BMT süni intellektin uşaqlara mənfi təsiri barədə xəbərdarlıq edib

Bakı:

13 °C

71 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / BMT süni intellektin uşaqlara mənfi təsiri barədə xəbərdarlıq edib

BMT süni intellektin uşaqlara mənfi təsiri barədə xəbərdarlıq edib

27.01.2026 [08:57]

Süni intellekt tərəfindən yaradılan zərərli onlayn məzmunun heyrətamiz miqdarı BMT sistemində uşaqları istismardan və zehni travmadan qorumaq üçün bir sıra tədbirlərin görülməsi üçün təcili çağırışa səbəb olub. AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, təlimatlar və tövsiyələri özündə birləşdirən bəyanatı hazırlayan əsas qurumlardan biri olan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının (BTİ) Telekommunikasiya İnkişafı Bürosunun direktoru Kosmas Zavazava uşaqların hədəfə alınma yollarının bir sıra başgicəlləndirici siyahısını təqdim edib. “Bu, tərbiyədən tutmuş dərin saxtakarlığa, zərərli xüsusiyyətlərin yerləşdirilməsinə, kiberhücum və uyğunsuz məzmuna qədər uzanır. “COVID-19 pandemiyası zamanı bir çox uşağın, xüsusən də qızların və gənc qadınların internetdə istismara məruz qaldığını, bir çox hallarda bunun fiziki zərərə çevrildiyini gördük”, - deyə o bildirib.

Uşaqların hüquqlarını müdafiə edən təşkilatlar bildirirlər ki, cinayətkarlar süni intellektdən istifadə edərək uşağın onlayn davranışını, emosional vəziyyətini və maraqlarını təhlil edir, daha sonra onların ələ alınması strategiyasını uyğunlaşdıra bilirlər.

Süni intellekt, həmçinin cinayətkarlara real uşaqların açıq-aşkar saxta şəkillərini yaratmağa imkan verir və bu da cinsi təcavüzün yeni bir formasına səbəb olur. Uşaqların cinsi istismarı ilə bağlı mövcud olan ən etibarlı məlumatları toplamaq üçün yaradılan müstəqil qlobal institut - “Childlight Global Child Safety Institute” özünün 2025-ci il hesabatında ABŞ-da texnologiyanın köməyi ilə uşaq istismarı hallarının 2023-cü ildəki təqribən 4700-dən 2024-cü ildə 67000-ə qədər artdığını aşkar edib.

BMT-yə üzv dövlətlər problemin miqyası və ciddiliyi barədə məlumat əldə etdikcə, bu hallara qarşı daha sərt tədbirlər görürlər. 2025-ci ilin sonunda Avstraliya süni intellektdə risklərin potensial faydalardan daha çox olduğunu əsas gətirərək, 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial media hesablarını qadağan edən dünyanın ilk ölkəsi oldu. Hökumət 10-15 yaş arası uşaqların təxminən üçdə ikisinin nifrət dolu, zorakı və ya narahatedici məzmuna baxdığını, onların yarısından çoxunun kiberhücuma məruz qaldığını göstərən bir hesabata istinad edib. Bu məzmunun əksəriyyəti sosial media platformalarında görülüb.

Malayziya, Böyük Britaniya, Fransa və Kanada da daxil olmaqla bir neçə başqa ölkə də oxşar qadağalar və ya məhdudiyyətlər üçün qaydalar və qanunlar hazırlayaraq Avstraliyanın nümunəsini izləməyə hazırlaşır.

BMT süni intellekt sahəsində savadsızlığa da diqqət çəkir. 2026-cı ilin əvvəlində uşaqların təhlükəsizliyi ilə maraqlanan BMT-nin müxtəlif qurumları 19 yanvarda dərc edilmiş Süni intellekt və Uşaq Hüquqları üzrə Birgə Bəyannaməyə öz adlarını daxil ediblər. Bəyannamədə risklərin təsviri və cəmiyyətin onlarla mübarizə aparmaqda kollektiv acizliyi yer alıb. Bu sənəddə uşaqlar, müəllimlər, valideynlər və baxıcılar arasında süni intellekt savadlılığının olmaması, eləcə də siyasətçilər və hökumətlər üçün AI çərçivələri, məlumatların qorunması metodları və uşaq hüquqlarına təsirin qiymətləndirilməsi üzrə texniki təlimin çatışmazlığı qeyd olunur.

Sənəddə BMT qurumları bu şirkətlərin məhsullarının uşaq hüquqlarına hörmətlə yanaşmasını təmin etməsinin vacibliyini vurğulasalar da, cəmiyyətin bütün təbəqələrini onların istifadə tərzinə görə məsuliyyət daşımağa çağırırlar. Bu kontekstdə Uşaq Hüquqları Konvensiyasına rəqəmsal dövrün təhlükələrini əks etdirmək üçün yeni bir əlavə edilib.

Paylaş:

Baxılıb: 286 dəfə