Hamıya yer var, özümüzdən başqa

Bakı:

19 °C

88 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Sosial / Hamıya yer var, özümüzdən başqa

Hamıya yer var, özümüzdən başqa

21.01.2022 [23:40]

“Qaçaq Kərəm”i “Dədə Qorqud” boylarından biri ilə əvəzləmək olmazdımı?

İlhamə Rəsulova

Təhsil Nazirliyi məktəblilərin mütaliə və müstəqil bacarıqlarının təkmilləşdirilməsi, onlarda tənqidi və yaradıcı təfəkkürün inkişafı, rəy bildirmə mədəniyyətinin formalaşdırılması məqsədilə “Düşünən oxucu” adlı müsabiqə təşkil edib. Müsabiqə V-IX sinif şagirdləri arasında keçirilir. İştirakçılar “Düşünən oxucu” müsabiqəsi üzrə oxu ədəbiyyatı siyahısında göstərilmiş 35 ədəbiyyat nümunəsindən biri əsasında videotəqdimat hazırlamalıdırlar. Müsabiqə şərtlərinə əsasən, hər iştirakçı bir əsər üzrə hazırlanmış 5 dəqiqəlik videotəqdimatda bədii əsərin mövzu və ideyasını təhlil etməli, əsərin ona bağışladığı təsiri dəyərləndirməlidir. Təhlil zamanı şagird “Mən qəhrəmanın yerində olsaydım, nə edərdim?”, “Əsərin müəllifinə hansı sualı verərdim?”, “Niyə bu kitabı oxumağı məsləhət bilərdim?” suallarından ən azı birinə cavab verməlidir.

Müsabiqənin təşkil edilməsi, xüsusilə hədəflədiyi məram nəzərə alınarsa (şagirdlərdə fikir bildirmək və müzakirə qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi), ümumilikdə təqdirəlayiq hadır. Lakin təşkilatçılığın yüksək səviyyədə olduğunu deyə bilmərik. Adı çəkilən əsərlərin siyahısı Təhsil Nazirliyi tərəfindən ümumtəhsil müəssisələrinin kitabxanalarına təqdim edilmiş kitablar əsasında tərtib olunub.

35 əsər arasında Azərbaycan ədəbiyyatı nümunələrinə yalnız 5 yer verilməsi, yumşaq desək, təəccüb doğurur. Milli ədəbi örnəklərimizdən müsabiqəyə “Koroğlu”, “Qaçaq Nəbi”, “Qaçaq Kərəm” dastanları, Nizaminin “Oğluma nəsihət”, Zahid Xəlilin “ Kralın kreslosu” əsərləri daxil edilib.

Tutalım, “Qaçaq Kərəm” dastanını “Dədə Qorqud” boylarından biri ilə əvəzləmək olmazdımı? Ədəbiyyatımızdan söz düşəndə xalqımızı niyə yalnız qaçaqlar təmsil etməliydi? Nə üçün siyahıya uşaq ədəbiyyatının möhtəşəm nümunələrini yaratmış Abbas Səhhətin, Mirzə Ələkbər Sabirin, Abdulla Şaiqin adları salınmayıb? Müsabiqə azərbaycanlı şagirdlər arasında aparılırsa, ədəbi örnəklər siyahısında heç olmasa 10 azərbaycanlı müəllifin adı yer almalıydı. Hələ burasını demirik ki, cənubi Azərbaycanda yaşayıb-yaratmış ədiblərimizin də əsərləri bu siyahıya salına bilərdi. Məsələn, Şəhriyarın hər hansı bir şeiri və ya Səməd Behrənginin “Balaca qara balıq” əsəri şagirdin dünyagörüşünün zənginləşməsinə daha çox pay verərdi.

Əlbəttə, biz dünya ədəbiyyatı incilərinin tanıdılmasının, şagirdlərimizin geniş dünyagörüşə sahiblənməsinin əleyhinə deyilik. Bununla belə, siyahıya daxil edilmiş əsərlərin seçimi daha korrekt aparıla bilərdi. Məsələn, qardaş Türkiyə ədəbiyyatından adı Azərbaycanda tanınmamış nasirin əsəri əvəzinə dünya şöhrətli satirik Əziz Nesinin, məsələn, “İndiki uşaqlar möcüzədirlər” povestinin siyahıya salınması daha münasib olardı.

Aleksandr Dümanın “Qraf Monte-Kristo” əsəri əvəzinə “Üç müşketyor” romanı uşaqlar üçün daha maraqlı, daha cəlbedici görünə bilərdi, üstəlik, həcm baxımından da bu romanlar arasında ciddi fərq var. Artur Konan Doylun “Baskervillərin iti” və “Şerlok Holmsun macəraları” adlı iki kitabı siyahıda yer alıb. Eyni müəllifin iki kitabından birinin yerinə dünya şöhrətli nağıl ustaları Andersenin, yaxud Qrimm qardaşlarının yaradıcılığına müraciət etmək olardı. Həmçinin Astrid Lindqrenin ölkəmizdə az tanınan “Şir ürəyi qardaşları” əsəri yerinə “Balaca və damda yaşayan Karlson” əsərini oxuyub təhlil etmək də, əminik ki, məktəblilərə daha xoş gələrdi. Televiziya ekranlarında dəfələrlə nümayiş etdirilmiş “Harri Porter” silsiləsinə müraciət olunmasının da uşaqlarda bu kitaba böyük maraq oyadacağı inandırıcı görünmür.

Tərtib olunan siyahı hər yaş qrupunu əhatə etsə də, bölgü aparılmayıb. Məsələn, “Dəniz kənarıyla qaçan Alabaş” povesti V-IX sinif şagirdlərinin anlaması üçün bir qədər ağır əsər sayıla bilər. Ümumiyyətlə, böyük əsərlərin təhlilinə cəmi 5 dəqiqə vaxt ayrılmasının özü də qəribədir. Çünki bunca dar zaman ərzində irihəcmli bir əsəri ətraflı təhlilə çəkmək, özünü qəhrəmanın yerinə qoymaq və bu barədə düşüncələrini bölüşmək, üstəlik, müəllifə sual ünvanlamaq imkansızdır. Buna imkan yaradılsa belə, ortaya bəsit iş çıxacaq.

Ümid edirik ki, tutulan iradlar gələcək müsabiqələr zamanı nəzərə alınar.

Paylaş:

Baxılıb: 872 dəfə