Makron dilemma qarşısında...

Bakı:

22 °C

64 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Makron dilemma qarşısında...

Makron dilemma qarşısında...

04.07.2023 [10:50]

İyunun 27-də axşam saatlarında Paris ətrafında 17 yaşlı yeniyetmənin polis tərəfindən öldürülməsindən sonra başlanan kütləvi etirazlar qısa zamanda ölkənin digər şəhərlərinə yayılıb - Nanterdə başlayan aksiyalara bir gün sonra Lill və Tuluza sakinləri də qoşulub. İyulun 3-də isə Fransa prezidenti Emmanuel Makron ölkədəki etirazlarla bağlı Yelisey sarayında toplantı keçirib. İclasda baş nazir Elizabet Born, daxili işlər naziri Cerald Darmanin və ədliyyə naziri Erik Düpon-Moretti iştirak ediblər. Müzakirələrdə yer alan əsas məsələ etirazların daha da genişlənməsinin qarşısını almaq üçün yolların araşdırılması olub. Çünki artıq baş verənlər müəyyən mənada kütləvi itaətsizlik xarakteri daşıyır - məsələn, Fransanın La Rişe şəhərinin meri Filip Posuşa naməlum şəxslər hücum ediblər. Etirazçılar onun bağına daxil olaraq avtomobilini yandırmağa cəhd ediblər. Hadisə iyulun 1-dən 2-nə keçən gecə baş verib. Posuşun sözlərinə görə, bir qrup şəxs onun avtomobilini yandırmağa nail olub, lakin o, hücum edənləri qovub və maşını söndürməyə başlayıb. Qeyd edək ki, bundan öncə Lay-le-Roz şəhərinin meri Vinsent Janbryun evinə hücum edildiyi, həyat yoldaşı və uşağının yaralandığını bildirilmişdi.

Fransanın hüquq-mühafizə əməkdaşları isə nümayişlərin iştirakçılarına qarşı odlu silah tətbiq edirlər. Bu barədə ölkə mediası məlumat yayıb. Yerli sakinlər iddia edirlər ki, atəş zamanı döyüş patronlarından istifadə olunub. Müvafiq görüntülər sosial şəbəkələrdə də yayılıb. Fransa hökuməti kütləvi etiraz aksiyalarını yatırtmaq üçün silahsız insanların üstünə 45 minlik jandarm ordusu yönləndirib. Bu isə artıq Makronun öz xalqına qarşı hərbi əməliyyatlara başladığını deməyə əsas verir. Xatırladaq ki, CNN TÜRK-ün məlumatına görə, Fransada etiraz aksiyaları zamanı 1311 nəfərin saxlanıldığı, ictimai yerlərdə 2560 yanğının baş verdiyi, 1350 avtomobilin yandırıldığı, 234 binanın yandırıldığı və ya zədələndiyi bildirilib.

Baş vermiş hadisə Makron hakimiyyətinin xalqın tam etimadını itirməsi və diktatura kimi davrandığını göstərir. Ümumiyyətlə, Makronun hakimiyyətə gəldiyi dövrlərdən - 2018-ci ildən bəri Fransada etirazlar daha da alovlanır. Başda yanacaq artımı və ağır iqtisadi şəraitə etirazı özündə əks etdirən etirazlar zamanla Fransa prezidenti Emmanuel Makronun sosial-iqtisadi, siyasi qərarlarına qarşı real təhdidə çevrilib. Fransa tarixində iz qoyan böyük şiddət hadisələri və polislə aktivistlər arasında şiddətli qarşıdurmalar uzun müddətdir ki, dünya mətbuatında yer almaqdadır. Hətta protestin illərlə davam etməsi, şiddətlənməsi və ya sonradan zəifləməsi fonunda etirazçılar fərqli adlar altında (məsələn “sarı jiletlilər”) Fransa hakimiyyətinə qarşı əsl müqavimət hərəkatına çevrilib. 2022-ci ildən isə etirazların yeni mərhələsinə start verilib ki, bu dəfə etirazçılar öz tələblərini daha mütəşəkkil şəkildə ortaya qoydular - sosial ədalət və daha çox demokratiya istəyənlərin dəyişməz tələbləri arasında siyasi tezislər də yer almaqdadır. Fransada etirazlar çərçivəsində polis zorakılığı nəticəsində yüzlərlə insan yaralanıb, bir çox insan isə əl və göz kimi mühüm bədən orqanlarını itirib, nümayişlərdə onlarla insan həlak olub.

Baş verənlər isə qeyd edildiyi kimi, etiraz yox, kütləvi itaətsizlikdir. Belə demək mümkündürsə, artıq xalq Makron hakimiyyətinin apardığı siyasətə qarşı açıq çıxışlar edir - etiraz və nümayişlərə isə əvvəllər əsasən sosial sahələri əhatə edən işçilər, həkimlər və sairə peşə sahibləri qatılırdısa, artıq etirazçıların sıraları daha da sıxlaşır. Makronun ilk beş illik mandatı müddətində yaranan və artıq 6-cı ildir ki, davam edən etirazlar isə artıq Fransanın 20 yə yaxın şəhərini əhatə edir. Nümayişçilərin tələbləri arasında inflyasiya, pensiya və işsizlikdən sığorta islahatı, enerji böhranı və bu kimi məsələlərlə yanaşı, irqi ayrı-seçkilik, diskriminasiyanın aradan qaldırılması, Fransanın son illərdə tutduğu qeyri-adekvat siyasətə etiraz kimi mühüm məqamlar da yer alır.

P.İSMAYILOV

Paylaş:

Baxılıb: 468 dəfə