Minsk qrupunu dirçəltmək cəhdi...

Bakı:

20 °C

68 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Siyasət / Minsk qrupunu dirçəltmək cəhdi...

Minsk qrupunu dirçəltmək cəhdi...

01.07.2022 [10:20]

Yaxud ABŞ qadın diplomatı niyə həmsədr təyin etdi?

N.BAYRAMLI

ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinin faktiki olaraq dayandırıldığı bir vaxtda ABŞ-dan olan həmsədr dəyişdirilib. Belə ki, Endryu Şofer həmsədrlikdən geri çağırılaraq onun yerinə qadın diplomat Lora Okla təyin edilib. O, Minsk qrupu yaradıldıqdan sonra təyin olunan ilk xanım həmsədrdir.

İndiki şəraitdə ABŞ tərəfindən bu addımın atılması hansı məqsədə xidmət edir? Mövzu ilə bağlı qəzetimizə açıqlama verən politoloq Yeganə Hacıyeva bildirib ki, ABŞ-ın Cənubi Qafqazda regional münaqişələrin həllində birbaşa təsir mexanizmi olmayıb. Onun sözlərinə görə, Amerika Qarabağ konfliktində uzun müddət ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr ölkəsi kimi səy göstərib. Amma İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra formalaşan yeni formatda birbaşa iştirakçı deyil. Politoloqun fikrincə, ATƏT-in Minsk qrupu 30 ilə yaxın bir dövr ərzində öz fəaliyyətsizliyi, faktiki nizamlama prosesini dondurmaqla, real təkliflər və təsiredici mexanizm ortaya qoymadan vaxt uzatmaqla özü-özünü proseslərdən kənarlaşdırdı: “ATƏT-in Minsk formatı ilkin olaraq ATƏT coğrafiyasında konfliktlərin həlli istiqamətində bir mexanizm kimi nəzərdə tutulmuşdu. Bu mexanizm isə heç bir konfliktin həllində özünü doğrultmadı, faydalı format kimi özünü təsdiqləmədi. 28 ildən sonra Azərbaycan məcbur qalaraq BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrini özü icra edərək 44 gün ərzində torpaqlarını işğaldan azad etdi. Torpaqları azad edəndən sonra aydın oldu ki, ATƏT-in Minsk qrupunun gözü önündə bu illər ərzində Azərbaycan torpaqları, işğal altındakı ərazilərin təbii resursları talan olunub, ekoloji terror həyata keçirilib. İki dəfə faktaraşdırıcı missiya ilə bu yerlərə səfər edən ATƏT-in Minsk qrupu bu cinayətləri görməzlikdən gəlib. Azərbaycan 44 günlük müharibədə öz torpaqlarını işğaldan azad etməklə yanaşı, dünyada qəbul edilən iribüdcəli sülhyaratma “sənayesinin” və nizamlanma mexanizminin yararsızlığını sübut etdi. Bir sözlə, regiona daha öncəki təsir şərtləri mövcud deyil, yeni şərtlərin yaranması isə zaman və səy tələb edir”.

Y.Hacıyeva qeyd edib ki, ATƏT-in fəaliyyətsizliyi münaqişə şəraitində olan ölkələrə təzyiq və təsir vasitəsi olan mexanizmini itirməsinə gətirdi, özünü isə proseslərdən kənarda qoydu. Belə rıçaq əlindən çıxdığı üçün istər ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr ölkələri, istərsə də onun səylərini dəstəkləyən Avropa İttifaqı bu mövzuda yenidən aktivləşmək istəyir. Həmsöhbətimiz xatırladıb ki, münaqişənin nizamlanmasının ilk illərində Azərbaycanın dövlət və cəmiyyət olaraq ATƏT-in Minsk qrupundan gözləntiləri var idi: “Biz yeni müstəqil dövlət olaraq həmsədr ölkələri BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzv ölkəsi olan ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrlərinin nizamlanma prosesində uğurlu ola biləcəyini ehtimal edirdik. Dağlıq Qarabağ konfliktinin nizamlanmasına başlandığı ilkin illərdə bunu müsbət dəyərləndirdik. Çünki ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr ölkələri BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri kimi Dağlıq Qarabağ konfliktinin həllinə dair 4 qətnamənin tərtib olunmasında iştirak etmiş və ona səs vermişdi. Minsk qrupu isə ATƏT coğrafiyasında BMT TŞ qətnamələrinin icra edilməsinə yetərincə səy göstərməməsi ilə, bəzən isə açıq-aydın bu qərarların əksinə atdığı addımlarla qlobal səviyyədə təhlükəsizlik səylərini sabotaj etdi. Bu da onunla nəticələndi ki, ATƏT-in 30 ilə yaxın “status- kvo”nu qorumasından sonra Azərbaycan həmin qətnamələrin icrasını özü təmin etdi”.

Politoloq deyib ki, Minsk qrupunun həmsədr ölkələri Ermənistanın bu prosesdə sabotajlarına, bütün davranışı ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin münaqişənin həllinə dair səylərinin əhəmiyyətsiz etməsinə adekvat yanaşmamaqla, bəzən yarıtmaz, bəzən isə tərəf kimi çıxış etməklə özünü doğrultmadı. ATƏT-in Minsk qrupunun Dağlıq Qarabağda “sülhməramlı” missiya və ya “nəzarət mexanizmi” həyata keçirə bilməsi haqqında təkliflər oldu, lakin 30 illik uğursuz təcrübədən sonra Azərbaycan bununla razılaşmadı. Beləliklə, faktiki olaraq artıq ATƏT-in Minsk Qrupuna ehtiyac qalmayıb. Y.Hacıyevanın sözlərinə görə, bütün kriteriyalar üzrə uğursuz olan bu formatı ABŞ-ın yenidən dirçəltmək cəhdi sadəcə bir prizmadan anlaşılandır: “Bunu isə amerikalı həmsədr olan diplomatların qurumun fəaliyyəti haqqında müsahibələrində izləmək mümkündür. ABŞ-ın keçmiş həmsədri Hoqlandın “yeyib-içib kef çəkirdik”, “həmsədr postuna karyera yüksəlişi kimi baxırdıq”, “danışıqların heç bir nəticəsi olmadı” kimi fikirləri keçən məşhur məqaləsinə diqqət yetirmək kifayətdir”.

Paylaş:

Baxılıb: 712 dəfə