Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin iqtisadi, humanitar və regional əməkdaşlıq perspektivləri

Bakı:

28 °C

57 %

4 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin iqtisadi, humanitar və regional əməkdaşlıq perspektivləri

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin iqtisadi, humanitar və regional əməkdaşlıq perspektivləri

25.08.2026 [16:57]

Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibədə Azərbaycan ilə Özbəkistan münasibətlərinin geniş coğrafi və sektoral miqyası aydın şəkildə görünür. Müsahibədə siyasi münasibətlərdən iqtisadi-ticari əlaqələrə, investisiyadan energetikaya, nəqliyyatdan təhsilə, mədəniyyətdən media əməkdaşlığına qədər bir çox istiqamət üzrə əldə olunan nəticələr və gələcək imkanlar diqqətə çatdırılır.

İki ölkə arasındakı əməkdaşlığın mühüm xüsusiyyəti onun möhkəm tarixi və mənəvi əsaslara söykənməsidir. Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarını ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər birləşdirir. Bu yaxınlıq dövlətlərarası münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır və siyasi dialoqun daha yüksək səviyyəyə çatmasına imkan verir. Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində də bu qarşılıqlı rəğbət və qardaşlıq münasibətlərinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığı vurğulanır.

Son illərdə siyasi əlaqələrdə əldə olunan nəticələr iqtisadi və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaradıb. 2024 və 2025-ci illərdə dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri zamanı imzalanan sənədlər iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərinin hüquqi əsaslarını möhkəmləndirib. Ali Dövlətlərarası Şuranın yaradılması isə bu əlaqələrin institusional xarakterini gücləndirib.

İqtisadi sahədə rəqəmlər əməkdaşlığın dinamikasını göstərir. 2025-ci ildə ticarət dövriyyəsinin 795 milyon dollara çatması və 2026-cı ilin yanvar-may aylarında 33 faiz artım qeydə alınması qarşılıqlı ticarətin genişləndiyini göstərən mühüm göstəricilərdir. Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin 500 milyon ABŞ dolları ümumi kapitalla fəaliyyət göstərməsi də qarşılıqlı investisiya imkanlarının sistemli şəkildə inkişaf etdirilməsi məqsədini nümayiş etdirir.

Birgə istehsal layihələri iqtisadi tərəfdaşlığın praktiki nəticələrini ortaya qoyur. Füzuli rayonunda “Dostluq bağı” adlı 100 hektarlıq nar bağının salınması və Chevrolet və Isuzu markalı avtomobillərin istehsalı üzrə əməkdaşlıq iki ölkənin iqtisadi potensialının birləşdirilməsinə nümunədir. Müsahibədə qeyd olunan məlumata görə, 2026-cı il iyulun 13-nə ümumilikdə 10 720 Chevrolet avtomobili və 275 Isuzu avtobusu istehsal edilib.

Energetika sahəsində də əlaqələr çoxşaxəlidir. Neft-qaz sektorunda birgə müəssisələrin fəaliyyəti ilə yanaşı, yaşıl enerji sahəsində Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci ildə yaradılmış Yaşıl Dəhliz Birliyi Azərbaycan-Mərkəzi Asiya yaşıl enerji dəhlizinin həyata keçirilməsi, bərpaolunan enerjinin ixracı və Xəzər dənizinin dibi ilə nəqli imkanlarının əlaqələndirilməsi məqsədi daşıyır.

Nəqliyyat və logistika Azərbaycan-Özbəkistan tərəfdaşlığının regional əhəmiyyətini daha da artırır. Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyadakı mövqeyi Şərq-Qərb bağlantısında qarşılıqlı imkanları genişləndirir. Tranzit daşımalarının artması da bu əməkdaşlığın real nəticələrindən biridir. 2025-ci ildə daşımaların həcminin 6,7 faiz artaraq 1,4 milyon tona çatması, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında isə 12,2 faiz artımla 675 min ton təşkil etməsi nəqliyyat əlaqələrinin dinamikasını göstərir.

Münasibətlərin digər mühüm istiqaməti mədəni-humanitar əməkdaşlıqdır. Azərbaycan və Özbəkistan mədəniyyət günləri, incəsənət festivalları, elmi konfranslar və müxtəlif təhsil proqramları vasitəsilə xalqlar arasında əlaqələri daha da gücləndirir. 2023 və 2025-ci illərdə Azərbaycan Özbəkistan Mədəniyyəti Günlərinə, 2024-cü ildə isə Özbəkistan Azərbaycan Mədəniyyəti Günlərinə ev sahibliyi edib. Xivədə keçirilən “Şuşa Günləri” də bu qarşılıqlı mədəni əlaqələrin nümunələrindəndir.

Təhsil sahəsində əməkdaşlıq da diqqət çəkir. 2025-2026-cı tədris ilində Özbəkistanın 67 vətəndaşı Azərbaycanda, Azərbaycanın 176 vətəndaşı isə Özbəkistanda təhsil alıb. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına orta məktəbin fəaliyyəti isə iki ölkənin təhsil və humanitar tərəfdaşlığının rəmzi nümunələrindən biridir.

Media əməkdaşlığı da informasiya məkanında qarşılıqlı əlaqələrin inkişafına şərait yaradır. 2024-cü ildə Daşkənddə 1-ci Özbəkistan-Azərbaycan Media Forumu, 2025-ci ildə Bakıda 2-ci Azərbaycan-Özbəkistan Media Forumu keçirilib. Bu platformalar media nümayəndələrinin təcrübə mübadiləsi və peşəkar əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün mühüm imkan yaradır.

Azərbaycan və Özbəkistanın əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq ortaq türk tarixinin, mədəniyyətinin və mənəvi dəyərlərinin gələcəyə daşınması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hər iki ölkənin TDT daxilində siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, təhsil, elm və mədəni-humanitar sahələrdə fəal iştirakı Türk dünyasında inteqrasiyanın dərinləşməsinə töhfə verir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərinin inkişafı da müsahibədə mühüm yer tutur. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində tamhüquqlu iştirakı regional əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradıb. Əvvəllər “C5” kimi tanınan əməkdaşlıq formatının faktiki olaraq “C6” formatına çevrilməsi Azərbaycanın regional dialoqda artan rolunu göstərir.

Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin çoxşaxəli xarakterini ortaya qoyur. Siyasi etimad iqtisadi əməkdaşlıqla, iqtisadi tərəfdaşlıq humanitar əlaqələrlə, ikitərəfli münasibətlər isə regional və türk dünyası platformalarındakı birgə fəaliyyətlə tamamlanır. Bu model qarşılıqlı fayda, hörmət və etimad prinsiplərinə əsaslanan uzunmüddətli əməkdaşlığın perspektivlərini genişləndirir.

Abbas Pənahov,

Yeni Azərbaycan Partiyası

Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 298 dəfə