­li in­ki­şaf, tə­bii ola­raq, döv­lət qu­ru­cu­lu­ğu­nun bü­tün sa­hə­lə­ri­nə, o cüm­lə­dən so­si­al sfe­ra­ya cid­di si­ra­yət edib və bir çox so­si­al proq­ram və la­yi­hə­lər­də re­al ək­si­ni ta­pıb. Əl­bət­tə, öl­kə­mi­zin iq­ti­sa­di qüd­rə­ti­nin art­ma­sı və­tən­daş­la­rın so­si­al ri­fa­hı­nın yük­səl­dil­mə­si­nə yö­nəl­miş la­yi­hə­lə­rin hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si­nə zə­min ya­ra­dıb. So­si­al sa­hə­də ar­dı­cıl şə­kil­də hə­ya­ta ke­çi­ri­lən proq­ram­lar onu gös­tə­rir ki, Azər­bay­can hö­ku­mə­ti əha­li­nin mad­di ri­fah ha­lı­nın yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı üçün güc­lü ma­liy­yə im­kan­la­rı­na və is­la­hat­la­rı də­rin­ləş­dir­mək ira­də­si­nə ma­lik­dir. Tə­sa­dü­fi de­yil ki, Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev də­fə­lər­lə bə­yan edib ki, so­si­al si­ya­sət Azər­bay­ca­nın döv­lət si­ya­sə­ti­nin ay­rıl­maz his­sə­si­dir: “Bi­zim si­ya­sə­ti­mi­zin mər­kə­zin­də Azər­bay­can və­tən­da­şı da­ya­nır”.
Bu mə­na­da, öl­kə­miz­də hə­ya­ta ke­çi­ri­lən əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­mi­ni üz­rə Proq­ram da əhə­miy­yət­li ye­rə ma­lik­dir. Be­lə ki, Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin “Əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min olun­ma­sı sa­hə­sin­də əla­və təd­bir­lər haq­qın­da” 2016-cı ilin ap­rel ayın­da im­za­la­dı­ğı Sə­rən­cam bu Proq­ra­mın da­ha da in­ki­şaf et­di­ril­mə­si­nə tə­kan ve­rib.
Özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­mi­ni Proq­ra­mı az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin so­si­al mü­da­fiə­si­nin güc­lən­di­ril­mə­si­nə xid­mət edir
Vur­ğu­la­maq la­zım­dır ki, özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si proq­ra­mı­nın hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si­nin əsas məq­sə­di so­si­al cə­hət­dən həs­sas, xü­su­si­lə so­si­al yar­dı­ma eh­ti­ya­cı olan az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin so­si­al mü­da­fiə­si­nin güc­lən­di­ril­mə­si və hə­yat sə­viy­yə­si­nin yük­səl­dil­mə­si üçün ənə­nə­vi “pas­siv” si­ya­sət təd­bir­lə­rin­dən (müa­vi­nət və yar­dım­la­rın ve­ril­mə­si) “ak­tiv” si­ya­sət təd­bir­lə­ri­nə (so­si­al cə­hət­dən həs­sas əha­li qrup­la­rı­nın əmək ba­za­rın­da məş­ğul­lu­ğu­nun, o cüm­lə­dən özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­min olun­ma­sı­na dəs­tək) ke­çid­dir. Bu cür ak­tiv təd­bir­lə­rin ge­niş­lən­di­ril­mə­si və dəs­tək­lən­mə­si isə gə­lə­cək­də iq­ti­sa­diy­ya­tın in­ki­şa­fı, ver­gi­tut­ma­la­rın əha­tə dai­rə­si­nin ge­niş­lən­di­ril­mə­si, əla­və də­yə­rin ya­ra­dıl­ma­sı, sa­hib­kar­lıq fəa­liy­yə­ti­nin sti­mul­laş­dı­rıl­ma­sı, sa­hib­kar­lıq vər­diş­lə­ri­nin aşı­lan­ma­sı və iş­siz­lik sə­viy­yə­si­nin azal­dıl­ma­sı­na im­kan ya­ra­da­caq. Özü­nü­məş­ğul­luq fəa­liy­yə­ti biz­ne­sin baş­lan­ma­sı üçün is­tək, mi­ni­mum ba­ca­rıq­lar və biz­nes haq­qın­da tə­səv­vü­rü olan əmək qa­bi­liy­yət­li şəxs­lə­rin müs­tə­qil su­rət­də özü­nü iş­lə tə­min et­mə­si­dir.
Tə­lim­lər­də iş­ti­rak edən 1644 nə­fər­dən 1339 nə­fə­rin pla­nı müs­bət qiy­mət­lən­di­ri­lib
Özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­mi­ni proq­ra­mı­nın ic­ra­sı ilə bağ­lı mə­lu­mat ve­rən Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi (ƏƏSMN) ya­nın­da Döv­lət Məş­ğul­luq Xid­mə­ti­nin (DMX) Əmək Ba­za­rı­nın Təh­li­li və Sta­tis­ti­ka şö­bə­si­nin mü­di­ri İsa Hə­sə­nov bil­di­rib ki, özü­nü­məş­ğul­luq ƏƏSMN ya­nın­da DMX-nin yer­li or­qan­la­rın­da - şə­hər, ra­yon məş­ğul­luq mər­kəz­lə­rin­də işax­ta­ran ki­mi qey­diy­yat­da olan və­tən­daş­la­rın məş­ğul­luq im­kan­la­rı­nın ge­niş­lən­di­ril­mə­si, əmək ba­za­rın­da rə­qa­bət qa­bi­liy­yə­ti­nin ar­tı­rıl­ma­sı məq­sə­di­lə hə­ya­ta ke­çi­ri­lir. “Əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min olun­ma­sı sa­hə­sin­də əla­və təd­bir­lər haq­qın­da” Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin 7 ap­rel 2016-cı il ta­rix­li 1941 nöm­rə­li Sə­rən­ca­mı ilə əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­na kö­mək gös­tə­ril­mə­si məq­sə­di­lə Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın 2016-cı il döv­lət büd­cə­sin­də nə­zər­də tu­tul­muş Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin eh­ti­yat fon­dun­dan Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi­nə 6 mil­yon ma­nat və­sa­it ay­rıl­dı­ğı­nı diq­qə­tə çat­dı­ran İ.Hə­sə­nov Sə­rən­ca­mın ic­ra­sı və özü­nü­məş­ğul­luq fəa­liy­yə­ti­nin təş­ki­li ilə əla­qə­dar mü­va­fiq nor­ma­tiv-hü­qu­qi akt­la­rın la­yi­hə­si­nin ha­zır­lan­ma­sı və di­gər zə­ru­ri təd­bir­lə­rin hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si üçün ƏƏSMN-in ai­diy­yə­ti struk­tur böl­mə­lə­rin­dən iba­rət Ko­mis­si­ya ya­ra­dıl­dı­ğı­nı diq­qə­tə çat­dı­rıb. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, na­zir­li­yin 20 iyul 2016-cı il ta­rix­li əm­ri ilə qə­bul olun­muş Proq­ra­mın ic­ra me­xa­niz­mi­ni tən­zim­lə­yən “İşax­ta­ran və iş­siz və­tən­daş­la­rın özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun təş­ki­li Tə­ləb­lə­ri”nə uy­ğun ola­raq “İşax­ta­ran və­tən­daş­la­rın özü­nü­məş­ğul­luq fəa­liy­yə­ti­nin təş­ki­li Qay­da­la­rı”nın la­yi­hə­si ha­zır­la­nıb, məş­ğul­luq mər­kəz­lə­ri­nə əmə­li-me­to­di­ki kö­mək­lik gös­tə­ril­mə­si və zə­ru­ri töv­si­yə­lə­rin ve­ril­mə­si məq­sə­di­lə DMX-də iş­çi qru­pu ya­ra­dı­lıb: “Qay­da­la­ra uy­ğun ola­raq Proq­ram­da res­pub­li­ka­nın 84 şə­hər, ra­yo­nu üz­rə 1500 nə­fə­rin iş­ti­ra­kı nə­zər­də tu­tu­lub. Proq­ram­da ha­zır­lıq, tə­lim­çi­lə­rin tə­lim mər­hə­lə­si, o cüm­lə­dən iş­ti­rak­çı­la­rın se­çil­mə­si və tə­li­mi və biz­nes-plan­la­rın təs­di­qi mər­hə­lə­lə­ri da­xil­dir. Özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si Proq­ra­mı­nın ef­fek­tiv ic­ra­sı­nı tə­min et­mək məq­sə­di­lə Bey­nəl­xalq Əmək Təş­ki­la­tı (BƏT) ilə əmək­daş­lıq haq­qın­da ra­zı­lıq əl­də olu­nub. BƏT tə­rə­fin­dən tə­yin edil­miş baş tə­lim­çi­nin iş­ti­ra­kı ilə ra­zı­laş­dı­rıl­mış me­yar­lar üz­rə şə­hər, ra­yon məş­ğul­luq mər­kəz­lə­ri tə­rə­fin­dən tə­lim­çi­lə­rin na­mi­zəd­li­yi mü­əy­yən olu­nub və mü­sa­bi­qə əsa­sın­da 138 nə­fər tə­lim­çi se­çi­lib”.
İ.Hə­sə­nov qeyd edib ki, ötən ilin iyu­lun­da Ba­kı şə­hə­ri və Ab­şe­ron iq­ti­sa­di ra­yo­nu­na da­xil olan ra­yon­lar üz­rə Ba­kı şə­hə­rin­də, Qu­ba-Xaç­maz iq­ti­sa­di ra­yo­nu üz­rə - Xaç­maz ra­yo­nun­da, Lən­kə­ran iq­ti­sa­di ra­yo­nu üz­rə Ma­sal­lı ra­yo­nun­da, Aran iq­ti­sa­di ra­yo­nu­na da­xil olan ra­yon­lar üz­rə Sa­bi­ra­bad, Ağ­ca­bə­di ra­yon­la­rın­da və Min­gə­çe­vir şə­hə­rin­də, Şə­ki-Za­qa­ta­la iq­ti­sa­di ra­yo­nu üz­rə Şə­ki və İs­ma­yıl­lı ra­yon­la­rın­da, elə­cə də ötən ilin av­qust ayın­da Gən­cə-Qa­zax iq­ti­sa­di ra­yo­nu­na da­xil olan ra­yon­lar üz­rə Göy­çay ra­yo­nun­da tə­lim­çi­lə­rin se­çi­mi ilə bağ­lı üz­bə­üz in­ter­vü ke­çi­ri­lib. Ötən ilin 4 av­qust-25 okt­yabr ta­rix­lə­rin­də ke­çi­ri­lən tə­lim­lər­də 130 nə­fər tə­lim­çi mü­vəf­fə­qiy­yət qa­za­nıb. Növ­bə­ti mər­hə­lə­də məş­ğul­luq mər­kəz­lə­rin­dən proq­ram­da iş­ti­rak üçün mü­va­fiq qey­diy­ya­tı olan işax­ta­ran və iş­siz və­tən­daş­la­rın an­ket­lə­ri əra­zi üz­rə tə­lim­çi­lə­rə təq­dim olu­nub və təq­dim olu­nan 3000 an­ket­dən 1950 nə­fə­rin an­ke­ti se­çi­lib: “Ötən ilin av­qus­tun­dan isə se­çil­miş iş­ti­rak­çı­la­rın tə­li­mi­nə baş­la­nı­lıb. Ümu­mən res­pub­li­ka­nın 76 şə­hər və ra­yo­nu üz­rə 131 qrup­da 1819 nə­fər iş­ti­rak­çı 2 ay­lıq tə­lim­lə­rə cəlb edi­lib, on­lar­dan 1584 nə­fə­ri­nin tə­li­mi ötən ilin okt­yab­rın­da, 235 nə­fər iş­ti­rak­çı­nın tə­lim­lə­ri isə bu ilin yan­var ayın­da ye­kun­la­şıb. Özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si Proq­ra­mı­na cəlb olun­muş və ar­tıq tə­lim­lə­ri bi­tir­miş işax­ta­ran və iş­siz və­tən­daş­la­rın biz­nes plan­la­rı­nın mü­da­fiə­si ilə bağ­lı ƏƏSMN-in struk­tur böl­mə­lə­ri­nin əmək­daş­la­rın­dan iba­rət 6 qiy­mət­lən­dir­mə ko­mis­si­ya­sı ya­ra­dı­lıb və mü­da­fiə pro­se­si ke­çi­ri­lib”.
İ.Hə­sə­nov bil­di­rib ki, ötən ilin no­yabr ayın­da ke­çi­ril­miş mü­da­fiə pro­se­sin­də Bey­lə­qan, Ağ­cə­bə­di, Sal­yan, Ha­cı­qa­bul, Bər­də, Tər­tər, Xo­ca­vənd, La­çın ra­yon­la­rın­dan 151 nə­fər və­tən­daş­dan 122 nə­fə­ri­nin, Ağ­dam, Şir­van, Neft­ça­la, Yev­lax, Fü­zu­li, Cəb­ra­yıl, Bi­lə­su­var, Sa­bi­ra­bad ra­yon­la­rın­dan 153 nə­fər­dən 122 nə­fə­rin, Göy­cay, Kür­də­mir, Le­rik, As­ta­ra, Ma­sal­lı, Min­gə­çe­vir, Yar­dım­lı, Sa­at­lı ra­yon­la­rın­dan 135 nə­fər­dən 117 nə­fə­rin biz­nes pla­nı uğur­lu he­sab edi­lib. Elə­cə də Ağ­su, Qə­bə­lə, İs­ma­yıl­lı, Ağ­daş, Yev­lax, Cə­li­la­bad, Lən­kə­ran ra­yon­la­rın­dan 140 nə­fər­dən 121 nə­fə­rin biz­nes pla­nı uğur­lu sa­yı­lıb. Nə­ti­cə eti­ba­rı ilə 30 ra­yon üz­rə 579 nə­fər­dən 482 nə­fər iş­ti­rak­çı­nın biz­nes pla­nı uğur­lu he­sab edi­lib. Şö­bə mü­di­ri qeyd edib ki, bu ilin yan­var-fev­ral ay­la­rın­da isə 46 ra­yon üz­rə 1155 nə­fə­rin biz­nes pla­nı­nın qiy­mət­lən­dir­mə ko­mis­si­ya­sı tə­rə­fin­dən qiy­mət­lən­di­ril­mə­si hə­ya­ta ke­çi­ri­lib: “Ümu­mən Nax­çı­van MR is­tis­na ol­maq­la tə­lim­lər­də iş­ti­rak edən 1644 nə­fər­dən 1339 nə­fə­rin pla­nı müs­bət qiy­mət­lən­di­ri­lib. Ak­tiv­lə­ri al­ma pro­se­sin­də isə 1305 nə­fər iş­ti­rak edir. Ha­zır­da 61 ra­yon üz­rə 712 nə­fə­rə biz­nes plan­la­rı­na uy­ğun ak­tiv­lər alı­na­raq təq­dim olu­nub. Vur­ğu­la­yaq ki, 14 ra­yon üz­rə 358 nə­fə­rə tam ten­der, 13 ra­yon üz­rə isə 87 nə­fər üçün ten­der elan edi­lib, 38 ra­yon üz­rə ak­tiv­lər tam ve­ri­lib. Pro­ses da­vam et­di­ri­lir”.
Özü­nü­məş­ğul­luq ai­lə biz­ne­si­nə və da­ha son­ra ki­çik və or­ta biz­ne­sə ke­çid üçün mü­hüm rol oy­na­yır
Özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si Proq­ra­mı ilə bağ­lı fi­kir­lə­ri­ni bö­lü­şən Mil­li Məc­li­sin İq­ti­sa­di si­ya­sət, sə­na­ye və sa­hib­kar­lıq ko­mi­tə­si­nin üz­vü Ta­hir Mir­ki­şi­li bil­di­rib ki, Azər­bay­can Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­ye­vin “Əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min olun­ma­sı sa­hə­sin­də əla­və təd­bir­lər haq­qın­da” 7 ap­rel 2016-cı il ta­rix­li Sə­rən­ca­mı 68 ra­yo­nun hər bi­ri üz­rə 20 ai­lə se­çil­mək­lə, on­la­rın hər bi­ri­nə ki­çik biz­nes tə­sər­rü­fat­la­rı­nı qur­maq üçün 4 min ma­nat məb­lə­ğin­də və­sa­it ay­rıl­ma­sı iş­lə­ri­nin apa­rıl­ma­sı­nı nə­zər­də tu­tur. Ar­tıq xey­li müd­dət­dir ki, BƏT ilə bir­gə Azər­bay­ca­nın bə­zi ra­yon­la­rın­da re­al­laş­dı­rı­lan pi­lot la­yi­hə­lər çər­çi­və­sin­də 32 az­tə­mi­nat­lı ai­lə­nin se­çil­di­yi­ni və on­la­rın müx­tə­lif sa­hə­lər üz­rə öz ai­lə biz­nes tə­sər­rü­fat­la­rı­nı ya­ra­da­raq, özü­nü­məş­ğul­luq im­kan­la­rı­na yi­yə­lən­mə­lə­ri­nin tə­min edil­di­yi­ni söy­lə­yən mil­lət və­ki­li pi­lot la­yi­hə­nin uğur­lu ol­ma­sı sə­bə­bi­lə la­yi­hə­nin öl­kə üz­rə tət­bi­qi­nə baş­la­nıl­dı­ğı­nı da diq­qə­tə çat­dı­rıb. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, özü­nü­məş­ğul­luq ai­lə biz­ne­si­nə və da­ha son­ra ki­çik və or­ta biz­ne­sə ke­çid üçün mü­hüm rol oy­na­yır: “Ai­lə biz­ne­si isə ba­zar iq­ti­sa­diy­ya­tı in­ki­şaf et­miş öl­kə­lər­də kə­miy­yət ba­xı­mın­dan ən çox ya­yı­lan biz­nes for­ma­sı­dır. Ai­lə tə­sər­rü­fat­la­rı dün­ya­da ən qə­dim və ən çox ya­yı­lan biz­nes for­ma­sı he­sab edi­lir. Bir çox öl­kə­lər­də ai­lə tə­sər­rü­fat­la­rı ba­zar­da­kı tə­sər­rü­fat­la­rın 70 fa­iz­dən ço­xu­nu təş­kil edir və öl­kə­nin iq­ti­sa­di in­ki­şa­fın­da və iş yer­lə­ri­nin ya­ra­dıl­ma­sın­da mü­hüm rol oy­na­yır. Mə­sə­lən, İs­pa­ni­ya­da ba­zar­da­kı tə­sər­rü­fat­la­rın təq­ri­bən 75 fai­zi ai­lə tə­sər­rü­fat­la­rı­dır və on­la­rın ÜDM-də pa­yı 65 fai­zə ça­tır. Ai­lə tə­sər­rü­fat­la­rı­nı xa­rak­te­ri­zə edən amil­lər on­la­rın sü­rət­lə ya­ra­dıl­ma­sı, qə­rar­la­rın qə­bu­lun­da sər­bəst­lik, ba­zar­da çe­vik­lik, yük­sək mo­ti­va­si­ya, qə­na­ət­çil­lik, döv­lət­dən dəs­tək al­ma im­kan­la­rı­dır. Məhz bu ba­xım­dan özü­nü­məş­ğul­lu­ğun in­ki­şa­fı və ona döv­lət dəs­tə­yi­nin gös­tə­ril­mə­si mil­li iq­ti­sa­diy­ya­tın da­ya­nıq­lı in­ki­şa­fı­nı tə­min edir. Döv­lət dəs­tə­yi bir tə­rəf­dən məş­ğul­luq sə­viy­yə­si­ni ar­tı­ra­raq in­san­la­rın so­si­al tə­mi­nat al­maq əvə­zi­nə, on­la­rın ça­lı­şa­raq də­yər ya­rat­ma­la­rı­nı təş­viq edə­cək, həm də da­ya­nıq­lı iq­ti­sa­di in­ki­şa­fı tə­min edə bi­lən əsas qüv­və­lər­dən bi­ri olan ki­çik və or­ta sa­hib­kar­lıq üçün möh­kəm bü­növ­rə ya­ra­da­caq­dır”.
Pər­viz SA­DA­YOĞ­LU
“Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Əmək və Əha­li­nin So­si­al
Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi və Azər­bay­can
Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti
ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya
Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət
Dəs­tə­yi Fon­du­nun ke­çir­di­yi
mü­sa­bi­qə­yə təq­dim et­mək üçün”