Mingəçevir SES...

Bakı:

24 °C

56 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Mingəçevir SES...

Mingəçevir SES...

10.01.2024 [11:15]

Qafqazda ən böyük enerji obyekti!

Yeganə BAYRAMOVA

Ölkəmiz energetika sahəsində mühüm layihələrə imza atıb. Bu sahədə görülən işlər arasında müxtəlif gücə malik elektrik stansiyalarının yaradılması, onların əsaslı şəkildə yenidən qurulmasını göstərmək olar. Azərbaycanın enerji təminatında Mingəçevir Su Elektrik Stansiyasının (SES) xüsusi yeri və çəkisi var. Təsadüfi deyil ki, Mingəçevir SES Qafqazda ən böyük enerji obyektlərindən biri hesab edilir.

Ölkə iqtisadiyyatının inkişafında özünəməxsus rolu olan su anbarı nəhəng hidroenergetika müəssisələrinin birincisidir və ümumi gücü 400 MVt-dan artıqdır. Yanvarın 10-u Mingəçevir SES-in istifadəyə verildiyi gündən 70 il ötür. Stansiyanın tikintisinə 1945-ci ildə başlanılıb. 1953-cü ildə ilk hidroaqreqat əldə olunub, 1954-cü ildən isə stansiya tam gücü ilə işə başlayıb. Su anbarı istismara verildikdən sonra yalnız 1959, 1963, 1968, 1973, 1975, 1976, 1978 və 1988-ci illərdə tam həcmdə doldurulub. Su anbarının qidalanmasında Kür, Alazan, İori və Gəncəçaydan gələn su axınından istifadə edilir. Anbarın ərazisinə Mingəçevir, Yevlax, Samux və Gəncənin bir hissəsi daxildir.

Anbardan 172 km uzunluğundakı Yuxarı Qarabağ kanalı və 123 km uzunluğundakı Yuxarı Şirvan kanalı su götürür. Mil, Muğan və Şirvan düzlərindəki ərazilərin suvarılmasında, eyni zamanda, əhalinin elektrik enerjisi ilə təminatında xüsusi rolu olan Mingəçevir su anbarı aktiv seysmik obyekt kimi qiymətləndirilir. Belə ki, mütəxəssislər Mingəçevir hövzəsinin altında zəlzələ ocaqları yerləşdiyindən hövzədə suyun miqdarı artdıqca, onun seysmik fəallığının da artdığını vurğulayırlar. Xüsusilə Mingəçevir ərazisində zaman-zaman yeraltı təkanların olmasını nəzərə alsaq, su anbarını ciddi təhdid mənbəyi hesab etmək olar. Qeyd edək ki, yaz aylarında Mingəçevir su anbarındakı seysmiklik artır.

Lakin su anbarı kifayət qədər yüksək seysmik dayanıqlığa dözümlü konstruksiya ilə inşa edilib. Mingəçevirin özü 8 ballıq seysmik zonaya düşür. Anbarın maksimum yükgötürmə qabiliyyəti 18 milyard tondur. Azərbaycanın həm içməli su, həm enerji, həm suvarma, həm də çay sularının idarə olunmasında Mingəçevir su anbarı çox böyük əhəmiyyətə malikdir.

Şəhəri içməli su ilə təmin etmək üçün mənbə olaraq Mingəçevir su anbarı seçilib, yaxınlığında müasir sutəmizləyici qurğunun inşası layihələndirilib. Burada təbii şəraitdə durulan suyun təmizləyici qurğuya ötürülməsi məqsədilə göldən təmizləyici qurğuya diametri 800 millimetr olan borularla 720 metr uzunluğunda əsas daşıyıcı kəmər inşa edilib. Təmizləyici qurğunun yeri elə seçilib ki, göldə suyun səviyyəsi minimum həddə düşəcəyi halda da buradan qurğuya su özüaxımlı rejimdə ötürüləcək. İstehlakçıların keyfiyyətli içməli su ilə təmin edilməsi üçün məhsuldarlığı sutkada 55 min kubmetr və ya saniyədə 636 litr olan müasir tipli qum süzgəcli təmizləyici qurğu tikilib. Burada suyun təmizlənməsi heç bir kimyəvi reagentlərdən istifadə olunmadan aparılır. Onun keyfiyyət göstəriciləri Dünya Səhiyyə Təşkilatının standartlarına tam cavab verir.

2018-ci il 27 fevral tarixində Prezident İlham Əliyev Mingəçevir SES-in yenidənqurmadan sonra istismara verilməsi mərasimində iştirak edib. Yenidənqurma işləri çərçivəsində stansiyanın bütün hidrogeneratorları və hidroturbinləri yeniləri ilə əvəzlənib. Bunun nəticəsində isə imkan gücü 284 MVt olan stansiyanın istehsal gücü artırılaraq 424 MVt-a çatdırılıb.

Paylaş:

Baxılıb: 943 dəfə