“3+3”, yaxud “3+2” Diqqət Moskvada...

Bakı:

20 °C

68 %

8 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Siyasət / “3+3”, yaxud “3+2” Diqqət Moskvada...

“3+3”, yaxud “3+2” Diqqət Moskvada...

10.12.2021 [10:32]

Bu gün Rusiyanın paytaxtında “3+3” formatında regional əməkdaşlıq platformasının ilk iclası keçiriləcək

Nardar BAYRAMLI

İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın qazandığı qələbə regionda yeni reallıqlar yaradıb. Bu reallıqlar Cənubi Qafqaz regionunda davamlı sülh və sabitliyin bərqərar olması üçün geniş imkanlar açır. Müharibənin başa çatmasından sonra bölgədə sülhün və əməkdaşlığın təmin olunması üçün bir sıra təşəbbüslər də irəli sürülüb. Bu baxımdan, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən irəli sürülən “3+3” formatında regional əməkdaşlıq platforması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Sözügedən platforma Azərbaycan, Türkiyə, Gürcüstan, Rusiya, İran və Ermənistan arasında iqtisadi, kommunikasiya əlaqələrinin qurulmasını nəzərdə tutur ki, bu da bütövlükdə regionun mənzərəsini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcək.

Bölgə dövlətləri ötən bir il ərzində “3+3” formatında əməkdaşlıq platformasını dəstəklədiklərini bəyan ediblər. Yalnız Gürcüstan Rusiya ilə münasibətlərinin soyuq olması səbəbindən bu təşəbbüsə qoşulmayıb. Rusiya, İran və Ermənistan isə Azərbaycan ilə Türkiyənin təşəbbüsünü dəstəkləyib. Artıq təşəbbüsün reallığa çevrilməsi üçün praktiki addımlara start verilib. Belə ki, bu gün Moskvada xarici işlər nazirlərinin müavinləri səviyyəsində regional əməkdaşlıq platformasının ilk iclası keçiriləcək. İclasda Azərbaycanı xarici işlər nazirinin müavini Xələf Xələfov təmsil edəcək. Gürcüstan hələlik bu platformaya qoşulmadığı üçün görüş “3+2” formatında baş tutacaq.

Bu formatda ilk görüş regionun gələcəyi baxımından əhəmiyyətlidir

Mövzu ilə bağlı qəzetimizə açıqlama verən siyasi şərhçi Asif Nərimanlı bildirib ki, sözügedən formatda keçirilən ilk görüş regionun gələcəyi baxımından əhəmiyyətlidir. Onun sözlərinə görə, format müharibədən sonra regionda kommunikasiyaların açılması, sülh dövrünün inşasının siyasi çətiri hesab edilə bilər: “Formata ilk dəstək verən ölkə Rusiya idi. İran əvvəlcə səssiz qalsa da, sonda razılaşdı. Hələ ki, Gürcüstan prosesdən kənarda qalmağı seçib. Bu, həm Rusiya ilə münasibətlərə, həm də Qərbin Gürcüstan üzərindən bölgədə həyata keçirmək istədiyi siyasətə görədir. Lakin fikrimcə, rəsmi Tbilisi sonda bu prosesə qoşulacaq. Gürcüstan rəsmiləri də dolayısı ilə bunu təsdiqləyirlər. Çünki regionda yeni əməkdaşlıq platforması yaradılırsa, bundan kənarda qalmaq Gürcüstanın gələcək maraqlarına uyğun deyil. Ona görə də, ilk görüş “3+2” formatında keçirilsə də, gələcəkdə “3+3” formatının reallaşacağına inam böyükdür. Bizim maraqlarımız fonunda ən əsas olan Ermənistanın prosesə qoşulmasıdır. Əslində, Ermənistanın gələcək mövcudluğu üçün başqa yolu yoxdur, xüsusilə sosial-iqtisadi vəziyyət baxımından. Çünki müharibədən sonra regionda dəyişən vəziyyət Ermənistanın təcridini dərinləşdirir. Bu ölkənin biri İran, digəri Rusiya olmaqla xaricə çıxışı iki istiqamət üzrədir. Gorus-Qafan yolunun 21 kilometrliyi Azərbaycanın suveren ərazisinə düşdükdən və orada nəzarət-buraxılış məntəqələri qurulduqdan sonra İranla yük daşımaları böyük ölçüdə Azərbaycanın nəzarətinə keçib. Ermənistanın təqdim etdiyi alternativ yollar isə əlverişsizdir. Rusiya ilə daşımaların həyata keçirildiyi Lars yolu isə hər qış keçilməz olur. Müharibənin ağır nəticələri də erməni diasporu ilə Paşinyan hakimiyyəti arasında qarşıdurmaya səbəb oldu və bu, diasporun ianələrində də azalmalara gətirib çıxarıb. Bu baxımdan, Ermənistan qısa müddətdə kommunikasiyaların açılmasında maraqlıdır. Həmçinin “3+3” formatında iştirakla Türkiyə ilə sərhədin açılmasına, Qərbə çıxış imkanı əldə etməyə çalışır”.

Ermənistanın əməkdaşlıq formatına gəlməsi sülh sazişinin imzalanmasını sürətləndirəcək

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, bu reallıq Ermənistanı Azərbaycanın əsas proqramı olan sülh sazişini imzalamağa məcbur edən səbəblərdən biridir: “Fikrimcə, Ermənistanın təklif olunan əməkdaşlıq formatına gəlməsi sərhədlərin müəyyənləşməsi, kommunikasiyaların açılması, yekunda da sülh sazişinin imzalanmasını sürətləndirəcək. Çünki bu formatda iştirak qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasını zəruri edir. Qarşılıqlı əlaqələrin qurulması da Azərbaycanın şərtlərinin qəbul edilməsindən keçir. Bu formatda ilk görüşün keçirilməsi, həm də müharibədən cəmi bir il sonra Azərbaycanın regionda yaratdığı reallığın nəticə verməsi deməkdir. Bu formatın yaradılması təşəbbüsü Azərbaycan və Türkiyəyə məxsusdur. Bakı və Ankara bununla bütün region ölkələrinə yeni imkanlar açır, o cümlədən postmünaqişə dövrünün inşası üçün əhəmiyyətli platforma qurur”.

Paylaş:

Baxılıb: 763 dəfə